شئون امام در سرای آخرت در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

شئون امام در سرای آخرت در کلام اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۴۸

۹٬۴۲۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۴

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Bahmani

مدیران

۱۳۳٬۶۱۱

ویرایش

@@ خط ۴۱: / خط ۴۱: @@
 در آثار [[متکلمان]] نیز سخنی دراین‌باره به دست نیامد، جز آنکه کراجکی روایتی [[نقل]] می‌کند که در آن [[امام علی]] {{ع}} صاحب [[حوض کوثر]] است<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]] ص۴۲۶.</ref>.
+== شئون امام در آخرت ==
+=== جلوداری ===
+شاید بتوان نخستین جلوه [[روز قیامت]] را که [[انسان‌ها]] در آن حضور دارند، برخاستن آنها از [[قبور]] دانست: {{متن قرآن|وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الأَجْدَاثِ إِلَى رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ}}.<ref>«و در شیپور دمیده می‌شود؛ ناگهان آنها از قبرها، شتابان به‌سوی پروردگارشان می‌روند» (يس، ۵۱).</ref> در اینکه [[مردم]] چگونه در صحرای [[محشر]] حاضر می‌شوند، [[سخن]] فراوان است؛ اما در برخی [[آیات قرآن کریم]] تصریح شده که [[مردم]] همراه [[امام]] خود فراخوانده می‌شوند؛ آن‌گاه [[تکلیف]] ایشان ([[بهشت]] و [[جهنمی]] بودن) روشن می‌شود: {{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ}}.<ref>«روزی که هر گروهی را با پیشوایشان می‌خوانیم!» (اسراء، ۷۱).</ref> به تصریح [[آیه]]، در [[قیامت]]، [[مردم]] را با پیشوایانشان آنها به [[محشر]] فرامی‌خوانند. به دیگر سخن، [[امامان]] هر قومی جلودار [[مردم]] در آنجایند. [[امامان شیعه]] {{عم}} نیز از این امر مستثنا نیستند؛ از‌این‌رو، آنها جلودار [[پیروان]] خود در آنجا هستند. نکته دیگر آنکه واژه {{متن قرآن|بِإِمَامِهِمْ}} مطلق بوده، شامل [[امام]] [[حق و باطل]] می‌شود؛ از‌این‌روست که اگر در این [[آیه]] بلافاصله [[مردم]] به دو قسم تقسیم شده، گفته می‌شود [[نیکوکاران]] به [[بهشت]]، و [[گمراهان]] به [[جهنم]] می‌روند،<ref>{{متن قرآن|...فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَؤُونَ كِتَابَهُمْ وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً * وَمَن كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلاً}} (اسراء، ۷۱ و ۷۲).</ref> براساس همان انتخابی است که درباره [[امام]] [[حق و باطل]] داشته‌اند. بدین معنا که [[امام حق]] با [[پیروان]] خود به [[بهشت]] می‌رود و [[پیروان]] [[امام باطل]] که در این [[دنیا]] [[گمراه]]، و نسبت به دیدن [[امام]] حقْ [[نابینا]] بودند، همراه با [[امام]] خود در آنجا نیز نابیناتر و گمراه‌تر خواهند بود. در [[روایات]] نقل‌شده از [[پیشوایان دین]] نیز بر وجود چنین شأنی برای [[امامان معصوم]] {{عم}} تأكيد شده است. برای نمونه، [[امام باقر]] {{ع}} در روایتی صحیح [[نقل]] می‌کند که وقتی [[آیه]] {{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ}} نازل شد، [[مسلمانان]] از [[پیامبر خاتم|رسول خدا]] {{صل}} پرسیدند که مگر شما [[امام]] تمام [[مردم]] نیستید؟ [[پیامبر خاتم|پیامبر خدا]] {{صل}} فرمودند: "من [[فرستاده خدا]] به سوی تمام [[مردم]] هستم، ولكن پس از من از جانب [[خدا]] امامانی از اهل‌بیتم برای [[مردم]] خواهند آمد که در میان [[مردم]] برمی‌خیزند؛ پس [[انکار]] می‌شوند و [[امامان]] كفر و [[گمراهی]] و پیروانشان به آنها [[ظلم]] می‌کنند...".<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۲۱۵؛ احمد بن محمد بن خالد برقی، المحاسن، ج۱، ص۱۵۵.</ref> ظاهر [[روایت]] آن است که [[امامان]] از [[اهل بیت]] [[پیامبر]] {{صل}}، همان امامانی هستند که مدنظر [[آیه شریفه]] است. در [[روایت]] صحیح دیگری، [[امام صادق]] {{ع}} با بیان [[آیه]] {{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ}} بر [[لزوم]] [[شناخت امام]] تأکید کردند<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص۳۷۲.</ref>.
