بکر بن سالم

آشنایی اجمالی

بکر بن سالم از راویان طبقه ششم است که نامش در منابع متقدم رجالی ذکر نشده و تنها با واسطه از امام سجاد(ع) و امام باقر(ع) روایت کرده است؛ بکر بن سالم افزون بر این، از محدثانی همچون پدرش (سالم) و سعد طریف اسکاف حدیث آموخته و روایت کرده است^[۱]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان سعد بن عمرو زهری و عبدالله بن مغیره می‌باشند^[۲]. در منابع رجالی احتمالاتی درباره تصحیف نام وی با علی بن سالم یا برادری‌اش با وی، و همچنین برادری با یعقوب بن سالم و أسباط بن سالم مطرح شده است^[۳].

درباره مذهب و وثاقت بکر بن سالم در میان رجالیون متأخر مباحثی مطرح شده است. اگرچه به مذهب او تصریح نشده، اما به قرینه نقل روایت عبدالله بن مغیره از وی، تشیع او استظهار شده است^[۴]. ارزیابی وثاقت او نیز بر همین اساس استوار است؛ وحید بهبهانی نقل روایت عبدالله بن مغیره (از اصحاب اجماع) را نشانه اعتماد دانسته^[۵] و میرزای نوری آن را از امارات وثاقت می‌شمارد^[۶]. در مقابل، آیت الله خویی این استدلال را نپذیرفته و معتقد است روایت اصحاب اجماع به تنهایی دلالت بر وثاقت یا حسن حال مروی‌عنه ندارد^[۷]. با وجود این اختلاف مبنایی، با توجه به توثیق صریح و شدید عبدالله بن مغیره توسط نجاشی^[۸]، بسیاری از پژوهشگران دست‌کم به حسن حال این راوی حکم کرده‌اند^[۹].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴

پانویس

↑ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۸۳، (ح ۳۰) و ج۶، ص۷۳، (ح ۸).
↑ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۸۳، ح۳۰.
↑ مانند ... الحسین بن یزید النوفلی، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن ثابت بن دینار... صدوق، الأمالی، ص۱۵۰، ح۲۱.
... عن ابن أسباط، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن ثابت بن أبی صفیة... صدوق، الأمالی، ص۴۶۲، ح۱۰.
الحسین بن یزید النوفلی، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن ثابت بن أبی صفیة... صدوق، الأمالی، ص۴۷۳، ح۷.
الحسین بن یزید النوفلی، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن أبی حمزة الثمالی.... صدوق، الأمالی، ص۶۳۱، ح۴.
یعقوب بن سالم الأحمر أخو أسباط بن سالم، ثقة، من أصحاب أبی عبدالله(ع) رجال النجاشی، ص۴۴۹، ش۱۲۱۲.
أسباط بن سالم بیاع الزطی أبو علی، روی عن أبی عبدالله و أبی الحسن(ع) رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸.
ر.ک: تعلیقة علی منهج المقال، ص۲۵۲.
↑ ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۸۳، (ح۳۰).
↑ "وفی روایته عبدالله بن المغیرة عنه (بکر بن سالم) نوع اعتماد" تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۸.
↑ "بل هی من أمارات الوثاقة کما حققناه" خاتمة مستدرک الوسائل، ج۷، ص۱۹۹، ش۳۳۸.
↑ و کیف کان فمن الظاهر أن کلام الکشّی لا ینظر إلی الحکم بصحة ما رواه أحد المذکورین عن المعصومین(ع) حتی إذا کانت الروایة مرسلة أو مرویة عن ضعیف أو مجهول الحال، وإنما ینظر إلی بیان جلالة هؤلاء، و أن الإجماع قد انعقد علی وثاقتهم و فقههم و تصدیقهم فی ما یروونه؛ و معنی ذلک أنهم لا یهتمّون بالکذب فی أخبارهم و روایتهم، و أین هذا من دعوی الإجماع علی الحکم بصحة جمیع ما رووه عن المعصومین(ع) و إن کانت الواسطة مجهولا أو ضعیفاً؟!... بقی هنا شیء و هو أنه قد یقال: إن دعوی الإجماع علی تصحیح ما یصح عن الجماعة المذکورین لا ترجع إلی دعوی حجیة روایتهم تعبدا کما ذهب إلیه صاحب الوسائل، و إنما ترجع إلی دعوی أن هؤلاء لا یروون إلا عن ثقة؛ و علیه فیعتمد علی مراسیلهم و علی مسانیدهم وإن کانت الوسائط مجهولة أو مهملة، ولکن هذا القول فاسد جزماً، فإنه لا یحتمل إرادة ذلک من کلام الکشّی؛ و لو سلم أنه أراد ذلک، فهذه الدعوی فاسدة بلا شبهة، فإن أصحاب الإجماع قد رووا عن الضعفاء فی عدة موارد تقف علیها فی تراجمهم فی کتابنا هذا إن شاء الله - تعالی -. (معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۵۱، ش۱۸۵۵؛ ج۱، ص۶۱).
↑ رجال النجاشی، ص۲۱۵، ش۵۶۱.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۵۷۱-۵۷۵.

