روش‌های تربیتی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

روش‌ها مجموعه [[تدابیر]] و فعالیت‌هایی است که [[انسان]] را به اهداف می‌رساند<ref>مبانی و اصول آموزش و پرورش، ص۱۳۹؛ آرای دانشمندان در تعلیم و تربیت و مبانی آن، ص۲۶۷؛ درآمدی بر نظام تربیتی اسلام، ص۱۲۹؛ نگرشی بر تعامل فقه و تربیت، ص۷۲.</ref>. [[امام خمینی]] در آثار خود از روش‌هایی یاد کرده‌اند:

امام خمینی تفکر را به عنوان یک روش [[تربیتی]] مطرح و از آن به اول شرط [[مجاهده]] با نفس و حرکت به جانب [[حق تعالی]] یاد کرده‌اند<ref>شرح چهل حدیث، ص۶.</ref>. مراد [[امام]] از تفکر این است که انسان در [[هدف]] خلقتش بیندیشد و بداند که [[خداوند]] از [[خلقت انسان]] و این همه نعمت‌هایی که به او عطا کرده هدفی بالاتر از [[حیات]] [[حیوانی]] داشته و منظور از این [[خلقت]]، عالم بالا و بزرگ‌تر است و این حیات حیوانی مقصود بالذات نیست<ref>شرح چهل حدیث، ص۷ – ۶.</ref>.

امام همچنین از تفکر به کلید باب‌های [[معارف]] و [[خزائن]] [[کمالات]] و [[علوم]] یاد می‌کند و آن را مقدمه حتمیه [[سلوک]] [[انسانیت]] معرفی می‌کند و برای آن مراتبی قائل است: اولین و با فضیلت‌ترین مرتبه را تفکر در [[حق]] و [[اسماء و صفات]] و کمالات او معرفی می‌کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۱.</ref>. با این حال تفکر در کنه ذات [[پروردگار]] و چگونگی آن را ممنوع می‌داند<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۲.</ref>. مرتبه دیگر، تفکر در لطایف [[صنعت]] و [[اتقان]] آن و دقایق خلقت است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۵.</ref> که انسان یکی از مهم‌ترین مصادیق آن است<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۹۷.</ref>. مرتبه دیگر تفکر در احوال نفس است.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۸۶.</ref>

امام برای [[مجاهدت]] با نفس روش سه مرحله‌ای مشارطه، مراقبه و محاسبه را مطرح می‌کند. در این روش فرد در ابتدای [[روز]] با خود شرط می‌کند که بر خلاف [[دستورات الهی]] [[رفتار]] نکند و بر این امر [[تصمیم]] می‌گیرد و بر عمل به این شرط [[مراقبت]] می‌کند و خود را ملزم به عمل کردن به آن می‌داند و این وضعیت را در طول [[روز]] ادامه می‌دهد و در شب به [[محاسبه]] می‌پردازد و مشخص می‌کند آیا به شرطش [[وفا]] کرده یا خیر؟<ref>شرح چهل حدیث، ص۹.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۸۷.</ref>

مراد از این روش آن است که [[انسان]] [[منافع]] و مضار هریک از [[اخلاق]] فاسده و [[ملکات]] [[رذیله]]، که زاییده قوای [[شهوت]]، [[غضب]] و واهمه است را با منافع و مضار هریک از [[اخلاق حسنه]] و [[ملکات فاضله]] که زاییده این قوا و تحت [[تصرف]] [[عقل]] و [[شرع]] است، با هم بسنجد و با خود بیندیشد که بهتر است به کدام یک [[اقدام]] کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۸.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۸۷.</ref>

عمل به ضد عبارت است از اینکه فرد هریک از ملکات [[زشت]] را که در خود می‌بیند مدتی بر ضد آن [[قیام]] کند<ref>شرح چهل حدیث، ص۲۵.</ref> و با خواهش‌ها و آرزوی‌های نفس به [[مجاهد]] برخیزد<ref>شرح چهل حدیث، ص۱۵۹.</ref>. این تنها راه [[غلبه]] بر [[نفس اماره]] است<ref>شرح چهل حدیث، ص۹۶.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۸۷.</ref>

در این روش فرد مسائل و محتواهای مربوط به [[خودسازی]] را به خود تلقین و تکرار می‌کند<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۳۹۷.</ref>. از این رو، [[حضرت]] [[امام]] به فرزندش [[سید]] احمد توصیه می‌کند که به کمک تلقین نظر خود را نسبت به همه موجودات به ویژه [[انسان‌ها]] نظر [[رحمت]] و [[محبت]] کند و تأکید می‌کند که این [[حقایق]] جز با [[مجاهدت]] و تلقین حاصل نمی‌گردد<ref>وعده دیدار، ص۹۰.</ref>.<ref>[[علی همت‌بناری|همت‌بناری، علی]]، [[نظام تربیتی اسلام - همت بناری (مقاله)| مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]، ص ۳۸۸.</ref>