جز
جایگزینی متن - 'مقطع' به 'مقطع'
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-== پانویس == {{پانویس}} {{ +== پانویس == {{پانویس}} {{)) |
جز (جایگزینی متن - 'مقطع' به 'مقطع') |
||
| خط ۹۵: | خط ۹۵: | ||
==اقدامات پیامبر{{صل}} در [[تبوک]]== | ==اقدامات پیامبر{{صل}} در [[تبوک]]== | ||
مدت حضور [[پیامبر]]{{صل}} در تبوک را بیش از ۱۰ [[روز]]<ref>السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۵۳؛ التنبیة و الاشراف، ص۲۳۵؛ فتح الباری، ج۸، ص۸۶.</ref> و تا ۲۰ روز<ref> الطبقات، ج۲، ص۱۶۶؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۱۶.</ref> نیز دانستهاند. در این مدت، برخی از [[مسیحیان]] ساکن در منطقه مرزی [[شام]] و [[حجاز]] در [[ملاقات]] با پیامبر{{صل}} ضمن قبول [[جزیه]]، با پیامبر{{صل}} [[پیمان]] بستند؛ مانند [[یُحَنِّة بن رُؤْبة]] [[حاکم]] یا [[اسقف]]<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۸؛ التنبیه والاشراف، ص۲۳۶.</ref> [[شهر]] أَیْلَه (در ساحل دریای سرخ)<ref>معجمالبلدان، ج۱، ص۲۹۲؛ تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص۶۱؛ معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۱۶.</ref> که با پذیرش پرداخت جزیهای به مقدار ۳۰۰ [[دینار]] در هر سال، با پیامبر{{صل}} پیمان بست و از آن حضرت [[تأمین امنیت]] کشتیها و کاروان تجاری خود را خواستار شد. پیامبر{{صل}} نیز [[امان]] نامهای برای او نوشت<ref> عیون الاثر، ج۲، ص۲۵۸؛ فتوح البلدان، ج۱، ص۷۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۵۲.</ref>. از [[مصالحه]] [[مردم]] اَذْرُح (از شهرهای شام که در برخی دورهها از توابع [[شراة]] بود)<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۱۲۹.</ref> با مقدار ۱۰۰ دینار،<ref>فتوحالبلدان، ج۱، ص۷۱؛ البدایة والنهایه، ج۵، ص۲۱؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۳۲.</ref> ساکنان جَرْباء (به فاصله ۳روز تا اذرح)<ref>معجمالبلدان، ج۱، ص۱۲۹.</ref> با مقدار۱۰۰ دینار<ref>البدایة والنهایه، ج۵، ص۲۱؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۳۲.</ref> و مردم [[شهرها]] و سرزمینهای مقنا<ref>فتوح البلدان، ج۱، ص۷۲.</ref>، ایلی، [[بحرین]] و هجر نیز در منابع یاد شده است<ref>التبیان، ج۵، ص۱۷۲.</ref>. پیامبر{{صل}} در [[نامه]] به مردم مَقنا آنان را مخیر کرد تا حاکمی از میان خود یا [[خاندان پیامبر]] برگزینند<ref>فتوح البلدان، ج۱، ص۷۲.</ref>. پیامبر{{صل}} در نامهای به هراکلیوس، امپراطور [[روم]]، که در آن [[زمان]] در [[حمص]] یا [[دمشق]] بود. او را به [[پذیرفتن]] [[اسلام]] یا پرداخت [[خراج]] و [[مالیات]] یا [[جنگ]] فراخواند<ref>السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۲۷؛ مسند احمد، ج۴، ص۷۴؛ الطبقات، ج۱، ص۲۵۹.</ref>. [[نامه]] را [[دحیة بن خلیفه]] (از مردان [[قبیله خزرج]]) توسط بزرگ بُصری به دست امپراطور [[روم]] رساند. این نامه هراکلیوس را بر آن داشت که پس از [[مشورت]] با [[مشاوران]] و اسقفهای خود، به وسیله پیکی از مردان [[عرب]] نامهای برای [[پیامبر]]{{صل}} بفرستد. بسیاری از منابع این [[نامهنگاری]] را [[نقل]] کردهاند؛ ولی به وقوع آن در جریان [[غزوه تبوک]] اشارهای ندارند<ref> المعجمالکبیر، ج۸، ص۱۵ ـ ۲۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵۱؛ الثقات، ج۲، ص۶.