[1] ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۸۳، (ح ۳۰) و ج۶، ص۷۳، (ح ۸).

[2] ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۸۳، ح۳۰.

[3] مانند ... الحسین بن یزید النوفلی، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن ثابت بن دینار... صدوق، الأمالی، ص۱۵۰، ح۲۱.
... عن ابن أسباط، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن ثابت بن أبی صفیة... صدوق، الأمالی، ص۴۶۲، ح۱۰.
الحسین بن یزید النوفلی، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن ثابت بن أبی صفیة... صدوق، الأمالی، ص۴۷۳، ح۷.
الحسین بن یزید النوفلی، عن علی بن سالم، عن أبیه، عن أبی حمزة الثمالی.... صدوق، الأمالی، ص۶۳۱، ح۴.
یعقوب بن سالم الأحمر أخو أسباط بن سالم، ثقة، من أصحاب أبی عبدالله(ع) رجال النجاشی، ص۴۴۹، ش۱۲۱۲.
أسباط بن سالم بیاع الزطی أبو علی، روی عن أبی عبدالله و أبی الحسن(ع) رجال النجاشی، ص۱۰۶، ش۲۶۸.
ر.ک: تعلیقة علی منهج المقال، ص۲۵۲.

[4] ر.ک: تهذیب الأحکام، ج۲، ص۲۸۳، (ح۳۰).

[5] "وفی روایته عبدالله بن المغیرة عنه (بکر بن سالم) نوع اعتماد" تعلیقة علی منهج المقال، ص۹۸.

[6] "بل هی من أمارات الوثاقة کما حققناه" خاتمة مستدرک الوسائل، ج۷، ص۱۹۹، ش۳۳۸.

[7] و کیف کان فمن الظاهر أن کلام الکشّی لا ینظر إلی الحکم بصحة ما رواه أحد المذکورین عن المعصومین(ع) حتی إذا کانت الروایة مرسلة أو مرویة عن ضعیف أو مجهول الحال، وإنما ینظر إلی بیان جلالة هؤلاء، و أن الإجماع قد انعقد علی وثاقتهم و فقههم و تصدیقهم فی ما یروونه؛ و معنی ذلک أنهم لا یهتمّون بالکذب فی أخبارهم و روایتهم، و أین هذا من دعوی الإجماع علی الحکم بصحة جمیع ما رووه عن المعصومین(ع) و إن کانت الواسطة مجهولا أو ضعیفاً؟!... بقی هنا شیء و هو أنه قد یقال: إن دعوی الإجماع علی تصحیح ما یصح عن الجماعة المذکورین لا ترجع إلی دعوی حجیة روایتهم تعبدا کما ذهب إلیه صاحب الوسائل، و إنما ترجع إلی دعوی أن هؤلاء لا یروون إلا عن ثقة؛ و علیه فیعتمد علی مراسیلهم و علی مسانیدهم وإن کانت الوسائط مجهولة أو مهملة، ولکن هذا القول فاسد جزماً، فإنه لا یحتمل إرادة ذلک من کلام الکشّی؛ و لو سلم أنه أراد ذلک، فهذه الدعوی فاسدة بلا شبهة، فإن أصحاب الإجماع قد رووا عن الضعفاء فی عدة موارد تقف علیها فی تراجمهم فی کتابنا هذا إن شاء الله - تعالی -. (معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۵۱، ش۱۸۵۵؛ ج۱، ص۶۱).

[8] رجال النجاشی، ص۲۱۵، ش۵۶۱.

[9] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۵۷۱-۵۷۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]