پرش به محتوا

دنیا در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۱۷۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۱
خط ۸۷: خط ۸۷:


==مثال‌ها و تشبیهات==
==مثال‌ها و تشبیهات==
در [[قرآن کریم]] برای روشن شدن چهره [[واقعی]] [[دنیا]]، مثال‌هایی یاد شده‌اند: در آیه‌ای [[مَثَل]] دنیا مانند بارانی دانسته می‌شود که خدا از [[آسمان]] فرومی‌فرستد و مایه روییدن گیاهان گوناگون در [[زمین]] می‌شود که مردم و دام‌ها از آن می‌خورند؛ تا آنجا که زمین [[زیبایی]] خود را یافته و آراسته می‌شود و [[اهل]] آن، مطمئن می‌شوند که می‌توانند از آن بهره برند؛ ناگاه [[فرمان الهی]] در شب یا [[روز]] می‌رسد و همه را به صورت علف‌های درو شده خشک در می‌آورد، به گونه‌ای که گویا اصلاً وجود نداشته‌اند: «اِنَّما مَثَلُ الحَیوةِ الدُّنیا کَماءٍ اَنزَلنـهُ مِنَ السَّماءِ فاختَلَطَ بِهِ نَباتُ الاَرضِ مِمّا یَأکُلُ النّاسُ والاَنعـمُ حَتّی اِذا اَخَذَتِ الاَرضُ زُخرُفَها وازَّیَّنَت وظَنَّ اَهلُها اَنَّهُم قـدِرونَ عَلَیها اَتـاها اَمرُنا لَیلاً اَو نَهارًا فَجَعَلنـها حَصیدًا کَاَن لَم تَغنَ بِالاَمسِ». ([[یونس]] / ۱۰، ۲۴) این [[تشبیه]]، بیانگر سرعت زوال دنیا و نعمت‌های آن پس از فریفته شدن مردم به مظاهر آن است. <ref>التحریر و التنویر، ج ۱۱، ص ۶۰؛ الصافی، ج ۲، ص ۳۹۹؛ الجدید، ج، ص ۴۱۶.</ref> در [[آیه]] ۴۵ کهف / ۱۸ نیز شبیه همین مثَل برای متکبرانی یاد می‌شود که به [[اموال]] خود فریفته شده و از [[همنشینی]] با [[مؤمنان]] [[فقیر]] ابا داشتند، تا [[انسان‌ها]] را از فریفته شدن به دنیا [[پرهیز]] دهد و به [[زهد]] و عمل برای آخرت [[تشویق]] کند.<ref>جامع البیان، ج ۱۵، ص ۱۶۴ ـ ۱۶۵؛ مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۳۰ ـ ۷۳۱.</ref> همچنین در [[آیه]] ۱۳۱ طه / ۲۰ ناپایداری [[دنیا]] به شکوفه * درخت مانند می‌شود: «ولا تَمُدَّنَّ عَینَیکَ اِلی ما مَتَّعنا بِهِ اَزوجـًا مِنهُم زَهرَةَ الحَیوةِ الدُّنیا».<ref> کشف الاسرار، ج ۶، ص ۱۹۸.</ref> در آیه‌ای دیگر با [[تشبیه]] [[انسان‌ها]] به کشاورزانی که اعمالشان، بذرهایشان و نتیجه آن [[کارها]]، زراعت ایشان است، بیان می‌دارد که هر کس خواستار زراعت [[آخرت]] باشد، [[خدا]] به کشتش [[برکت]] و افزایش می‌دهد؛ یعنی در برابر اعمالی که برای آخرت انجام داده، به وی چند برابر [[پاداش]] می‌دهد و هر کس خواستار زراعت دنیا باشد ـ یعنی تنها [[هدف]] از کارهایش رسیدن به دنیا باشد ـ خدا بخشی از دنیا را به وی می‌دهد؛ ولی در آخرت هیچ سهمی نخواهد داشت: «مَن کانَ یُریدُ حَرثَ الأخِرَةِ نَزِد لَهُ فی حَرثِهِ ومَن کانَ یُریدُ حَرثَ الدُّنیا نُؤتِهِ مِنها وما لَهُ فِی الأخِرَةِ مِن نَصیب». ([[شوری]] / ۴۲، ۲۰)<ref>المیزان، ج ۱۸، ص ۴۰ ـ ۴۱.</ref> در آیه‌ای نیز انفاق‌های [[کافران]] در [[زندگی دنیا]] را [[بیهوده]] و خالی از سود برای فرد و [[جامعه]] دانسته و آن را به باد شدید و سوزان یا بسیار سرد و خشک کننده‌ای مانند می‌کند که به کشت و زرعی بوزد و آن را خشک کند: «مَثَلُ ما یُنفِقونَ فی هـذِهِ الحَیوةِ الدُّنیا کَمَثَلِ ریحٍ فیها صِرٌّ اَصابَت حَرثَ قَومٍ ظَـلَموا اَنفُسَهُم فَاَهلَکَتهُ».([[آل‌عمران]] / ۳، ۱۱۷)<ref>نمونه، ج ۳، ص ۵۹ ـ ۶۰.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[دنیا (مقاله)|مقاله «دنیا»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>
در [[قرآن کریم]] برای روشن شدن چهره [[واقعی]] [[دنیا]]، مثال‌هایی یاد شده‌اند: در آیه‌ای [[مَثَل]] دنیا مانند بارانی دانسته می‌شود که خدا از [[آسمان]] فرو می‌فرستد و مایه روییدن گیاهان گوناگون در [[زمین]] می‌شود که مردم و دام‌ها از آن می‌خورند؛ تا آنجا که زمین [[زیبایی]] خود را یافته و آراسته می‌شود و [[اهل]] آن، مطمئن می‌شوند که می‌توانند از آن بهره برند؛ ناگاه [[فرمان الهی]] در شب یا [[روز]] می‌رسد و همه را به صورت علف‌های درو شده خشک در می‌آورد، به گونه‌ای که گویا اصلاً وجود نداشته‌اند: {{متن قرآن|إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ}}<ref>«جز این نیست که داستان زندگانی این جهان مانند آبی است که آن را از آسمان فرو فرستیم که رستنی (های) زمین- آنچه مردم و چارپایان از آن (ها) می‌خورند- با آن درآمیزد تا چون زمین زیورهای خود را برگیرد و آرایش یابد و مردم  گمان کنند که بر آن (در بهره‌گیری) توانایی دارند (ناگهان) «امر» ما شب یا روز در رسد و آن را چنان درویده بر جای نهیم که گویی روز پیش هیچ نبوده است؛ بدین‌گونه نشانه‌های خود را برای گروهی که می‌اندیشند روشن می‌داریم» سوره یونس، آیه ۲۴.