حارث بن حبیب

آشنایی اجمالی

حارث بن^[۱] حبیب^[۲] عنوان راوی مجهولی است که در کتب رجال و اسناد ذکر نشده و تنها در سند یک روایت در تفسیر کنز الدقائق به گزارش از تفسیر العیاشی واقع شده است^[۳]. با توجه به نقل‌های مشابه در دیگر متون^[۴] و عناوین هم‌سان در منابع^[۵]، این نام مصحّف «سماک بن حرب» است که با واسطه از امام علی(ع) روایت کرده^[۶] و واژه «بن حبیب» در آن زائد یا مصحّف «بن أوس» است^[۷].^[۸]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶

پانویس

↑ مصحف سماک بن حرب است.
↑ ر.ک: تنقیح المقال، ج۱۷، ص۱۰۰، ش۴۳۶۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۶۲، ش۳۰۲۰؛ التبیین فی أصحاب إمام أمیرالمؤمنین و الرواة عنه، ج۱، ص۲۰۹، ش۱۸۱.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۱۵۴ به گزارش از تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۴۱.
↑ قصص الأنبیاء، ص۱۲۴: وَ عَنِ ابْنِ بَابَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الصَّفَّارِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ خَلَّانَ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبِ بْنِ حَبِیبٍ قَالَ: أَتَی رَجُلٌ عَلِیّاً(ع) فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَخْبِرْنِی عَنْ ذِی الْقَرْنَیْنِ فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ(ع) سُخِّرَتْ لَهُ السَّحَابُ وَ قَرُبَتْ لَهُ الْأَسْبَابُ وَ بُسِطَ لَهُ فِی النُّورِ فَقَالَ(ص) کَانَ یُبْصِرُ بِاللَّیْلِ کَمَا یُبْصِرُ بِالنَّهَارِ.
کمال الدین، ج۲، ص۳۹۳، ح۲: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْبَزَّازُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ بْنِ یُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ الْعُطَارِدِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا یُونُسُ بْنُ بُکَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ یَسَارٍ الْمَدَنِیِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَارِثٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِی أَسَدٍ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ عَلِیّاً(ع) أَ رَأَیْتَ ذَا الْقَرْنَیْنِ کَیْفَ اسْتَطَاعَ أَنْ یَبْلُغَ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ قَالَ سَخَّرَ اللَّهُ لَهُ السَّحَابَ وَ مَدَّ لَهُ فِی الْأَسْبَابِ وَ بَسَطَ لَهُ النُّورَ فَکَانَ اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ عَلَیْهِ سَوَاءً.
فی ق ۲ و ق ۴: عن سماک بن حرب، عن أبی حبیب.
↑ یادآوری: عنوان حرث بن حبیب در دو مورد مشاهده شده است؛ اما نه به عنوان راوی؛ و قرینه‌ای بر اتحادش با راوی مورد بحث هم وجود ندارد. (ابن اثیر، اللباب، ج۱، ص۱۱۷): و من ولد أود بن معن الحرث بن حبیب الذی عمر؛
السیرة النبویه (ابن سید الناس)، ج۱، ص۳۵۸-۳۵۹: وهب بن سعد بن أبی سرح و هو ابن الحرث بن حبیب - و یقال حبیب بتشدید الیاء - بن خزیمة بن مالک....
تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۳۵۹: ... سفیان، عن سماک بن الحارث، عن رجل قد سماه عن عدی بن حاتم قال: قلت یا رسول الله....
الإصابه، ج۳، ص۱۴۶، ش۳۴۷۷: سماک بن الحارث بن ثابت الخزرجی ذکره بن أبی حاتم فی الصحابة در حالی که ابن أبی حاتم در الجرح و التعدیل سماک بن ثابت بن الحارث ثبت کرده است.
الجرح و التعدیل، ج۴، ص۲۷۸، ش۱۱۹۹: سماک بن ثابت بن الحارث بن الخزرج أنصاری.
↑ الکافی، ج۷، ص۴۱۹، ح۵: ... عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ تَمِیمِ بْنِ طَرَفَةَ أَنَّ رَجُلَیْنِ عَرَفَا بَعِیراً فَأَقَامَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بَیِّنَةً فَجَعَلَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(ع) بَیْنَهُمَا؛
تهذیب الأحکام، ج۹، ص۳۶۱، ح۱۲۸۹: عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ نَصْرٍ الْهَمْدَانِیِّ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ قَابُوسَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیٍ أَنَّ عَلِیّاً(ع) قَضَی فِی رَجُلٍ وَ امْرَأَةٍ مَاتَا جَمِیعاً فِی الطَّاعُونُ؛
تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۲۴۰، ح۹۵۵: وَ ذَکَرَ إِسْمَاعِیلُ بْنُ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی الْجَعْدِ قَالَ: کُنْتُ أَنَا رَابِعَهُمْ فَقَضَی عَلِیٌّ(ع) هَذِهِ الْقَضِیَّةَ فِینَا؛
مستدرک الوسائل، ج۱۷، ص۲۰۱، ح۲۱۱۴۶: رَوَی سِمَاکُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ عَبِیدَةَ السَّلْمَانِیِّ قَالَ: کَانَ عَلِیٌّ(ع)عَلَی الْمِنْبَرِ فَقَامَ إِلَیْهِ رَجُلٌ فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ رَجُلٌ مَاتَ وَ تَرَکَ بِنْتَیْهِ وَ أَبَوَیْهِ وَ زَوْجَةً فَقَالَ عَلِیٌّ(ع) صَارَ ثُمُنُ الْمَرْأَةِ تِسْعاً.
↑ ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۴، ص۲۰۴، ش۴۰۵: سماک بن حرب بن أوس بن خالد بن نزار بن معاویة بن حارثة الذهلی البکری أبو المغیرة الکوفی.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۴۶-۴۸.

