دیلم حمیری
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. دیلم حمیری از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: دیلم حمیری در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
دیلم فرزند هوشع بن سعد از تیره بنوجیشان[۱] از قبیله بنیحمیر بن سبا است و از این رو به حمیری معروف است. در میان صحابه دو نفر با نام «دیلم حمیری» معروف هستند؛ یکی، فرزند هوشع جیشانی که موضوع این مدخل است و دیگری فیروز دیلمی، صحابی ایرانینژاد که از سپاهیان اعزامی پادشاه ساسانی به یمن بود و بعدها به دلیل سکونتش در میان قبیله بنو حمیر و همپیمانی با آنان، به دیلم حمیری معروف شد[۲]. شباهت آنان در عنوان، ساکن یمن بودن هر دو و نیز اینکه هر دو درباره «اشربه» (آشامیدنیها) از رسول خدا(ص) روایت نقل کردهاند؛ سبب شده تا بسیاری از صحابهنگاران همچون ابن عبدالبر[۳]، و ابن اثیر[۴] در تشخیص این دو، دچار اشتباه شده و شرح حال آنان را به صورت مخلوط بنگارند[۵]. اما با دقت در اینکه روایات دیلم جیشانی تنها از طریق ابوالخیر مرثد بن عبدالله مصری و روایات فیروز دیلمی تنها از طریق فرزندانش نقل شده است، میتوان آن دو را از یکدیگر تشخیص داد[۶].
شخص دیگری که ممکن است دیلم حمیری با وی اشتباه شود، «ابووهب جهشانی» است که یکی از راویان در طبقه تابعین است؛ زیرا به نقل یحیی بن معین[۷]، کنیه دیلم حمیری هم ابووهب است. با این حال، از آنجا که هم کنیه و هم نسبت قبیلگی دیلم حمیری و این فرد تابعی یکی است، بسیاری از منابع[۸] «ابووهب جیشانی» تابعی را با نام «دیلم بن هوشع» معرفی کردهاند که اشتباه است؛ زیرا افزون بر هم طبقه نبودن این دو، نام فرد تابعی «عبید بن شرحبیل» است[۹].
به هر روی، دیلم بن هوشع در یمن زاده شد و بعد از حضور معاذ بن جبل در یمن، به عنوان نخستین کس از یمنیان از سوی معاذ به محضر رسول خدا(ص) وفود داشت[۱۰]. از وی تنها یک روایت درباره پرسش او از پیامبر(ص) که درباره حکم شرعی مایع مسکری که برای حفظ بدن از سرما نوشیده میشود و نهی پیامبر(ص) از آن نقل شده است[۱۱]. وی بعدها در دوره فتوحات در فتح مصر شرکت داشت[۱۲] و تنها مصریها از وی این روایت را نقل کردهاند[۱۳].[۱۴]
جستارهای وابسته
- بنیحمیر بن سبا (قبیله)
- هوشع بن سعد (پدر)
منابع
پانویس
- ↑ ابن یونس، تاریخ المصریین، ج۱، ص۱۶۲.
- ↑ ر.ک: مدخل ابودیلمی.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۶.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۰۴.
- ↑ نیز بنگرید: بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۴۸.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۳۰؛ تهذیب، التهذیب، ج۳، ص۱۸۷.
- ↑ یحیی بن معین، تاریخ، ج۲۳، ص۱ و نیز ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۲۸.
- ↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۲۴۹؛ خلیفه بن خیاط، الطبقات، ص۵۳۶؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۲۹۱.
- ↑ بنگرید: ابن یونس، تاریخ المصریین، ج۱، ص۱۶۳ و نیز ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۲۹.
- ↑ ابن یونس، تاریخ المصریین، ج۱، ص۱۶۲.
- ↑ احمد بن حنبل، مسند، ج۲، ص۲۳۲؛ ابوداود، سنن، ج۲، ص۱۸۵.
- ↑ ابن یونس، تاریخ المصریین، ج۱، ص۱۶۳.
- ↑ ابن عبدالحکم، فتوح مصر و اخبارها، ص۵۱۶.
- ↑ قلیچ، رسول، مقاله «دیلم حمیری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۷۴.