+يعقوب بن شعیب در روایتی صحیح از [[امام صادق]] {{ع}} این [[حقیقت]] را با تفصيل بیشتری [[نقل]] می‌کند؛ بدین‌گونه که با نام بردن از [[امامان]] {{عم}}، آنها را [[امامان]] دوره خود دانسته است که در سرای [[قیامت]] آنها را با [[امت]] خود می‌خوانند و [[پیامبر]] {{صل}} با [[امت]] دوران خود، [[امام علی]] {{ع}} با [[امت]] دوران خود و... وارد [[محشر]] می‌شوند.<ref>{{عربی|"نَدْعُو كُلَّ قَرْنٍ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ بِإِمَامِهِمْ. قُلْتُ: فَيَجِيءُ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}} فِي قَرْنِهِ وَ عَلِيٌّ {{ع}} فِي قَرْنِهِ وَ الْحَسَنُ {{ع}} فِي قَرْنِهِ وَ الْحُسَيْنُ {{ع}} فِي قَرْنِهِ وَ كُلُّ إِمَامٍ فِي قَرْنِهِ الَّذِي هَلَكَ بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ؟ قَالَ: نَعَمْ"}}. (احمد بن محمد بن خالد برقی، المحاسن، ج۱، ص۱۴۴).</ref> افزون بر آن، به کسانی که [[امامان معصوم]] {{عم}} را به عنوان [[امامان]] خود برگزیده‌اند، [[بشارت]] داده شده است؛ چنان‌که [[امام صادق]] {{ع}} در روایتی صحیح خطاب به مالک جُهَنی فرمودند: "همانا هیچ قومی نیست که در [[دنیا]] به [[امامت]] کسی تن داده باشد؛ مگر آنکه در [[روز قیامت]] آورده می‌شود؛ درحالی‌که آن [[قوم]] او را [[لعنت]] کرده، او نیز آن [[قوم]] را [[لعنت]] می‌کند؛ مگر شما و هر کس که مثل شما باشد".<ref>احمد بن محمد بن خالد برقی، المحاسن، ج۱، ص۱۴۳.</ref> از دو [[روایت]] اخیر نیز به‌دست می‌آید که هر امتی به نام [[امام]] خود فراخوانده می‌شود. [[امامان]] {{عم}} نیز با [[امت]] خود وارد [[محشر]] می‌شوند و جلودار امت‌اند، و این امر، چیزی جز معنای [[امامت]] آنها در آن سرا نیست. از آنچه [[گذشت]]، روشن می‌شود که یکی از [[شئون امام در قیامت]]، [[شأن]] جلودار بودن برای [[پیروان]] خود است<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۱۴۸ ـ ۱۵۰.</ref>.
+پیش‌تر یکی از [[شئون امام]] در [[قیامت]] را [[شأن]] [[جلوداری]] ایشان دانستیم. بر اساس جست‌وجوی نگارنده، تنها [[شیخ طوسی]] به این [[شأن]] اشاره کرده است. وی ذیل آیۀ {{متن قرآن|يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ}}<ref>اسراء (۱۷)، ۷۱.</ref> درباره مقصود از [[امام]] به بیان دیدگاه‌هایی می‌پردازد.<ref>برخی دیدگاه‌ها درباره چیستی امام در آیه مورد بحث، عبارت‌اند از: پیامبر، کتاب اعمال، آنچه به وسیله آن خدا را عبادت می‌کردند (ر. ک: محمد بن حسن طوسی، التبیان، ج ۶، ص ۵۰۴).</ref> یکی از آن دیدگاه‌ها این است که مقصود از [[امام]] در [[آیه]] یادشده کسی است که [[مردم]] به او [[اقتدا]] می‌کردند. [[شیخ طوسی]] این دیدگاه را سخن امامین [[صادقین]] {{عم}} نیز می‌داند.<ref>همان.</ref> وی به صراحت از پرداختن به اینکه [[امامان]] {{عم}} نیز می‌توانند مصداق این [[آیه]] باشند، خودداری کرده است، اما از آنجا که ایشان این نظر را قول امامین [[صادقین]] {{عم}} می‌داند، ممکن است بتوان گفت [[تفسیر]] خود او نیز همین است<ref>ر.ک: [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت (کتاب)|بررسی انطباق شئون امامت در کلام امامیه بر قرآن و سنت]]، ص۳۴۱.</ref>.
 == منابع ==