هجرت در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'پنهان' به 'پنهان'
جز (جایگزینی متن - 'پنهان' به 'پنهان')
خط ۱۰: خط ۱۰:
==مقدمه==
==مقدمه==
هجرت در لغت، جدایی، ترک [[وطن]] و دوری از خانمان و [[یاران]] است<ref>لغت‌نامه دهخدا، ج۱۵، ص۲۳۴۱۴؛ صبح الاعشی، ج۳، ص۴۱۷ و ج۶، ص۲۴۰؛ مجمع البحرین، ج۳، ص۴۱۵؛ نهایه ابن اثیر، ج۵، ص۲۴۴.</ref> و در اصطلاح [[مسلمین]]، ترک کردن [[سرزمین]] [[کافران]] و انتقال [[مسلمانان]] به دارالسلام را گویند. هجرت در [[فرهنگ اسلامی]]، یک حرکت توأم با [[تحول]] بزرگ [[انسانی]] است که اهمیت و [[آزادی]] وی را تأمین می‌کند.
هجرت در لغت، جدایی، ترک [[وطن]] و دوری از خانمان و [[یاران]] است<ref>لغت‌نامه دهخدا، ج۱۵، ص۲۳۴۱۴؛ صبح الاعشی، ج۳، ص۴۱۷ و ج۶، ص۲۴۰؛ مجمع البحرین، ج۳، ص۴۱۵؛ نهایه ابن اثیر، ج۵، ص۲۴۴.</ref> و در اصطلاح [[مسلمین]]، ترک کردن [[سرزمین]] [[کافران]] و انتقال [[مسلمانان]] به دارالسلام را گویند. هجرت در [[فرهنگ اسلامی]]، یک حرکت توأم با [[تحول]] بزرگ [[انسانی]] است که اهمیت و [[آزادی]] وی را تأمین می‌کند.
از این‌رو، در ورای هر مدنیتی مهاجرتی [[پنهان]] می‌باشد. مسأله [[مهاجرت]] در [[قرآن]] و [[سیرۀ پیامبر]]{{صل}} یک اصل بزرگ [[اجتماعی]] تلقی شده و قرآن، هجرت را پس از [[ایمان به خدا]]، به عنوان نخستین و بزرگترین اصل وظیفه‌ای [[مقدس]] یاد کرده و آن را بر [[جهاد]] مقدم می‌شمارد<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}} «بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸؛ تفسیر شریف لاهیجی، ج۲، ص۲۱۸ و ج۳، ص۶۴۵.</ref> و نیز [[مهاجرت]] برای [[ستمدیدگان]] را عاملی در جهت [[زندگی]] بهتر و برخورداری از مواهب [[دنیوی]] می‌داند<ref>{{متن قرآن|فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ}} «آنگاه پروردگارشان به آنان پاسخ داد که: من پاداش انجام دهنده هیچ کاری را از شما چه مرد و چه زن -که همانند یکدیگرید- تباه نمی‌گردانم بنابراین بی‌گمان از گناه آنان که مهاجرت کردند و از دیار خود رانده شدند و در راه من آزار دیدند و کارزار کردند یا کشته شدند چشم می‌پوشم و آنان را به بوستان‌هایی در خواهم آورد که از بن آنها جویباران روان است، به پاداشی از نزد خداوند؛ و پاداش نیک (تنها) نزد خداوند است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۵؛ تفسیر قرطبی، ج۴، ص۲۹۲ و ج۸، ص۵۶.</ref>. در زمان [[پیامبر]]{{صل}}، دو [[هجرت]] مهم رخ داده است؛ هجرت اول، مهاجرت عده‌ای از [[مسلمانان]] از [[مکه]] به [[حبشه]] (در دو مرحله) بود که بر اثر [[آزار]] [[قریش]] در [[سال پنجم بعثت]]، به [[دستور]] [[رسول خدا]]{{صل}} انجام گرفت. دومین هجرت، [[هجرت پیامبر]]{{صل}} با گروهی از [[یاران]]، از مکه به [[مدینه]] بوده است؛ [[تاریخ]] این هجرت که برابر با شانزدهم ژوئیه ۶۲۲ میلادی بود، مبدأ [[تاریخ اسلام]] قرار گرفت<ref>طبقات ابن سعد، ج۱، ص۲۲۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۵۹۶ و ج۲، ص۴-۳؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۵-۳؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۱۹۸؛ تاریخ ابن خلدون، ج۲، ص۱۴.</ref>. به افرادی که در دو [[هجرت]] معروف شرکت داشته‌اند، "[[ذوالهجرتین]]" می‌گویند<ref>ر.ک: ذو الهجرتین.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۸۵.</ref>.
