کیسان بن کلیب: تفاوت میان نسخه‌ها

*[[ابن شهر آشوب]] می‌نویسد: افراد زیر از [[یاران امام حسن مجتبی]]{{ع}} به شمار می‌رفتند: [[عبدالله بن جعفر طیار]]، [[مسلم بن عقیل]]، [[عبدالله بن عباس]]، [[حبابه والبیه]] دختر [[جعفر]]، [[حذیفة بن اسید]]، [[جارود بن ابی بشر]]، [[جارود بن منذر]]، [[قیس بن اشعث بن سوار]]، [[سفیان بن ابی لیلای همدانی]] (به سکون میم)، [[عمرو بن قیس مشرقی]]، [[ابوصالح]]<ref>ایشان نام او را ابوصالح نقل کرده است.</ref> [[کیسان بن کلیب]]، [[ابومخنف لوط بن یحیی ازدی]] (به [[فتح]] همزه و سکون زاء)، [[مسلم بن بطین]]، [[ابوزرین]] [[مسعود بن ابی وائل]]، [[هلال بن یساف]] و [[ابواسحاق بن کلیب سبیعی]] و دیگر [[یاران]] آن [[حضرت]] از [[اصحاب]] خصوصی پدرش، [[حضرت امیرالمؤمنین]]{{ع}} بودند، مانند: [[حجر]] (بضم حاء و سکون جیم)، [[رشید]] (بضم راء و [[فتح]] شین)، [[رفاعه]]، [[کمیل]]، [[مسیب]]، [[قیس]]، [[ابن واثله]]، [[ابن حمق]]، [[ابن ارقم]]، [[ابن صرد]]، [[ابن عقله]]، [[جابر]]، [[دئلی]]، [[حبه]]، [[عبایه]]، [[جعید]]، [[سلیم]]، [[حبیب]]، [[احنف]]، [[اصبغ]] و [[اعور]] که شمار آنان مشخص نیست<ref>مناقب آل ابی‌طالب، ابن شهر آشوب، ج۴، ص۴۰ و بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۴۴، ص۱۱۰ -۱۱۱ به نقل از مناقب آل ابی طالب. </ref>.

*مرحوم [[شوشتری]] می‌نویسد: [[شیخ طوسی]] [[کیسان بن کلیب]] را در کتاب رجالش از [[اصحاب علی]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام علی بن الحسین]] و [[امام باقر]]{{عم}} شمرده، [[معتقد]] است که کنیه‌اش [[ابوصادق]] بوده است؛ اما من می‌گویم: در قسمت کنیه‌ها خواهد آمد که [[ابوصادق]]، [[کنیه]] مشترک است اما درباره اسم او [[اختلاف]] هست که آیا نام، او [[عبدالله بن ناجد]] است یا [[مسلم بن یزید]]؟ و نام [[کیسان]] و [[عبدالخیر]] و کلیبی که از کنیه‌ها برداشت می‌شود، شاهدی ندارد. در هر صورت، در [[کافی]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که آن [[حضرت]] فرموده‌اند: "همیشه راز ما نهان بود تا به دست اولاد کیسان افتاد و آن را در سر راه و در دهات کوفه باز گفتند من (و آشکار کردند"<ref>{{متن حدیث|عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُسْلِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ قَالَ لِي مَا زَالَ سِرُّنَا مَكْتُوماً حَتَّى صَارَ فِي يَدَيْ وُلْدِ كَيْسَان فَتَحَدَّثُوا بِهِ فِي الطَّرِيقِ وَ قُرَى السَّوَادِ}}؛ الکافی، کلینی، ج۲، ص۲۲۳.</ref>؛ احتمال دارد منظور از [[کیسان]] همچنین همین [[فرد]] باشد<ref>قاموس الرجال، شوشتری، ج۸، ص۶۰۷.</ref>.

*همچنین مرحوم [[شوشتری]] در قسمت کنیه‌ها می‌نویسد: [[ابوصادق]]: قول [[شیخ طوسی]] در کتاب رجالش در قسمت [[اصحاب علی]]{{ع}} در حرف عین آن است که [[کنیه]] [[عبد خیر بن ناجد]]، [[اباصادق ازدی]] است و همچنین قول [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام علی بن الحسین]]{{عم}} در حرف کاف آن است که [[کنیه]] [[کیسان بن کلیب]]، اباصادق است. قول [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب علی]]{{ع}} چنان که الوسیط و المصنف [[نقل]] کرده‌اند، این است: [[ابوصادق]] و او [[ابوعاصم بن کلیب الجرمی]] [[عربی]] [[کوفی]] است و در نسخه‌ای نام او ابن عاصم آمده است و مقتضای جمع بین این سخن‌ها سه‌گونه است:

#'''غیر منسوب:''' او از [[اصحاب]] آن [[حضرت]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام]] [[علی بن حسین]] و [[امام باقر]]{{ع}} بوده است. [[شیخ طوسی]] در قسمت [[اصحاب]] [[باقر]]{{ع}} در حرف کاف گفته است: [[کنیه]] [[کیسان بن کلیب]]، [[ابوصادق]] و او از [[اصحاب]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} بوده است و ظاهراً همه یکی هستند و او همان [[ازدی]] است. سپس مرحوم [[شوشتری]] قول [[خطیب]] [[بغدادی]] را [[نقل]] کرده، می‌نویسد: وی در قسمت کنیه‌ها چنین آورده است: [[ابوصادق ازدی کوفی]] از [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[ربیعه بن ناجذ]] و مرسلاً از [[ابی محذوره]] [[روایت]] [[نقل]] کرده است و درباره اسمش [[اختلاف]] هست و [[فضل بن دکین]] اسمش را [[عبدالله بن ناجد]] و [[ابن ابی الاسود]] و [[ابن نمیر]] اسمش را [[مسلم بن یزید]] [[نقل]] کرده‌اند<ref>تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج۱۴، ص۳۶۳.</ref>. و وسیط و مصنف به برقی نسبت داده‌اند که وی در [[اصحاب امیر المؤمنین]]{{ع}} از [[یمن]]، [[ابوصادق]] کلیب الجرمی را نام برده است و وسیط به برقی نسبت داده است که وی در قسمت [[اصحاب امام حسین]]{{ع}} از [[اصحاب]] پدرش، [[ابوصادق]] [[بشر بن غالب]] را نیز نام برده است و این نیز توهمی بیش نیست؛ زیرا [[ابوصادق]] و کلبی جرمی در قسمت اول، عنوان مستقلی است، همان طور که [[ابوصادق]] و [[بشر بن غالب]] در قسمت دوم نیز عنوانی مستقل است. در کتاب برقی، کنیه‌ها و [[اسامی]] باهم آمده و مراد از [[ابوصادق]] در دو موضع، [[ابوصادق ازدی]] است که ما به آن اشاره کردیم. سپس مرحوم شوشتری روایاتی را به [[نقل]] از [[ابوصادق]]، [[نقل]] و آنها را [[تصدیق]] می‌کند که در قسمت [[روایات]] [[نقل]] خواهد شد<ref>قاموس الرجال، ج۱۱، ص۳۶۷ -۶۸.</ref>.

#[[ابوصادق]] که از [[اصحاب امام حسین]]{{ع}} بوده، نام او [[کیسان بن کلیب]] است. در [[رجال]] میرزا و به طور مختصر در [[رجال]] [[برقی]]، [[ابوصادق]] [[بشر بن غالب]] از [[اصحاب امام حسین]] که از [[اصحاب]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هم بوده، دانسته شده است و همچنین در [[جامع الرواة (کتاب)|جامع الرواة]] به برقی نسبت داده شده که او [[ابوصادق]] [[بشر بن غالب]] را از [[اصحاب امام حسین]]{{ع}}، که از [[اصحاب]] [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هم بوده، دانسته و ظاهر آن است که هم میرزا و هم صاحب [[جامع الرواة (کتاب)|جامع الرواة]] [[اشتباه]] کرده‌اند؛ زیرا [[برقی]]، هم [[ابوصادق]] را و هم [[بشر بن غالب]] را از [[اصحاب امام حسین]]{{ع}} دانسته، پس توهم شده که [[کنیه]] [[بشر بن غالب]]، [[ابوصادق]] بوده است؛ در حالی که نام وی [[کیسان بن کلیب]] است و هیچ کس [[کنیه]] [[بشر بن غالب]] را [[ابوصادق]] [[نقل]] نکرده است.

*[[مرحوم خویی]] در ذیل عنوان [[کیسان بن کلیب]] می‌نویسد: کنیه‌اش ابا صادق و [[شیخ طوسی]] وی را از [[اصحاب امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]]{{عم}} شمرده است؛ گرچه در قسمت کنیه‌ها وی را از [[اصحاب امام علی]]{{ع}} شمرده و نام او [[ابن عاصم بن کلیب جرمی]] [[عربی]] [[کوفی]] است<ref>معجم رجال الحدیث، خویی، ج۱۴، ص۱۳۴.</ref>.

*[[علمای رجال]] گاهی [[ابوصادق]] را با عنوان [[کیسان بن کلیب]] معرفی کرده و نوشته‌اند: کنیه‌اش ابا صادق و از [[اصحاب امام علی]]، [[امام حسن]]، [[امام حسین]]، [[امام علی بن الحسین]] و [[امام باقر]]{{ع}} بوده است <ref>نقد الرجال، تفرشی، ج۴، ص۷۳ و ج۵، ص۱۶۸ (البته ایشان او را با نام کیسان بن کلیب فقط از اصحاب امام علی{{ع}} شمرده است)؛ جامع الرواة، محمد علی اردبیلی، ج۲، ص۳۲؛ طرائف المقال، سید علی بروجردی، ج۲، ص۱۰۵؛، مستدرکات علم رجال الحدیث، شیخ علی نمازی شاهرودی، ج۶، ص۳۱۷؛ المفید من معجم رجال الحدیث، محمد جواهری، ص۴۷۵ و حیاة الإمام زین العابدین، قرشی، ج۲، ص۳۱۷. </ref>.