</ref> این [[تشبیه]]، بیانگر سرعت زوال دنیا و نعمت‌های آن پس از فریفته شدن مردم به مظاهر آن است. <ref>التحریر و التنویر، ج ۱۱، ص ۶۰؛ الصافی، ج ۲، ص ۳۹۹؛ الجدید، ج، ص ۴۱۶.</ref> در [[آیه]] {{متن قرآن|وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ فَأَصْبَحَ هَشِيمًا تَذْرُوهُ الرِّيَاحُ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِرًا}}<ref>«و برای آنان زندگانی این جهان را مثل بزن که به آبی مانند است که آن را از آسمان فرو فرستیم و گیاه روی زمین با آن در آمیزد آنگاه (خشک و) کوفته گردد و بادها آن را (به هر سو) بردارند و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره کهف، آیه ۴۵.</ref> نیز شبیه همین مَثَل برای متکبرانی یاد می‌شود که به [[اموال]] خود فریفته شده و از [[همنشینی]] با [[مؤمنان]] [[فقیر]] ابا داشتند، تا [[انسان‌ها]] را از فریفته شدن به دنیا [[پرهیز]] دهد و به [[زهد]] و عمل برای آخرت [[تشویق]] کند.<ref>جامع البیان، ج ۱۵، ص ۱۶۴ ـ ۱۶۵؛ مجمع البیان، ج ۶، ص ۷۳۰ ـ ۷۳۱.</ref> همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن|وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى}}<ref>«و به آنچه با آن دسته‌هایی از آنان را بهره‌مند گردانده‌ایم چشم مدوز، آراستگی زندگی این جهان را (به آنان داده‌ایم) تا آنان را در آن بیازماییم و روزی پروردگارت بهتر و پایاتر است» سوره طه، آیه ۱۳۱.</ref> ناپایداری [[دنیا]] به شکوفه درخت مانند می‌شود.<ref> کشف الاسرار، ج ۶، ص ۱۹۸.</ref> در آیه‌ای دیگر با [[تشبیه]] [[انسان‌ها]] به کشاورزانی که اعمالشان، بذرهایشان و نتیجه آن [[کارها]]، زراعت ایشان است، بیان می‌دارد که هر کس خواستار زراعت [[آخرت]] باشد، [[خدا]] به کشتش [[برکت]] و افزایش می‌دهد؛ یعنی در برابر اعمالی که برای آخرت انجام داده، به وی چند برابر [[پاداش]] می‌دهد و هر کس خواستار زراعت دنیا باشد ـ یعنی تنها [[هدف]] از کارهایش رسیدن به دنیا باشد ـ خدا بخشی از دنیا را به وی می‌دهد؛ ولی در آخرت هیچ سهمی نخواهد داشت: {{متن قرآن|مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ}}<ref>«هر کس کشت جهان واپسین را بخواهد به کشت او می‌افزاییم  و آنکه کشت این جهان را بخواهد از آن بدو می‌دهیم و در جهان واپسین هیچ بهره‌ای ندارد» سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>.<ref>المیزان، ج ۱۸، ص ۴۰ ـ ۴۱.</ref> در آیه‌ای نیز انفاق‌های [[کافران]] در [[زندگی دنیا]] را [[بیهوده]] و خالی از سود برای فرد و [[جامعه]] دانسته و آن را به باد شدید و سوزان یا بسیار سرد و خشک کننده‌ای مانند می‌کند که به کشت و زرعی بوزد و آن را خشک کند: {{متن قرآن|مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ}}<ref>«داستان آنچه در زندگی این جهان می‌بخشند همچون داستان بادی است دارای سوز سرما که بر کشتگاه گروهی بر خویش ستم کرده بوزد و آن را نابود سازد و خداوند به آنان ستم نکرده است بلکه آنان خود به خویش ستم می‌ورزند» سوره آل عمران، آیه ۱۱۷.</ref>.<ref>نمونه، ج ۳، ص ۵۹ ـ ۶۰.</ref>.<ref>[[سید سعید حسینی|حسینی، سید سعید]]، [[دنیا (مقاله)|مقاله «دنیا»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)| دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref>


==دنیا در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم==
==دنیا در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم==
۱۱۵٬۳۰۶

ویرایش