صفات الهی در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

صفات الهی در کلام اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۹

۷٬۵۷۰ بایت اضافه‌شده ، ‏۵ اوت ۲۰۲۵

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۹۱۳

ویرایش

@@ خط ۱۱۰: / خط ۱۱۰: @@
 # [[تغییر]]، نشانه [[ضعف]] و نقصان و [[حرکت]] به سمت کمال است.
 بنابراین، فرض عینیت این اوصاف با ذات حق تعالی، سرایت تغییر در اوست که امری محال است.<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[رابطه صفات با ذات (مقاله)|مقاله «رابطه صفات با ذات»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۲۱۹.</ref>
+==راه‌های [[شناخت]] [[صفات خدا]]==
+[[دانشمندان اسلامی]] راه‌هایی را برای [[شناخت خدای متعال]] بیان کرده‌اند؛ این راه‌ها عبارت‌اند از:
+'''نخست: [[عقل]]''': عقل می‌تواند وجود موجود [[غنی]] بالذات را [[اثبات]] کند و با این کار برای اثبات بسیاری از [[صفات ثبوتیه و سلبیه]] [[خداوند]] نیز [[توانایی]] می‌یابد؛ زیرا هر صفتی که موجب [[نقص]] [[ذات]] غنی بالذات شود، باید از او سلب شود. در کتاب تجریدالاعتقاد، از همین روش برای اثبات بسیاری از [[صفات سلبی]] و ثبوتی بهره گرفته شده است؛ برای نمونه، در این کتاب، نویسنده از [[وجوب]] [[وجود خداوند]] به چندین صفت دیگر [[حق تعالی]] [[استدلال]] کرده است:
+# [[خداوند متعال]] همواره بوده و باقی است؛ زیرا [[واجب‌الوجود]] آن است که وجود برای او ضروری بوده، عدم بر او روا نباشد؛
+# خداوند [[شریک]] ندارد؛ زیرا در صورت داشتن شریک آن شریک هم واجب‌الوجود است؛ پس در واجب‌الوجود بودن مانند یکدیگرند. البته هر یک خصوصیتی دارد که دیگری ندارد. بنابراین، هر دو مرکب می‌شوند و ترکیب نشانه [[ضعف]] و [[فقر]] است؛ بنابراین، [[خدا]] شریک ندارد.
+'''دوم: [[فطرت]]''': فطرت، راهی است که با گذر از آن می‌توان به شناخت برخی از [[صفات الهی]] مانند [[یگانگی]] دست یافت. [[فطرت انسان]] خداوند را یگانه و [[یکتا]] می‌داند و شریک و چند خدایی را برنمی‌تابد.
+'''سوم: مطالعه [[جهان طبیعت]]''': برای مثال، از مطالعه و بررسی [[نظم]] در [[جهان هستی]]، [[حیوانات]] و گیاهان و حتی خود [[انسان]] آشکار می‌شود که ناظم و [[خالق هستی]] بر اساس سنخیت بین علت و معلول باید [[علم]]، [[حکمت]] و [[قدرت]] داشته باشد. و همچنین از [[انسجام]] و [[وحدت حاکم]] بر جهان هستی می‌توان به [[وحدت]] و [[توحید]] [[خالق]] و ناظم هستی پی برد.
+البته چنین استنباطی بر اساس [[قاعده عقلی]] صورت می‌گیرد، ولی تفاوت آن با راه نخست این است که در راه عقل، تمام مقدمات آن [[عقلی]] است، ولی در این راه برخی از مقدمات از [[مشاهده]] جهان هستی به دست می‌آید و نتیجه می‌گیریم که [[جهان]] [[منظم]] است. در [[قرآن]] و [[روایات]] نیز بر این راه تأکید شده است و [[خداوند]] در قرآن می‌فرماید:
+{{متن قرآن|إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ}}<ref>«بی‌گمان در آفرینش آسمان‌ها و زمین و پیاپی آمدن شب و روز نشانه‌هایی برای خردمندان است» سوره آل عمران، آیه ۱۹۰.</ref>.
+'''چهارم: [[کشف و شهود]] [[باطنی]]''': [[انسان]] به سبب [[تکامل روحی]] و [[معنوی]] و کسب [[فضایل]] و [[تقوا]] به جایی می‌رسد که می‌تواند بسیاری از [[حقایق]] از جمله، [[صفات جمال و جلال]] [[الهی]] را از طریق [[مشاهده]] [[قلبی]] [[درک]] کند. چنانچه [[آیات]] زیر بر آن [[گواهی]] می‌دهد:
+{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا}}<ref>«ای مؤمنان! اگر از خداوند پروا کنید در شما نیروی شناخت درستی از نادرستی می‌نهد» سوره انفال، آیه ۲۹.</ref>.
+{{متن قرآن|وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا}}<ref>«و راه‌های خویش را به آنان که در (راه) ما بکوشند می‌نماییم» سوره عنکبوت، آیه ۶۹.</ref>.
+'''پنجم: مراجعه به آیات و [[روایات]]''': منبع همیشه جوشان [[قرآن]] و [[سنت]]، حقایق بسیار ژرف و [[معارف]] گسترده‌ای را در زمینه [[خداشناسی]] و [[شناخت]] [[اوصاف الهی]] در [[اختیار]] [[بشر]] قرار می‌دهد. معارفی که [[عقل آدمی]] به [[تنهایی]] از شناخت آن [[ناتوان]] است و یا آنکه با [[دشواری]] فراوان به درک آن دست می‌یابد.
+بهره‌گیری از قرآن و روایات برای شناخت اوصاف الهی بر پذیرش مقدماتی [[استوار]] است؛ از جمله، [[اثبات وجود خدا]]، [[اثبات]] [[رسالت]] [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} و اثبات برخی از [[صفات الهی]] مانند [[صدق]] که اعتبار قرآن در گرو آنهاست و در این باره برای نمونه، می‌توان به آیات زیر اشاره کرد:
+{{متن قرآن|هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ * هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}}<ref>«اوست خداوندی که هیچ خدایی جز او نیست، فرمانفرمای بسیار پاک بی‌عیب، ایمنی‌بخش، گواه راستین، پیروز کام‌شکن بزرگ منش؛ پاکاکه خداوند است از آنچه (بدو) شرک می‌ورزند * اوست خداوند آفریننده پدیدآور نگارگر، نام‌های نکوتر او راست؛ هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را به پاکی می‌ستایند و او پیروزمند فرزانه است» سوره حشر، آیه ۲۳-۲۴.</ref>.<ref>[[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[راه‌های شناخت صفات خدا (مقاله)|مقاله «راه‌های شناخت صفات خدا»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۲۳۶.</ref>
 == منابع ==
@@ خط ۱۱۷: / خط ۱۳۸: @@
 # [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[توفیقی بودن صفات الهی (مقاله)|مقاله «توفیقی بودن صفات الهی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
 # [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[رابطه صفات با ذات (مقاله)|مقاله «رابطه صفات با ذات»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
+# [[پرونده:IM010873.jpg|22px]] [[مهدی جدی|جدی، مهدی]]، [[راه‌های شناخت صفات خدا (مقاله)|مقاله «راه‌های شناخت صفات خدا»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|'''فرهنگنامه کلام اسلامی''']]
 {{پایان منابع}}