حسن بن علی بن معاویه بجلی

آشنایی اجمالی

حسن بن علی بن معاویه - که در اسناد رجالی با عنوان «حسن بن معاویه» نیز شناخته می‌شود - از راویان شیعه و امامی در طبقه هفتم است^[۱]. ایشان دوران امامت امام هادی و امام عسکری را درک کرده است^[۲]، اما هیچ روایتی را به‌طور مستقیم از معصومین نقل ننموده و تمام روایات این راوی باواسطه گزارش شده‌اند. حسن بن علی بن معاویه از محدثانی همچون محمد بن سلیمان، عبدالله بن جبله، حسن بن محبوب، محمد بن فضیل و ابراهیم بن هاشم حدیث آموخته و روایت کرده است^[۳]. این راوی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن حسن صفار، جعفر بن محمد بن مالک و احمد بن محمد بن خالد برقی می‌باشند^[۴].

نام این راوی در کتب رجالی قدما به‌طور مستقل ذکر نشده است، اما علما و رجال‌نویسان شیعه بر وثاقت حسن بن علی بن معاویه تأکید کرده‌اند. دانشمندانی چون وحید بهبهانی^[۵]، بحرانی^[۶]، محدث نوری^[۷]، مامقانی^[۸] و آیت‌الله خویی^[۹] با استناد به عبارات نجاشی^[۱۰] و شیخ طوسی^[۱۱] که نام او را همسان و در کنار راویان معتبری چون ایوب بن نوح و محمد بن حسین آورده‌اند، بر جلالت قدر، معروفیّت و اعتبار این راوی تصریح نموده‌اند. همچنین آیت الله نمازی با بررسی مضامین روایات نقل‌شده توسط این راوی، بر حسن عقیده و تشیع ایشان تأکید کرده است^[۱۲].^[۱۳]

جستارهای وابسته

علی بن معاویه بجلی (پدر)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷

پانویس

↑ الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ج۴، ص۱۱۵.
↑ غیبت صغرا از وفات امام حسن عسکری(ع) در سال ۲۶۰ آغاز می‌گردد.
↑ بصائر الدرجات، ج۱، ص۸۰ (ح ۲) و ۱۳۱، (ح ۴)؛ الکافی، ج۱، ص۳۳۸، ح۹؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۱۷۷، (ح۲۱) و ۲۴۵، (ح۴۶)؛ المحاسن، ج۱، ص۱۳۴، ح۱۲؛ الخصال، ج۲، ص۴۴۸، ح۴۹.
↑ الکافی، ج۱، ص۳۳۸، ح۹؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۱۷۷، (ح۲۱) و ۲۴۵، (ح۴۶)؛ المحاسن، ج۱، ص۱۳۴، ح۱۲؛ الخصال، ج۲، ص۴۴۸، ح۴۹.
↑ منهج المقال (تعلیقة الوحید)، ج۴، ص۱۶۳، ش۵۱۵.
↑ معراج أهل الکمال، ج۱، ص۲۵۴ - ۲۵۵، ش۱۰۴.
↑ مستدرک الوسائل، ج۲۵، ص۲۶۳، ش۵۵۱.
↑ تنقیح المقال، ج۲۱، ص۷۴، ش۵۷۰۲.
↑ معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۱۵۰، ش۳۱۵۵. سید امین در أعیان الشیعه، ج۵، ص۳۱۴: الحسن بن معاویة فی التعلیقة مر فی إسماعیل بن محمد بن إسماعیل ما یظهر منه معروفیته بل نباهته (اه) و هو قول النجاشی فی إسماعیل بن محمد بن إسماعیل أنه قدم العراق و سمع أصحابنا بها منه مثل أیوب بن نوح و الحسن بن معاویة الخ.
جابلقی در طرائف المقال، ج۱، ص۱۴۳، ش۶۷۴: الحسن بن معاویة، مر فی إسماعیل بن محمد بن إسماعیل ما یظهر منه معروفیته بل نباهته تعق. أقول: إنه یأتی فی إسماعیل أنه الراوی عنه، و لیس فیه دلالة علی المعروفیة و النباهة.
↑ رجال النجاشی، ص۳۱، ش۶۷.
↑ الفهرست، طوسی، ص۳۰، ش۳۵.
↑ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲، ش۳۸۲۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷، ص۴۷۰-۴۸۵.

[1] الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ج۴، ص۱۱۵.

[2] غیبت صغرا از وفات امام حسن عسکری(ع) در سال ۲۶۰ آغاز می‌گردد.

[3] بصائر الدرجات، ج۱، ص۸۰ (ح ۲) و ۱۳۱، (ح ۴)؛ الکافی، ج۱، ص۳۳۸، ح۹؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۱۷۷، (ح۲۱) و ۲۴۵، (ح۴۶)؛ المحاسن، ج۱، ص۱۳۴، ح۱۲؛ الخصال، ج۲، ص۴۴۸، ح۴۹.

[4] الکافی، ج۱، ص۳۳۸، ح۹؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۱۷۷، (ح۲۱) و ۲۴۵، (ح۴۶)؛ المحاسن، ج۱، ص۱۳۴، ح۱۲؛ الخصال، ج۲، ص۴۴۸، ح۴۹.

[5] منهج المقال (تعلیقة الوحید)، ج۴، ص۱۶۳، ش۵۱۵.

[6] معراج أهل الکمال، ج۱، ص۲۵۴ - ۲۵۵، ش۱۰۴.

[7] مستدرک الوسائل، ج۲۵، ص۲۶۳، ش۵۵۱.

[8] تنقیح المقال، ج۲۱، ص۷۴، ش۵۷۰۲.

[9] معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۱۵۰، ش۳۱۵۵. سید امین در أعیان الشیعه، ج۵، ص۳۱۴: الحسن بن معاویة فی التعلیقة مر فی إسماعیل بن محمد بن إسماعیل ما یظهر منه معروفیته بل نباهته (اه) و هو قول النجاشی فی إسماعیل بن محمد بن إسماعیل أنه قدم العراق و سمع أصحابنا بها منه مثل أیوب بن نوح و الحسن بن معاویة الخ.
جابلقی در طرائف المقال، ج۱، ص۱۴۳، ش۶۷۴: الحسن بن معاویة، مر فی إسماعیل بن محمد بن إسماعیل ما یظهر منه معروفیته بل نباهته تعق. أقول: إنه یأتی فی إسماعیل أنه الراوی عنه، و لیس فیه دلالة علی المعروفیة و النباهة.

[10] رجال النجاشی، ص۳۱، ش۶۷.

[11] الفهرست، طوسی، ص۳۰، ش۳۵.

[12] مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۲، ش۳۸۲۲.

[13] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷، ص۴۷۰-۴۸۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]