بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
به [[مسلمانی]] که از [[آیین اسلام]] خارج شده و [[کفر]] را برگزیده است، "مرتدّ" گفته میشود. واژه [[ارتداد]] ریشه [[قرآنی]] دارد | به [[مسلمانی]] که از [[آیین اسلام]] خارج شده و [[کفر]] را برگزیده است، "مرتدّ" گفته میشود. واژه [[ارتداد]] ریشه [[قرآنی]] دارد<ref>ذکری الشیعة، ج۴، ص۳۹۷؛ الحدائق الناضرة، ج۱۱، ص۱۹۴ ـ ۱۹۵؛ جواهر الکلام، ج۱۳، ص۳۴۲ ـ ۳۴۴.</ref>. | ||
جایگاه اصلی عنوان یاد شده باب حدود است و از آن به مناسبت در بابهایی مانند [[طهارت]]، [[صلات]]، [[زکات]]، [[صوم]]، [[حج]]، [[تجارت]]، [[نکاح]]، و [[ارث]] سخن رفته است. برخی نیز بابی مستقل تحت عنوان "کتاب مرتدّ"، به آن اختصاص دادهاند. | جایگاه اصلی عنوان یاد شده باب حدود است و از آن به مناسبت در بابهایی مانند [[طهارت]]، [[صلات]]، [[زکات]]، [[صوم]]، [[حج]]، [[تجارت]]، [[نکاح]]، و [[ارث]] سخن رفته است. برخی نیز بابی مستقل تحت عنوان "کتاب مرتدّ"، به آن اختصاص دادهاند. | ||
== اسباب ارتداد == | == اسباب ارتداد == | ||
ارتداد با [[انکار خداوند]]، [[توحید]]، رسالتِ [[پیامبر]] {{صل}} یا [[تکذیب]] آن | ارتداد با [[انکار خداوند]]، [[توحید]]، رسالتِ [[پیامبر]] {{صل}} یا [[تکذیب]] آن حضرت، [[انکار]] ضروری [[دین]]، همچنین با کارهایی که بر [[استهزا]] و [[اهانت]] به دین و رویگردانی از آن دلالت کند، مانند پاره کردن و انداختن [[قرآن]] در جای [[آلوده]] و کثیف، [[اهانت]] به [[کعبه]] و کرنش در برابر [[بت]] محقّق میشود<ref>جواهرالکلام، ج۴۱، ص۶۰۰.</ref>. | ||
برای ضروری دین به [[وجوب]] [[نماز]]، [[روزه]]، حج و مانند آنها | برای ضروری دین به [[وجوب]] [[نماز]]، [[روزه]]، حج و مانند آنها مَثَل زده شده است، لکن برخی قلمرو آن را گسترش داده و گفتهاند: مراد از ضروری دین، چیزی است که انکار کننده، به ثبوت آن در دین [[یقین]] داشته باشد؛ هر چند نزد همه به ثبوت نرسیده باشد<ref>مجمع الفائدة، ج۳، ص۱۹۹.</ref>. برخی نیز تصریح کردهاند که اگر انکار حکمی [[اجماعی]] باشد، لکن به حدّ ضروری دین نرسیده باشد، موجب ارتداد نمیشود<ref>جواهر الکلام، ج۶، ص۴۹.</ref>. | ||
به قول مشهور، انکار ضروری [[مذهب]]، مانند انکار [[امامان]] علیهمالسّلام یا برخی از آنان، موجب ارتداد نمیشود. البته برخی تصریح کردهاند که اگر فرد [[شیعی]] منکر ضروری مذهب خویش شود، مرتدّ میگردد | به قول مشهور، انکار ضروری [[مذهب]]، مانند انکار [[امامان]] علیهمالسّلام یا برخی از آنان، موجب ارتداد نمیشود. البته برخی تصریح کردهاند که اگر فرد [[شیعی]] منکر ضروری مذهب خویش شود، مرتدّ میگردد<ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص۶۰۲.</ref>. | ||