[1] مصحف سماک بن حرب است.

[2] ر.ک: تنقیح المقال، ج۱۷، ص۱۰۰، ش۴۳۶۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۶۲، ش۳۰۲۰؛ التبیین فی أصحاب إمام أمیرالمؤمنین و الرواة عنه، ج۱، ص۲۰۹، ش۱۸۱.

[3] تفسیر کنز الدقائق، ج۸، ص۱۵۴ به گزارش از تفسیر العیاشی، ج۲، ص۳۴۱.

[4] قصص الأنبیاء، ص۱۲۴: وَ عَنِ ابْنِ بَابَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الصَّفَّارِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ خَلَّانَ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبِ بْنِ حَبِیبٍ قَالَ: أَتَی رَجُلٌ عَلِیّاً(ع) فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ أَخْبِرْنِی عَنْ ذِی الْقَرْنَیْنِ فَقَالَ لَهُ عَلِیٌّ(ع) سُخِّرَتْ لَهُ السَّحَابُ وَ قَرُبَتْ لَهُ الْأَسْبَابُ وَ بُسِطَ لَهُ فِی النُّورِ فَقَالَ(ص) کَانَ یُبْصِرُ بِاللَّیْلِ کَمَا یُبْصِرُ بِالنَّهَارِ.
کمال الدین، ج۲، ص۳۹۳، ح۲: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الْبَزَّازُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ بْنِ یُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ الْعُطَارِدِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا یُونُسُ بْنُ بُکَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ یَسَارٍ الْمَدَنِیِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَارِثٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِی أَسَدٍ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ عَلِیّاً(ع) أَ رَأَیْتَ ذَا الْقَرْنَیْنِ کَیْفَ اسْتَطَاعَ أَنْ یَبْلُغَ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ قَالَ سَخَّرَ اللَّهُ لَهُ السَّحَابَ وَ مَدَّ لَهُ فِی الْأَسْبَابِ وَ بَسَطَ لَهُ النُّورَ فَکَانَ اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ عَلَیْهِ سَوَاءً.
فی ق ۲ و ق ۴: عن سماک بن حرب، عن أبی حبیب.

[5] یادآوری: عنوان حرث بن حبیب در دو مورد مشاهده شده است؛ اما نه به عنوان راوی؛ و قرینه‌ای بر اتحادش با راوی مورد بحث هم وجود ندارد. (ابن اثیر، اللباب، ج۱، ص۱۱۷): و من ولد أود بن معن الحرث بن حبیب الذی عمر؛
السیرة النبویه (ابن سید الناس)، ج۱، ص۳۵۸-۳۵۹: وهب بن سعد بن أبی سرح و هو ابن الحرث بن حبیب - و یقال حبیب بتشدید الیاء - بن خزیمة بن مالک....
تاریخ مدینة دمشق، ج۱۱، ص۳۵۹: ... سفیان، عن سماک بن الحارث، عن رجل قد سماه عن عدی بن حاتم قال: قلت یا رسول الله....
الإصابه، ج۳، ص۱۴۶، ش۳۴۷۷: سماک بن الحارث بن ثابت الخزرجی ذکره بن أبی حاتم فی الصحابة در حالی که ابن أبی حاتم در الجرح و التعدیل سماک بن ثابت بن الحارث ثبت کرده است.
الجرح و التعدیل، ج۴، ص۲۷۸، ش۱۱۹۹: سماک بن ثابت بن الحارث بن الخزرج أنصاری.

[6] الکافی، ج۷، ص۴۱۹، ح۵: ... عَنْ أَبِی جَمِیلَةَ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ تَمِیمِ بْنِ طَرَفَةَ أَنَّ رَجُلَیْنِ عَرَفَا بَعِیراً فَأَقَامَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بَیِّنَةً فَجَعَلَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ(ع) بَیْنَهُمَا؛
تهذیب الأحکام، ج۹، ص۳۶۱، ح۱۲۸۹: عَنْ أَسْبَاطِ بْنِ نَصْرٍ الْهَمْدَانِیِّ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ قَابُوسَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیٍ أَنَّ عَلِیّاً(ع) قَضَی فِی رَجُلٍ وَ امْرَأَةٍ مَاتَا جَمِیعاً فِی الطَّاعُونُ؛
تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۲۴۰، ح۹۵۵: وَ ذَکَرَ إِسْمَاعِیلُ بْنُ الْحَجَّاجِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ سِمَاکِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِی الْجَعْدِ قَالَ: کُنْتُ أَنَا رَابِعَهُمْ فَقَضَی عَلِیٌّ(ع) هَذِهِ الْقَضِیَّةَ فِینَا؛
مستدرک الوسائل، ج۱۷، ص۲۰۱، ح۲۱۱۴۶: رَوَی سِمَاکُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ عَبِیدَةَ السَّلْمَانِیِّ قَالَ: کَانَ عَلِیٌّ(ع)عَلَی الْمِنْبَرِ فَقَامَ إِلَیْهِ رَجُلٌ فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ رَجُلٌ مَاتَ وَ تَرَکَ بِنْتَیْهِ وَ أَبَوَیْهِ وَ زَوْجَةً فَقَالَ عَلِیٌّ(ع) صَارَ ثُمُنُ الْمَرْأَةِ تِسْعاً.

[7] ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۴، ص۲۰۴، ش۴۰۵: سماک بن حرب بن أوس بن خالد بن نزار بن معاویة بن حارثة الذهلی البکری أبو المغیرة الکوفی.

[8] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۴۶-۴۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]