وحی و رسالت نبوی (مقاله)

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

وحی و رسالت نبوی عنوان مقاله‌ای است که با زبان فارسی به بررسی ماهیت وحی از منظر قرآن می‌پردازد. این مقالهٔ ۲۲ صفحه‌ای به قلم مجید معارف نگاشته شده و در فصلنامه مقالات و بررسی‌ها (شماره ۷۴، زمستان ۱۳۸۲) منتشر گشته است.^[۱]

چکیده مقاله

نویسنده در ابتدای چکیده مقاله خود می‌نویسد: «قرآن کریم به عنوان معجزه رسول اکرم(ص) حاصل وحی است. کلمه وحی در قرآن به معانی مختلفی به کار رفته که یکی از آنها وحی به پیامبران است. وحی به پیامبران‌ اشکال مختلفی دارد، اما چگونگی آن از نظر قوانین مادی و تجربی مبهم و مجهول است».
نویسنده در ادامه چکیده مقاله خود می‌نویسد: «باتوجه به بعد معنوی وجود انسان، وحی و آثار آن در زندگی و حیات انسان انکارناپذیر است. وحی زاییده نبوغ فردی یک نابغه یا شعور باطنی یک عارف نیست. چه اگر چنین‌ بود در قلمرو قدرت انسان بود. باتوجه به آیات قرآن، وحی در اختیار پیامبران نیز نیست، بلکه آنان خود متأثر از وحی و منتظر نزول آن بوده‌اند. دقت در روایات نزول وحی بر پیامبر(ص) در منابع شیعه و سنی مبین همین دیدگاه است. بدین‌سان وقوع وحی فقط به خداوند قابل انتساب است»^[۱].

چکیده؛
طرح مسأله؛
وحی از نظر لغوی و اصطلاحی؛
ماهیت وحی:
- الف) نظریه منشأ نفسانی وحی؛
- ب) نظریه منشأ قدسی وحی؛
نقد و بررسی منشأ نفسانی وحی؛
تفاوت‎های وحی و الهامات بشری؛
وحی در قرآن:
- معانی وحی؛
- سابقه وحی؛
- عامل یا عوامل وحی؛
- رابطه پیامبر(ص) با وحی؛
بحثی درباره نخستین نزول وحی بر پیامبر(ص)؛
قضاوت قرآن درباره روایات بعثت؛
بررسی بعثت پیامبر(ص) و نخستین نزول در روایات شیعه؛
کتاب‌شناسی.

آقای دکتر مجید معارف (متولد ۱۳۳۲ ش، شیراز)، مدرک دکترای خود را در رشته علوم قرآن و حدیث از دانشگاه تربیت مدرس تهران اخذ نمود. همکار بنیاد دائرهالمعارف، معاون پژوهشی دانشکده الهیات دانشگاه تهران، سردبیر مجله پژوهش دینی ازجمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در دانشگاه‌ها به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «پایه‌های مرجعیت دینی در آیات و روایات»، «نقد شبهه تعارض آیات علم غیب در قرآن»، «وحی و رسالت نبوی»، «بازتاب ضعیف روایات مهدویت در صحیح بخاری و تحلیل آن»، «سیمای غیبت در روایات و آثار متقدمان شیعه»، «پرسش و پاسخ‌هایی در شناخت تاریخ علوم قرآن»، «عالم غیب و شهود و حدود آنها در آیات و روایات» و «مباحثی در تاریخ و علوم قرآن» برخی از این آثار است.^[۲]