</ref>، از اینرو به نظر میرسد که نامه پیامبر به هراکلیوس مربوط به | مدت حضور [[پیامبر]]{{صل}} در تبوک را بیش از ۱۰ [[روز]]<ref>السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۵۳؛ التنبیة و الاشراف، ص۲۳۵؛ فتح الباری، ج۸، ص۸۶.</ref> و تا ۲۰ روز<ref> الطبقات، ج۲، ص۱۶۶؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۱۶.</ref> نیز دانستهاند. در این مدت، برخی از [[مسیحیان]] ساکن در منطقه مرزی [[شام]] و [[حجاز]] در [[ملاقات]] با پیامبر{{صل}} ضمن قبول [[جزیه]]، با پیامبر{{صل}} [[پیمان]] بستند؛ مانند [[یُحَنِّة بن رُؤْبة]] [[حاکم]] یا [[اسقف]]<ref> تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۸؛ التنبیه والاشراف، ص۲۳۶.</ref> [[شهر]] أَیْلَه (در ساحل دریای سرخ)<ref>معجمالبلدان، ج۱، ص۲۹۲؛ تاریخ ابن خلدون، ج۱، ص۶۱؛ معجم ما استعجم، ج۱، ص۲۱۶.</ref> که با پذیرش پرداخت جزیهای به مقدار ۳۰۰ [[دینار]] در هر سال، با پیامبر{{صل}} پیمان بست و از آن حضرت [[تأمین امنیت]] کشتیها و کاروان تجاری خود را خواستار شد. پیامبر{{صل}} نیز [[امان]] نامهای برای او نوشت<ref> عیون الاثر، ج۲، ص۲۵۸؛ فتوح البلدان، ج۱، ص۷۱؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۵۲.</ref>. از [[مصالحه]] [[مردم]] اَذْرُح (از شهرهای شام که در برخی دورهها از توابع [[شراة]] بود)<ref>معجم البلدان، ج۱، ص۱۲۹.</ref> با مقدار ۱۰۰ دینار،<ref>فتوحالبلدان، ج۱، ص۷۱؛ البدایة والنهایه، ج۵، ص۲۱؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۳۲.</ref> ساکنان جَرْباء (به فاصله ۳روز تا اذرح)<ref>معجمالبلدان، ج۱، ص۱۲۹.</ref> با مقدار۱۰۰ دینار<ref>البدایة والنهایه، ج۵، ص۲۱؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۳۲.</ref> و مردم [[شهرها]] و سرزمینهای مقنا<ref>فتوح البلدان، ج۱، ص۷۲.</ref>، ایلی، [[بحرین]] و هجر نیز در منابع یاد شده است<ref>التبیان، ج۵، ص۱۷۲.</ref>. پیامبر{{صل}} در [[نامه]] به مردم مَقنا آنان را مخیر کرد تا حاکمی از میان خود یا [[خاندان پیامبر]] برگزینند<ref>فتوح البلدان، ج۱، ص۷۲.</ref>. پیامبر{{صل}} در نامهای به هراکلیوس، امپراطور [[روم]]، که در آن [[زمان]] در [[حمص]] یا [[دمشق]] بود. او را به [[پذیرفتن]] [[اسلام]] یا پرداخت [[خراج]] و [[مالیات]] یا [[جنگ]] فراخواند<ref>السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۲۷؛ مسند احمد، ج۴، ص۷۴؛ الطبقات، ج۱، ص۲۵۹.</ref>. [[نامه]] را [[دحیة بن خلیفه]] (از مردان [[قبیله خزرج]]) توسط بزرگ بُصری به دست امپراطور [[روم]] رساند. این نامه هراکلیوس را بر آن داشت که پس از [[مشورت]] با [[مشاوران]] و اسقفهای خود، به وسیله پیکی از مردان [[عرب]] نامهای برای [[پیامبر]]{{صل}} بفرستد. بسیاری از منابع این [[نامهنگاری]] را [[نقل]] کردهاند؛ ولی به وقوع آن در جریان [[غزوه تبوک]] اشارهای ندارند<ref> المعجمالکبیر، ج۸، ص۱۵ ـ ۲۰؛ الطبقات، ج۴، ص۲۵۱؛ الثقات، ج۲، ص۶.</ref>، از اینرو به نظر میرسد که نامه پیامبر به هراکلیوس مربوط به مقطع زمانی دیگری باشد. | ||