از این‌رو، در ورای هر مدنیتی مهاجرتی پنهان می‌باشد. مسأله [[مهاجرت]] در [[قرآن]] و [[سیرۀ پیامبر]]{{صل}} یک اصل بزرگ [[اجتماعی]] تلقی شده و قرآن، هجرت را پس از [[ایمان به خدا]]، به عنوان نخستین و بزرگترین اصل وظیفه‌ای [[مقدس]] یاد کرده و آن را بر [[جهاد]] مقدم می‌شمارد<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}} «بی‌گمان کسانی که ایمان آوردند و در راه خداوند هجرت و جهاد کردند، به بخشایش خداوند امید دارند و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۲۱۸؛ تفسیر شریف لاهیجی، ج۲، ص۲۱۸ و ج۳، ص۶۴۵.</ref> و نیز [[مهاجرت]] برای [[ستمدیدگان]] را عاملی در جهت [[زندگی]] بهتر و برخورداری از مواهب [[دنیوی]] می‌داند<ref>{{متن قرآن|فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ}} «آنگاه پروردگارشان به آنان پاسخ داد که: من پاداش انجام دهنده هیچ کاری را از شما چه مرد و چه زن -که همانند یکدیگرید- تباه نمی‌گردانم بنابراین بی‌گمان از گناه آنان که مهاجرت کردند و از دیار خود رانده شدند و در راه من آزار دیدند و کارزار کردند یا کشته شدند چشم می‌پوشم و آنان را به بوستان‌هایی در خواهم آورد که از بن آنها جویباران روان است، به پاداشی از نزد خداوند؛ و پاداش نیک (تنها) نزد خداوند است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۵؛ تفسیر قرطبی، ج۴، ص۲۹۲ و ج۸، ص۵۶.</ref>. در زمان [[پیامبر]]{{صل}}، دو [[هجرت]] مهم رخ داده است؛ هجرت اول، مهاجرت عده‌ای از [[مسلمانان]] از [[مکه]] به [[حبشه]] (در دو مرحله) بود که بر اثر [[آزار]] [[قریش]] در [[سال پنجم بعثت]]، به [[دستور]] [[رسول خدا]]{{صل}} انجام گرفت. دومین هجرت، [[هجرت پیامبر]]{{صل}} با گروهی از [[یاران]]، از مکه به [[مدینه]] بوده است؛ [[تاریخ]] این هجرت که برابر با شانزدهم ژوئیه ۶۲۲ میلادی بود، مبدأ [[تاریخ اسلام]] قرار گرفت<ref>طبقات ابن سعد، ج۱، ص۲۲۵؛ الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۵۹۶ و ج۲، ص۴-۳؛ تاریخ طبری، ج۲، ص۵-۳؛ انساب الاشراف، ج۱، ص۱۹۸؛ تاریخ ابن خلدون، ج۲، ص۱۴.</ref>. به افرادی که در دو [[هجرت]] معروف شرکت داشته‌اند، "[[ذوالهجرتین]]" می‌گویند<ref>ر.ک: ذو الهجرتین.</ref><ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص ۱۸۵.</ref>.


==هجرت در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم==
==هجرت در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم==
۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش