تفسیر مأثور از معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

تفسیر مأثور از معصوم (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۲

۵ بایت اضافه‌شده ، ‏۵ آوریل ۲۰۲۲

←‏هشدار به مفسران فاقد صلاحیت

دیداریویکی‌متن

Msadeq

مدیران

۱۱۵٬۳۵۵

ویرایش

@@ خط ۱۴۹: / خط ۱۴۹: @@
 === هشدار به مفسران فاقد صلاحیت ===
 از [[اخبار]] و روایات استفاده می‌شود یکی از کارهای مفسران برگزیده، هشدار به مفسران فاقد صلاحیت و [[آشکار کردن]] نادرستی تفسیر آنان و توجه دادن آنان به این است که صلاحیت تفسیر ندارند. نمونه آن روایات، گفتگوی [[امام باقر]]{{ع}} با [[قتاده]] است. در آن روایت، [[امام]] تفسیر آیه‌ای را از قتاده می‌پرسد؛ سپس با آشکار کردن نادرستی تفسیر وی، او را به ناتوانی‌اش در تفسیر قرآن [[آگاه]] می‌کند و به او هشدار می‌دهد که اگر قرآن را از پیش خود تفسیر کند و یا تفسیر آن را از افراد فاقد صلاحیت دیگر فراگیرد، هم خود هلاک شده و هم دیگران را به [[هلاکت]] انداخته است<ref>متن روایت چنین است: {{متن حدیث|عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: دَخَلَ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} فَقَالَ يَا قَتَادَةُ أَنْتَ فَقِيهُ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَقَالَ هَكَذَا يَزْعُمُونَ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفَسِّرُ الْقُرْآنَ فَقَالَ لَهُ قَتَادَةُ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} بِعِلْمٍ تُفَسِّرُهُ أَمْ بِجَهْلٍ قَالَ لَا بِعِلْمٍ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} فَإِنْ كُنْتَ تُفَسِّرُهُ بِعِلْمٍ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ أَنَا أَسْأَلُكَ قَالَ قَتَادَةُ سَلْ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي سَبَإٍ {{متن قرآن|وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّامًا آمِنِينَ}} فَقَالَ قَتَادَةُ ذَلِكَ مَنْ خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ حَلَالٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يُرِيدُ هَذَا الْبَيْتَ كَانَ آمِناً حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} نَشَدْتُكَ اللَّهَ يَا قَتَادَةُ هَلْ تَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ يَخْرُجُ الرَّجُلُ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ حَلَالٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يُرِيدُ هَذَا الْبَيْتَ فَيُقْطَعُ عَلَيْهِ الطَّرِيقُ فَتُذْهَبُ نَفَقَتُهُ وَ يُضْرَبُ مَعَ ذَلِكَ ضَرْبَةً فِيهَا اجْتِيَاحُهُ قَالَ قَتَادَةُ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ إِنْ كُنْتَ إِنَّمَا فَسَّرْتَ الْقُرْآنَ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِكَ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ وَ إِنْ كُنْتَ قَدْ أَخَذْتَهُ مِنَ الرِّجَالِ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ ذَلِكَ مَنْ خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يَرُومُ هَذَا الْبَيْتَ عَارِفاً بِحَقِّنَا يَهْوَانَا قَلْبُهُ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن|فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ}} وَ لَمْ يَعْنِ الْبَيْتَ فَيَقُولَ إِلَيْهِ فَنَحْنُ وَ اللَّهِ دَعْوَةُ إِبْرَاهِيمَ{{ع}} الَّتِي مَنْ هَوَانَا قَلْبُهُ قُبِلَتْ حَجَّتُهُ وَ إِلَّا فَلَا يَا قَتَادَةُ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ كَانَ آمِناً مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ قَتَادَةُ لَا جَرَمَ وَ اللَّهِ لَا فَسَّرْتُهَا إِلَّا هَكَذَا فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ إِنَّمَا يَعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِهِ}}؛ (کلینی، روضة الکافی، ج۸، ص۲۱۲، ح۴۸۵).</ref>.
