سبک زندگی

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت

معناشناسی

سبک زندگی، روش زندگی اشخاص، گروه‌ها یا جوامع در مواجهه با روابط فیزیکی، روانی، اجتماعی و اقتصادی روزانه است که شامل فعالیت‌ها، رفتارها، عادت‌ها، علایق، عقاید و ارزش‌ها می‌شود.

در یک بیان، سبک زندگی مجموعه بینش‌ها و منش‌هایی است که در عرصه‌ها و بخش‌های مختلف زندگی ظهور و بروز می‌کند. جالب آنکه سبک زندگی، با تمدن رابطه‌ای استوار دارد؛ آن‌سان که می‌‌توان گفت جوهره و متن اصلی تمدن، همین سبک زندگی است[۱]. به سخن دیگر سبک زندگی درست، مهم‌ترین عامل زمینه‌ساز برای ساخت تمدن اسلامی است[۲].

اهمیت و نقش‌آفرینی سبک زندگی

دانستن و معرفت در سبک زندگی بسیار مهم و سرنوشت‌ساز است؛ اینکه بدانیم بینش و منش متعالی چیست؟

اساساً هستی‌شناسی زیربنای حرکت است. همه ارتباطات و جهت‌گیری‌های انسان، به شناخت او از مبدأ هستی بستگی دارد؛ زیرا تمام تلاش‌ها و روابط او بر مبنای فکر و طرح خاصی انجام می‌پذیرد. حتی افکار و طرح‌های جزئی نیز از یک سازمان فکری و نقشه کلی الهام می‌‌گیرد. مثلاً کسی که در کسب و تجارت، کم‌فروشی می‌کند و از احتکار و گران‌فروشی نمی‌هراسد و سود شخصی و آنی را در نظر می‌گیرد، تنها از یک فکر کلی و از پیش پذیرفته شده پیروی می‌کند که همان اعتقاد به بت ثروت و مال‌اندوزی است. از این سو، کسی که در دادوستدها راه عدالت و انصاف را در پیش می‌گیرد، پیش‌تر یک فکر عالی را پذیرفته و بدان سر سپرده است و دستورهای روزمره خود را از آن دریافت می‌دارد[۳].

سبک زندگی، نیازمند چشمه معرفتی

آیا ممکن است سبک و روش زندگی بدون آبشخور معرفتی باشد؟ آیا ما تا هستی و مبدأ هستی را به نیکی نشناسیم، می‌‌توانیم سبک خوبی در زندگی پیش گیریم؟ ممکن است برخی بگویند در زندگی، عمل و کار مهم است، نه تئوری‌ها و معارف دینی. اما در پاسخ باید گفت این سخن برخلاف کتاب ناب زندگی، قرآن است که می‌فرماید: نزدیک است به خاطر بی‌معرفتی یا بدمعرفتی نسبت به خدادین او)، آسمان‌ها از هم متلاشی گردد و زمین شکافته شود و کوه‌ها به شدت فرو ریزد[۴].

باید پذیرفت حلقه گم‌شده زندگی آدمیان ابتدا دانستن و سپس به کار بستن همین آموزه‌هاست. از این‌رو، نقش اندیشه و اعتقاد در زندگی آدمی بر کسی پوشیده نیست[۵].

منابع

پانویس

  1. رهبر معظم انقلاب بعد از تقسیم‌بندی تمدن اسلامی به بخش حقیقی و ابزاری می‌گوید: «اما بخش حقیقی، آن چیزهایی است که متن زندگی ما را تشکیل می‌دهد که همان سبک زندگی است، این بخش حقیقی و اصلی تمدن است؛ مانند مسئله خانواده، سبک ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، رفتار ما با پدر و مادر، همسر، فرزندان، رفتار ما با رئیس و مرئوس و رفتار ما با دوست و دشمن. اینها آن بخش‌های اصلی تمدن است که متن زندگی انسان است». (سخنرانی در جمع جوانان خراسان شمالی، ۹۱/۷/۲۳)
  2. پوررستمی، حامد، سبک زندگی در آموزه‌های نهج البلاغه، ص ۴۷.
  3. پوررستمی، حامد، سبک زندگی در آموزه‌های نهج البلاغه، ص ۴۳.
  4. ﴿وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَنُ وَلَدًا * لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا * تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنْشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا «و گفتند که (خداوند) بخشنده فرزندی گزیده است * به راستی چیز ناپسندی پیش آورده‌اید! * نزدیک است که از آن، آسمان‌ها پاره‌پاره گردد و زمین شکافته شود و کوه‌ها در هم شکسته، فرو ریزند» سوره مریم، آیه ۸۸-۹۰.
  5. پوررستمی، حامد، سبک زندگی در آموزه‌های نهج البلاغه، ص ۴۴.