جز
جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن '
جز (جایگزینی متن - '</div> <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">' به '</div>') |
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ') |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
[[کذب]] بنابر معروف، نقیض [[صدق]] است. صدق [[کلام]] عبارت است از مطابقت، و کذب آن عبارت است از عدم مطابقت؛ | [[کذب]] بنابر معروف، نقیض [[صدق]] است. صدق [[کلام]] عبارت است از مطابقت، و کذب آن عبارت است از عدم مطابقت؛ لکن در اینکه مطابِق (مطابقت کننده) چیست، آیا [[ظهور]] کلام گوینده است یا مراد [[متکلم]] از کلام؟ و نیز مطابَق (مطابقت شونده) چیست، آیا واقع است یا [[اعتقاد]] گوینده و یا هر دو؟ احتمالات و اقوالی مطرح است. مشهور، کذب را به عدم مطابقت ظهور کلام خبری با واقع تعریف کردهاند. برخی، آن را به عدم مطابقت خبر با اعتقاد خبر دهنده و برخی دیگر به عدم مطابقت خبر با واقع و اعتقاد خبر دهنده؛ هر دو، تعریف کردهاند. | ||
از سوی دیگر، گروهی از [[فقها]] مطابِق را مراد گوینده و مطابَق را واقع دانسته و [[دروغ]] را به عدم مطابقت مراد گوینده با واقع تعریف کردهاند. <ref>کتاب المکاسب، ج۲، ص:۱۸؛ مصباح الفقاهة، ج۱، ص:۳۹۵ ـ ۳۹۸؛ المکاسب المحرمة (امام خمینی)، ج۲، ص:۴۸ ـ ۶۵</ref> | از سوی دیگر، گروهی از [[فقها]] مطابِق را مراد گوینده و مطابَق را واقع دانسته و [[دروغ]] را به عدم مطابقت مراد گوینده با واقع تعریف کردهاند. <ref>کتاب المکاسب، ج۲، ص:۱۸؛ مصباح الفقاهة، ج۱، ص:۳۹۵ ـ ۳۹۸؛ المکاسب المحرمة (امام خمینی)، ج۲، ص:۴۸ ـ ۶۵</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
==موارد استثنا== | ==موارد استثنا== | ||
از حرمت دروغ دو مورد استثنا شده است: | از حرمت دروغ دو مورد استثنا شده است: | ||
#جایی که دروغ گفتن ضرور باشد؛ بنابر این، [[دروغ]] گفتن برای دفع ضرر بدنی یا [[مالی]] از خود یا دیگری جایز است؛ | #جایی که دروغ گفتن ضرور باشد؛ بنابر این، [[دروغ]] گفتن برای دفع ضرر بدنی یا [[مالی]] از خود یا دیگری جایز است؛ لکن برخی در این صورت، توریه را برای کسی که توان آن را دارد [[واجب]] دانستهاند؛ بلکه این قول به مشهور نسبت داده شده است. <ref>کتاب المکاسب، ج۲، ص:۲۲</ref> برخی دیگر توریه را واجب ندانسته و دروغ گفتن را برای دفع ضرر جایز دانستهاند. <ref>جامع المقاصد، ج۴، ص:۲۷؛ مسالک الافهام، ج۹، ص:۲۰۷؛ جواهر الکلام، ج۲۲، ص:۷۲ ـ ۷۳؛ المکاسب المحرمة (امام خمینی)، ج۲، ص:۱۳۱؛ مصباح الفقاهة، ج۱، ص:۴۰۴ ـ ۴۰۵</ref> | ||
#جایی که [[هدف]] از [[دروغ]] گفتن [[اصلاح بین مردم]] باشد. بنابر این، [[دروغ]] گفتن برای [[آشتی]] دادن بین دو یا چند نفر جایز است. <ref>کتاب المکاسب، ج۲، ص:۳۱</ref> | #جایی که [[هدف]] از [[دروغ]] گفتن [[اصلاح بین مردم]] باشد. بنابر این، [[دروغ]] گفتن برای [[آشتی]] دادن بین دو یا چند نفر جایز است. <ref>کتاب المکاسب، ج۲، ص:۳۱</ref> | ||