 در روایتی دیگر آمده است که [[امام صادق]]{{ع}} به [[ابو حنیفه]] فرمود: تو [[فقیه]] [[اهل عراق]] هستی‌؟ گفت: آری. فرمود: به استناد چه چیزی برای آنان [[فتوا]] می‌دهی‌؟ گفت: به استناد [[کتاب خدا]] و [[سنت پیامبر]]. فرمود: ای [[ابو حنیفه]]! [[کتاب خدا]] را آن‌گونه که [[حق]] [[شناخت]] آن است، می‌شناسی‌؟ [[ناسخ و منسوخ]] آن را می‌دانی‌؟ گفت: آری. سپس [[امام]] برای [[آشکار کردن]] نادرستی ادعای وی معنای دو [[آیه]] را از ابو حنیفه می‌پرسد و با آشکار کردن نادرستی معنایی که وی برای آن‌دو آیه بیان می‌کند، [[ناتوانی]] وی در [[تفسیر قرآن]] را هم برای خودش و هم برای دیگران آشکار می‌کند<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الانوار، ج۲، ص۲۸۷، ح۴ و ص۲۹۲، ح۱۳.</ref>.
 از [[ابو عبد الرحمان]] سلمی [[روایت]] شده که [امام] علی{{ع}} بر قاضی‌ای عبور کرد، فرمود:
 آیا [[ناسخ]] را از [[منسوخ]] می‌شناسی‌؟ گفت: نه. فرمود: پس هلاک شده‌ای و دیگران را نیز به [[هلاکت]] انداخته‌ای؛ [[تأویل]] هر حرفی از [[قرآن]] به صورت‌هایی است<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۹۲، ص۱۱۰، ح۹.</ref>.
-از [[امام صادق]]{{ع}} روایت شده که وقتی [[صوفیه]] به آیاتی از قرآن [[استدلال]] کردند، فرمود:
-{{متن حدیث|أَ لَكُمْ عِلْمٌ بِنَاسِخِ الْقُرْآنِ وَ مَنْسُوخِهِ وَ مُحْكَمِهِ وَ مُتَشَابِهِهِ الَّذِي فِي مِثْلِهِ ضَلَّ مَنْ ضَلَّ وَ هَلَكَ مَنْ هَلَكَ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا أَوْ بَعْضِهِ فَأَمَّا كُلُّهُ فَلَا فَقَالَ لَهُمْ فَمِنْ هَاهُنَا أُتِيتُمْ}}<ref>کلینی، فروع الکافی، ج۵، ص۶۸ (کتاب المعیشة، باب دخول الصوفیة علی ابی عبد الله{{ع}} و...)، ح۱)؛ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۳۵، ح۲۳.</ref>؛ آیا به ناسخ و منسوخ قرآن و [[محکم و متشابه]] آنکه افرادی [[گمراه]] و هلاک‌شده از این [[امت]] در مثل آن به [[گمراهی]] و هلاکت افتادند، [[آگاه]] هستید؟ گفتند: بعضی از آن را می‌دانیم، اما تمام آن را خیر.
+از [[امام صادق]]{{ع}} روایت شده که وقتی [[صوفیه]] به آیاتی از قرآن [[استدلال]] کردند، فرمود: {{متن حدیث|أَ لَكُمْ عِلْمٌ بِنَاسِخِ الْقُرْآنِ وَ مَنْسُوخِهِ وَ مُحْكَمِهِ وَ مُتَشَابِهِهِ الَّذِي فِي مِثْلِهِ ضَلَّ مَنْ ضَلَّ وَ هَلَكَ مَنْ هَلَكَ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا أَوْ بَعْضِهِ فَأَمَّا كُلُّهُ فَلَا فَقَالَ لَهُمْ فَمِنْ هَاهُنَا أُتِيتُمْ}}<ref>کلینی، فروع الکافی، ج۵، ص۶۸ (کتاب المعیشة، باب دخول الصوفیة علی ابی عبد الله{{ع}} و...)، ح۱)؛ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۱۸، ص۱۳۵، ح۲۳.</ref>؛ آیا به ناسخ و منسوخ قرآن و [[محکم و متشابه]] آنکه افرادی [[گمراه]] و هلاک‌ شده از این [[امت]] در مثل آن به [[گمراهی]] و هلاکت افتادند، [[آگاه]] هستید؟ گفتند: بعضی از آن را می‌دانیم، اما تمام آن را خیر.
 فرمود: از همین‌جا دچار [[خطا]] شده‌اید»<ref>[[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۱۰۶-۱۰۸.</ref>
 === [[تحذیر]] از [[تفسیر]] به روش‌های [[انحرافی]] ===
 از [[روایات]] استفاده می‌شود که یکی از کارهای [[مفسران]] [[برگزیده]] در مورد تفسیر برحذر داشتن و [[پرهیز]] دادن از تفسیر قرآن به روش‌های انحرافی مانند تفسیر بدون [[علم]] و [[تفسیر به رأی]] است.