برخی از منابع متأخر، از اعزامهای متعدد پیامبر به مناطق اطراف [[تبوک]] نیز خبر دادهاند؛ مانند اعزام [[علقمة بن محرز مدلجی]] به [[فلسطین]]<ref> کنز العمال، ج۲، ص۴۲۹.</ref>، [[ابوعبیدة بن جرّاح]] به سوی گروهی از بنیجذام و [[سعد بن عباده]] به سوی گروهی از [[بنیسلیم]] و بلیّ<ref>اعلامالوری، ج۱، ص۲۴۴؛ بحارالانوار، ج۲۱، ص۲۴۶؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج۱، ص۱۸۳.</ref>. از مهمترین این اعزامها، اعزام [[خالد بن ولید]] به [[دومة الجندل]] است. پیامبر{{صل}} پس از آنکه با مشورت [[اصحاب]] خود بر آن شد که تبوک را به مقصد [[مدینه]] ترک گوید، خالد بن ولید را به همراه ۲۴۰ نفر از جنگجویان به سوی [[بنیکنانه]] فرستاد. بنیکنانه در دومة الجندل ساکن و تحت [[حکومت]] مردی [[مسیحی]] از کندیان [[یمن]] به نام [[أُکَیْدر بن عبدالملک]] بودند<ref>فتوح البلدان، ج۱، ص۷۳؛ الطبقات، ج۲، ص۱۶۶؛ تاریخخلیفه، ص۵۶.</ref>. دومة الجندل را در ۵<ref>التنبیه والاشراف، ۲۱۴.</ref> یا ۷ منزلی [[دمشق]] و بین [[راه]] تبوک به دمشق<ref>معجم البلدان، ج۲، ص۴۸۷.</ref> و فاصله آنجا تا مدینه را ۱۰ میل<ref> المغازی، ج۳، ص۱۰۲۵.</ref> یا ۱۵ شب دانستهاند. واقدی و ابنسعد [[زمان]] اعزام [[خالد]] را در [[رجب]] سال نهم میدانند<ref>الطبقات، ج۲، ص۱۶۶؛ عیون الاثر، ج۲، ص۲۵۹؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۲۵.</ref>؛ لکن با توجه به آنکه پیامبر{{صل}} در اوایل رجب از مدینه حرکت کرد و در [[شعبان]] وارد تبوک شد و در آخر [[شوال]]<ref> المحبر، ص۱۱۶.</ref> یا اوایل [[رمضان]] نیز به سوی [[مدینه]] بازگشت<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۸؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۶۴.</ref>، این [[تاریخ]] صحیح نیست، به ویژه آنکه برخی اعزام به [[دومة الجندل]] را در [[زمان]] مراجعت از [[تبوک]] میدانند<ref>البدایة والنهایه، ج۵، ص۲۱؛ سبل الهدی، ج۶، ص۲۲۰.</ref> و در این صورت باید اعزام [[خالد]] را در رمضان [[سال]] نهم دانست. البته به گزارش برخی [[مورخان]]، خالد اسرای دومةالجندل را در [[سرزمین]] [[تبوک]] نزد [[پیامبر]]{{صل}} آورد<ref> السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۳۱.</ref> که بر این اساس میتوان زمان اعزام خالد را به هنگام مراجعت پیامبر{{صل}} از تبوک ندانست و مدعی شد که آن حضرت پس از ورود به تبوک خالد را به سوی دومةالجندل فرستاد؛ لکن بنابراین احتمال نیز نمیتوان [[رجب]] سال نهم را زمان اعزام خالد به دومةالجندل دانست. | برخی از منابع متأخر، از اعزامهای متعدد پیامبر به مناطق اطراف [[تبوک]] نیز خبر دادهاند؛ مانند اعزام [[علقمة بن محرز مدلجی]] به [[فلسطین]]<ref> کنز العمال، ج۲، ص۴۲۹.</ref>، [[ابوعبیدة بن جرّاح]] به سوی گروهی از بنیجذام و [[سعد بن عباده]] به سوی گروهی از [[بنیسلیم]] و بلیّ<ref>اعلامالوری، ج۱، ص۲۴۴؛ بحارالانوار، ج۲۱، ص۲۴۶؛ مناقب ابن شهر آشوب، ج۱، ص۱۸۳.</ref>. از مهمترین این اعزامها، اعزام [[خالد بن ولید]] به [[دومة الجندل]] است. پیامبر{{صل}} پس از آنکه با مشورت [[اصحاب]] خود بر آن شد که تبوک را به مقصد [[مدینه]] ترک گوید، خالد بن ولید را به همراه ۲۴۰ نفر از جنگجویان به سوی [[بنیکنانه]] فرستاد. بنیکنانه در دومة الجندل ساکن و تحت [[حکومت]] مردی [[مسیحی]] از کندیان [[یمن]] به نام [[أُکَیْدر بن عبدالملک]] بودند<ref>فتوح البلدان، ج۱، ص۷۳؛ الطبقات، ج۲، ص۱۶۶؛ تاریخخلیفه، ص۵۶.