سوره لیل در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

این سوره احوال و [[سرنوشت]] دو گروه را بیان می‌کند. نخست، گروه [[پرهیزکار]] و تقواپیشه، یعنی کسانی که در [[راه خدا]] [[انفاق]] می‌کنند و با [[بخشش مال]] در جهت [[خشنودی خدا]] پاک‌دلی می‌یابند، به آنان [[وعده]] خشنودی خدا و [[رستگاری]] می‌دهد و گروه دیگر، کسانی که [[شقاوت]] پیشه هستند؛ یعنی کسانی را که بخل می‌ورزند و وعده [[بهشت]] را [[دروغ]] می‌پندارند به [[هلاکت]] [[تهدید]] می‌کند و با اشاره به این که مال‌شان را به خاطر [[دوستی]] آن و بخل از [[بخشش]] به دیگران دریغ می‌دارند در حالی که این [[مال]] [[فریادرس]] آنان در [[روز جزا]] نخواهد بود<ref>دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ص۱۲۶۴؛ تفسیر الجلالین، ص۸۱۰.</ref>.

از جهت ساختاری، این سوره از یک طلیعه و دو گفتار تشکیل شده است. طلیعه سوره {{متن قرآن|وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالأُنثَى إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى }}<ref>«سوگند به شب چون (همه جا را) فرا پوشاند، و به روز چون هویدا شود، و به آنکه نر و ماده را آفرید، که کوشیدنتان گونه‌گون است» سوره لیل، آیه ۱-۴.</ref> با [[سوگند]] به پدیده‌هایی مانند شب و روز که دارای ویژگی‌های کاملاً متفاوت هستند، آغاز می‌شود. سپس می‌فرماید: انسان‌ها در [[زندگی]] راه و روش واحدی ندارند؛ یعنی به رغم آنکه [[ادعای ایمان]] دارند، اما رفتارهایی را انجام می‌دهند که کاملاً با [[ایمان به خدا]] تفاوت دارد. از جمله آنکه حاضر نیستند از [[مال]] خود در [[راه خدا]] [[انفاق]] کنند.

گفتار دوم [[سوره]] آیات: {{متن قرآن|إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى وَإِنَّ لَنَا لَلْآخِرَةَ وَالأُولَى فَأَنذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى لا يَصْلاهَا إِلاَّ الأَشْقَى الَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّى وَسَيُجَنَّبُهَا الأَتْقَى الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّى وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُ مِن نِّعْمَةٍ تُجْزَى إِلاَّ ابْتِغَاء وَجْهِ رَبِّهِ الأَعْلَى وَلَسَوْفَ يَرْضَى }}<ref>« بی‌گمان آنچه بر ما مقرّر است رهنمود است. و به راستی جهان پیشین و جهان واپسین از آن ماست. پس شما را از آتشی که زبانه می‌کشد، بیم دادم. که جز نگونبخت‌تر، به آن درنمی‌آید، همان کس که دروغ انگاشت و روی گردانید. و پرهیزگارتر، از آن برکنار داشته خواهد شد، همان کس که داراییش را می‌بخشد تا خود پاک و پیراسته شود، و از هیچ کس نزد او نعمتی نیست که باید پاداش داده شود، (و کاری) جز جستن (خشنودی) ذات بلند مرتبه پروردگار خویش (ندارد)  و زودا که خشنودی یابد» سوره لیل، آیه ۱۲-۲۱.</ref> به بیان تأثیر بخل و انفاق در سعادت و شقاوت [[اخروی]] اختصاص دارد و می‌فرماید: انکار وعدههای [[الهی]] و رویگردانی از [[دستورات]] [[خدا]] از جمله انفاق، موجب [[شقاوت انسان]] و از بین رفتن [[نور]] و [[معنویت]] در [[دل]] او شده و سرانجام او را به درون [[آتش]] سوزان می‌کشاند، اما کسی که برای [[پاک]] شدن از [[گناهان]]، [[مال]] خود را می‌بخشد و [[هدف]] او از این کار تنها جلب [[رضایت خدا]] است، در آخرت مورد [[لطف]] خاص خدا قرار می‌گیرد و خدا آن قدر او را از [[نعمت]] و [[رحمت]] خود بهره‌مند می‌کند تا او [[خشنود]] و [[راضی]] گردد<ref>تفسیر ساختاری.</ref>.<ref>[[سید سلمان صفوی|صفوی، سید سلمان]]، [[سوره لیل (مقاله)|مقاله «سوره لیل»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص:۷۹۹-۸۰۰</ref>