احمد بن عبدوس خلنجی

آشنایی اجمالی

احمد بن عبدوس خلنجی با کنیه ابوعبدالله و در پاره‌ای از اسناد ابوجعفر^[۱]، از راویان طبقه هفتم^[۲] شیعه امامی است که از اصحاب امامان شمرده نشده و نام وی در زمره کسانی که مستقیماً از آن بزرگواران روایت نکرده‌اند، درج شده است^[۳]. با این حال، به قرینه حضور راویانی در اسناد وی، استظهار می‌گردد که او عصر امام رضا و امام جواد را درک کرده است^[۴]. احمد بن عبدوس از محدثانی همچون علی بن حکم و حسن بن علی بن فضال حدیث آموخته و روایت کرده است^[۵]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان سهل بن زیاد، احمد بن موسی و محمد بن علی بن محبوب می‌باشند^[۶].

درباره شخصیت احمد بن عبدوس، جرح و تعدیلی در کتب رجالی قدما نرسیده و بزرگانی چون نجاشی و شیخ طوسی تنها به ذکر نام وی بسنده کرده‌اند^[۷]؛ از این رو وی در منابع متقدم مهمل به شمار می‌رود. با این حال، میان علمای متأخر درباره جایگاه حدیثی وی اختلاف است؛ برخی وی را در شمار ضعفا آورده^[۸] و فقیهانی چون آیت‌الله تبریزی و امام خمینی روایات او را ضعیف و وی را مجهول دانسته‌اند^[۹]. علامه مامقانی نیز تصریح کرده است که مدح و قدحی درباره او وارد نشده و حالش مجهول است^[۱۰]. در مقابل، بزرگانی چون محمد بن حسن بن شهید ثانی و سید احمد بن زین العابدین علوی، با استدلال به اینکه وی از مشایخ شیخ صدوق و مشایخ اجازه بوده، بر جلالت قدر و وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۱۱]؛ ادعایی که از سوی محققان دیگر به دلیل فقدان شواهد تاریخی و رجالی رد شده است. همچنین ابن داوود نام وی را در بخش نخست کتاب خود که به مدوحین و مهملین اختصاص دارد، آورده است^[۱۲].

از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتاب النوادر از آثار اوست^[۱۳].^[۱۴]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ حدثنی محمد بن مسعود و محمد بن الحسن البراثی، قالا حدثنا محمد بن إبراهیم بن محمد بن فارس، قال حدثنی أبوجعفر أحمد بن عبدوس الخلنجی أو غیره، عن...؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۴۵۵، ح۸۶۰.
↑ الموسوعة الرجالیة، طبقات رجال التهذیب، ص۶۱؛ همان، طبقات رجال الکافی، ص۴۴.
↑ رجال الطوسی، ص۴۱۲، ش۵۹۷۱ و ۴۱۵، ش۶۰۱۰.
↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۷۵، ش۵۵۵۶، ۱۳۸۷، ش۵۶۹۹ و ۳۹۹، ش۵۸۵۳؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۶۶، ش۱۰۶۹.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۳۵۷، بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۱۰، ح۹؛ کامل الزیارات، ص۳۰۰، ح۹؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۵۴، ح۱۰۵۳.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۳۵۷؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۱۰، ح۹؛ کامل الزیارات، ص۳۰۰، ح۹؛ تهذیب الأحکام، ص۳۴۹، ح۱۰۳۰ و ۳۵۴، ح۱۰۵۳.
↑ إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۲.
↑ حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۹۱، ش۱۲۷۰.
↑ ر.ک: امام خمینی، کتاب الطهارة، ج۱، ص۵۲۴، مسأله سوم؛ تنقیح مبانی العروة (کتاب الطهارة)، ج۴، ص۷۹. ۴.
↑ "وبالجملة فلم یرد فیه مدح و لا قدح، فحاله مجهول. فعد إبن داوود له فی القسم الأول من متفرداته، و لا یمکن الإغترار بکلامه، لکثرة إشتباهاته، فالتوقف فی روایات الرجل لازم" تنقیح المقال، ج۶، ص۳۰۲-۳۰۳، ش۱۱۳۲.
↑ "أما سند الخبر الثانی ففیه أحمد بن عبدوس و هو معدود من شیوخ الصدوق و هو ثقة جلیل‌القدر کسایر شیوخ الإجازة فأما أن یقبل روایة الجمیع أو یرد" مناهج الأخبار، ج۱، ص۱۸۶.
↑ إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۲.
↑ رجال النجاشی، ص۸۱، ش۱۹۷.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۸۱-۳۸۲.

[1] حدثنی محمد بن مسعود و محمد بن الحسن البراثی، قالا حدثنا محمد بن إبراهیم بن محمد بن فارس، قال حدثنی أبوجعفر أحمد بن عبدوس الخلنجی أو غیره، عن...؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۴۵۵، ح۸۶۰.

[2] الموسوعة الرجالیة، طبقات رجال التهذیب، ص۶۱؛ همان، طبقات رجال الکافی، ص۴۴.

[3] رجال الطوسی، ص۴۱۲، ش۵۹۷۱ و ۴۱۵، ش۶۰۱۰.

[4] ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۷۵، ش۵۵۵۶، ۱۳۸۷، ش۵۶۹۹ و ۳۹۹، ش۵۸۵۳؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۵۶۶، ش۱۰۶۹.

[5] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۳۵۷، بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۱۰، ح۹؛ کامل الزیارات، ص۳۰۰، ح۹؛ تهذیب الأحکام، ج۱، ص۳۵۴، ح۱۰۵۳.

[6] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۴، ص۳۵۷؛ بصائر الدرجات، ج۱، ص۲۱۰، ح۹؛ کامل الزیارات، ص۳۰۰، ح۹؛ تهذیب الأحکام، ص۳۴۹، ح۱۰۳۰ و ۳۵۴، ح۱۰۵۳.

[7] إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۲.

[8] حاوی الأقوال، ج۳، ص۲۹۱، ش۱۲۷۰.

[9] ر.ک: امام خمینی، کتاب الطهارة، ج۱، ص۵۲۴، مسأله سوم؛ تنقیح مبانی العروة (کتاب الطهارة)، ج۴، ص۷۹. ۴.

[10] "وبالجملة فلم یرد فیه مدح و لا قدح، فحاله مجهول. فعد إبن داوود له فی القسم الأول من متفرداته، و لا یمکن الإغترار بکلامه، لکثرة إشتباهاته، فالتوقف فی روایات الرجل لازم" تنقیح المقال، ج۶، ص۳۰۲-۳۰۳، ش۱۱۳۲.

[11] "أما سند الخبر الثانی ففیه أحمد بن عبدوس و هو معدود من شیوخ الصدوق و هو ثقة جلیل‌القدر کسایر شیوخ الإجازة فأما أن یقبل روایة الجمیع أو یرد" مناهج الأخبار، ج۱، ص۱۸۶.

[12] إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۲.

[13] رجال النجاشی، ص۸۱، ش۱۹۷.

[14] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۸۱-۳۸۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]