</ref>. دومة الجندل را در ۵<ref>التنبیه والاشراف، ۲۱۴.</ref> یا ۷ منزلی [[دمشق]] و بین [[راه]] تبوک به دمشق<ref>معجم البلدان، ج۲، ص۴۸۷.</ref> و فاصله آنجا تا مدینه را ۱۰ میل<ref> المغازی، ج۳، ص۱۰۲۵.</ref> یا ۱۵ شب دانستهاند. واقدی و ابنسعد [[زمان]] اعزام [[خالد]] را در [[رجب]] سال نهم میدانند<ref>الطبقات، ج۲، ص۱۶۶؛ عیون الاثر، ج۲، ص۲۵۹؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۲۵.</ref>؛ لکن با توجه به آنکه پیامبر{{صل}} در اوایل رجب از مدینه حرکت کرد و در [[شعبان]] وارد تبوک شد و در آخر [[شوال]]<ref> المحبر، ص۱۱۶.</ref> یا اوایل [[رمضان]] نیز به سوی [[مدینه]] بازگشت<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۶۸؛ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۶۴.</ref>، این [[تاریخ]] صحیح نیست، به ویژه آنکه برخی اعزام به [[دومة الجندل]] را در [[زمان]] مراجعت از [[تبوک]] میدانند<ref>البدایة والنهایه، ج۵، ص۲۱؛ سبل الهدی، ج۶، ص۲۲۰.</ref> و در این صورت باید اعزام [[خالد]] را در رمضان [[سال]] نهم دانست. البته به گزارش برخی [[مورخان]]، خالد اسرای دومةالجندل را در [[سرزمین]] [[تبوک]] نزد [[پیامبر]]{{صل}} آورد<ref> السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۴، ص۳۱.</ref> که بر این اساس میتوان زمان اعزام خالد را به هنگام مراجعت پیامبر{{صل}} از تبوک ندانست و مدعی شد که آن حضرت پس از ورود به تبوک خالد را به سوی دومةالجندل فرستاد؛ لکن بنابراین احتمال نیز نمیتوان [[رجب]] سال نهم را زمان اعزام خالد به دومةالجندل دانست. | ||
| خط ۱۱۴: | خط ۱۱۴: | ||
سرانجام پیامبر{{صل}} در [[رمضان]]<ref> السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۶۴؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۵۶.</ref> یا آخر<ref>المحبر، ص۱۱۶.</ref> [[شوال]] سال نهم از [[تبوک]] به مدینه بازگشت. [[اختلاف]] گزارشها از [[زمان]] اعزام و بازگشت [[سپاه]] به گونهای است که نمیتوان برای [[غزوه تبوک]] مدتی را معین کرد؛ اما جمعبندی همه گزارشها، مدت این [[غزوه]] را باید بین سه تا ۴ ماه دانست. | سرانجام پیامبر{{صل}} در [[رمضان]]<ref> السیرة النبویه، ابن هشام، ج۴، ص۹۶۴؛ المغازی، ج۳، ص۱۰۵۶.</ref> یا آخر<ref>المحبر، ص۱۱۶.</ref> [[شوال]] سال نهم از [[تبوک]] به مدینه بازگشت. [[اختلاف]] گزارشها از [[زمان]] اعزام و بازگشت [[سپاه]] به گونهای است که نمیتوان برای [[غزوه تبوک]] مدتی را معین کرد؛ اما جمعبندی همه گزارشها، مدت این [[غزوه]] را باید بین سه تا ۴ ماه دانست. | ||
آنچه در این | آنچه در این مقطع زمانی اهمیتی به سزایی داشت نوع [[برخورد پیامبر]] و مسلمانان با افرادی بود که به [[ادله]] مختلف از [[همراهی]] سپاه خودداری کردند. بر اساس گزارشهای فراوان موجود درباره گروههای متعدد غایبان تبوک و برخوردهای متفاوت پیامبر{{صل}} میتوان این افراد را به سه گروه تقسیم کرد: | ||
#عذرآورندگان؛ | #عذرآورندگان؛ | ||
#معترفان به [[گناه]] ([[توابین]])؛ | #معترفان به [[گناه]] ([[توابین]])؛ | ||