هر یک از انکار خداوند، توحید، [[رسالت]]، و انکار یا تکذیب [[رسول خدا]] {{صل}}، سببی مستقل برای ارتداد است. در اینکه انکار ضروری دین، سببی مستقل برای ارتداد است یا در صورتی که به انکار خداوند، رسالت و یا رسول خدا باز گردد، موجب ارتداد میشود، [[اختلاف]] است. قول نخست به ظاهر کلمات [[فقها]] نسبت داده شده است | هر یک از انکار خداوند، توحید، [[رسالت]]، و انکار یا تکذیب [[رسول خدا]] {{صل}}، سببی مستقل برای ارتداد است. در اینکه انکار ضروری دین، سببی مستقل برای ارتداد است یا در صورتی که به انکار خداوند، رسالت و یا رسول خدا باز گردد، موجب ارتداد میشود، [[اختلاف]] است. قول نخست به ظاهر کلمات [[فقها]] نسبت داده شده است<ref>مستمسک العروة، ج۱، ص۳۷۸.</ref>. | ||
بنابر قول دوم، اگر فرد [[معتقد]] به [[توحید]] و [[رسالت]]، ضروری [[دین]] را [[انکار]] کند، در صورتی که از بازگشت انکار یاد شده، به انکار توحید یا رسالت [[غفلت]] داشته باشد، انکار او موجب [[ارتداد]] نیست. | بنابر قول دوم، اگر فرد [[معتقد]] به [[توحید]] و [[رسالت]]، ضروری [[دین]] را [[انکار]] کند، در صورتی که از بازگشت انکار یاد شده، به انکار توحید یا رسالت [[غفلت]] داشته باشد، انکار او موجب [[ارتداد]] نیست. | ||
اگر نسبت به منکر ضروری، [[شبهه]] | اگر نسبت به منکر ضروری، [[شبهه]] عدم آگاهی وی برضروری بودن حکمی وجود داشته باشد، مانند آنکه محل زندگیاش دور از [[بلاد اسلامی]] باشد؛ به گونهای که احتمال پنهان بودن [[ضرورت]] [[حکم]] برای او معقول و منطقی باشد به صرف انکار، حکم به [[کفر]] وی نمیشود<ref>جواهر الکلام، ج۶، ص۴۹.</ref>. | ||
== شرایط == | == شرایط == | ||
شرایط عمومی [[تکلیف]]، یعنی [[عقل]]، [[بلوغ]]، قصد و [[اختیار]] در تحقّق ارتداد نیز معتبر است. بنابراین، بر ارتداد دیوانه، غیر بالغ، [[غافل]]، کسی که در [[خواب]] است، [[سهو]] کننده، بیهوش و مُکَره، مانند گفتن کلمات کفر آمیز از روی [[تقیّه]]، اثری مترتّب نیست | شرایط عمومی [[تکلیف]]، یعنی [[عقل]]، [[بلوغ]]، قصد و [[اختیار]] در تحقّق ارتداد نیز معتبر است. بنابراین، بر ارتداد دیوانه، غیر بالغ، [[غافل]]، کسی که در [[خواب]] است، [[سهو]] کننده، بیهوش و مُکَره، مانند گفتن کلمات کفر آمیز از روی [[تقیّه]]، اثری مترتّب نیست<ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص۶۰۹.</ref>. اگر مرتدّ ادّعای [[اکراه]] کند، در صورت وجود [[شاهد]] و نشانهای بر [[راستی]] گفته وی از او پذیرفته میشود<ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص۶۱۰.</ref>. | ||
== راههای [[اثبات]] == | == راههای [[اثبات]] == | ||
ارتداد با [[اقرار]]، بیّنه) و صدور [[رفتار]] یا گفتارِ بیانگر ارتداد، [[ثابت]] میشود | ارتداد با [[اقرار]]، بیّنه) و صدور [[رفتار]] یا گفتارِ بیانگر ارتداد، [[ثابت]] میشود<ref>جواهر الکلام، ج۴۱، ص۶۰۰.</ref>. | ||
== اقسام مرتدّ == | == اقسام مرتدّ == | ||
مرتدّ دو گونه است: [[فطری]] و ملّی. [[مرتدّ فطری]]، مرتدّی است که [[مسلمان]]، زاده شده و [[مرتدّ ملّی]] مرتدّی است که [[کافر]]، زاده شده است | مرتدّ دو گونه است: [[فطری]] و ملّی. [[مرتدّ فطری]]، مرتدّی است که [[مسلمان]]، زاده شده و [[مرتدّ ملّی]] مرتدّی است که [[کافر]]، زاده شده است<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱]]، ص۳۶۶-۳۶۸.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت''']] | # [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||