بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{ویرایش غیرنهایی}} +)) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | |||
| موضوع مرتبط = صحیفه سجادیه | |||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
{{ | == مقدمه == | ||
این [[نیایش]]، دعای آن [[امام سجاد]] {{ع}} است در [[اخلاق نیکو]] و [[کردار پسندیده]] که به دعای مکارمالاخلاق مشهور است و در [[مفاتیح الجنان]] نیز ذکر شده است. [[پیامبران الهی]] برای [[تربیت]] [[انسانها]] برانگیخته شدند: {{متن قرآن|لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ}}<ref>«بیگمان خداوند بر مؤمنان منّت نهاد که از خودشان فرستادهای در میان آنان برانگیخت که آیات وی را بر آنان میخواند و آنها را پاکیزه میگرداند و به آنها کتاب و فرزانگی میآموزد و به راستی پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند» سوره آل عمران، آیه ۱۶۴.</ref>. از [[پیامبر]] بزرگ [[اسلام]] {{صل}} [[نقل]] شده که فرمود: {{متن حدیث|إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ}}<ref>بحارالانوار، ج۲، ص۲۷۲.</ref>؛ «برانگیخته شدم تا بزرگیهای [[اخلاق]] را کامل کنم». | |||
ارمغان بزرگ [[رسالت پیامبر اسلام]] {{صل}} برای [[جامعه بشری]] [[مکارم اخلاقی]] است، دعای مکارمالاخلاق یکی از طولانیترین [[دعاهای صحیفه]] و شرح و بسط [[فضایل اخلاقی]] است. این [[دعا]] آنقدر اهمیت دارد که [[عالمان]] بزرگی به صورت مبسوط شرح بر آن نوشتهاند. | |||
[[ | |||
این دعا جلوه [[زیبا]] و کاملی از خلقیّات [[نیکو]] و مکرمتهای والای [[انسانی]] و خداپسندانه است که [[امام سجاد]] {{ع}} به [[زیبایی]] آنها را به تصویر کشیده است. ویژگیها و خصلتهایی که در کلمات حضرت وجود دارد ابعاد مختلفی را شامل میشود؛ ابعادی که [[ارتباط انسان با خدا]]، با خویشتن، با [[خانواده]] و [[خویشان]] و عموم انسانها را در برمیگیرد. این دعای [[ارزشمند]] در مجموع ۱۷۳ مکرمت [[اخلاقی]] و فعل پسندیده و درخواست والا را در بردارد. در این دعا [[امام]] {{ع}} ۱۹ بار بر [[محمد و آل او]] [[درود]] میفرستد و در لابه لای آنها خواستههای خویش را مطرح میسازد. در زیر به برخی از این موارد اشاره میکنیم. | |||
این دعا | امام در آغاز این دعا با نظری بلند بالاترین قلهها را [[هدف]] گرفته و [[کاملترین]] [[ایمان]]، [[برترین]] [[یقین]]، [[نیکوترین]] [[انگیزه]] و [[بهترین]] عمل را از [[خداوند]] میخواهد: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ بَلِّغْ بِإِيمَانِي أَكْمَلَ الْإِيمَانِ، وَ اجْعَلْ يَقِينِي أَفْضَلَ الْيَقِينِ، وَ انْتَهِ بِنِيَّتِي إِلَى أَحْسَنِ النِّيَّاتِ، وَ بِعَمَلِي إِلَى أَحْسَنِ الْأَعْمَالِ}}. به دنبال آن [[توفیق]] [[برنامهریزی]] جامعی را از [[خدا]] خواستار میشود که بتواند با اجرای آن [[خوشبختی]] [[دنیا]] و آخرتش را تأمین کند و میگوید: «خدایا مرا به کاری گمار که مرا برای آن آفریدی و فردای [[قیامت]] از من سؤال خواهی کرد». | ||
در ادامه، با توجه به آسیبهای [[رفتاری]]، خواستههای خود را مطرح میکند: «خدایا درِ روزی بر من بگشای و به نگریستن به [[حسرت]] در [[مال]] و [[جاه]] کسان گرفتارم مساز، و عزیزم دار و به [[خودپسندی]] دچارم مکن و مرا به [[بندگی]] خودگیر و عبادتم را به [[عجب]] و [[غرور]] تباه مکن؛ و بر دست من در [[حق مردم]] کارهای خیر جاری کن و کارهای خیر من به شائبه منّت نهادن بر [[خلق]] خدای میامیز؛ و از [[اخلاق]] متعالی بهرهورم دار و از نازش بر خویش در [[امان]] دار». | |||
به | |||
سپس توجه به [[خودسازی]] را از خدا میخواهد: «بارخدایا، [[درود]] بفرست بر [[محمد و خاندانش]] و هرگاه مرا در نظر [[مردم]] به درجهای فرا میبری، به همانقدر در نفس خود خوارم گردان و هرگاه مرا به عزتی آشکار مینوازی به همانقدر در نفس خود [[ذلیل]] گردان». آنگاه از [[معبود]] خود [[طلب]] میکند که نگاه دیگران به او مثبت باشد: «بارخدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و بدل بفرمای [[کینهتوزی]] [[دشمنان]] مرا به [[محبت]]، و [[حسد]] [[حسودان]] مرا به [[مودّت]]، و [[بدگمانی]] [[صالحان]] را در [[حق]] من به [[اعتماد]]، و [[دشمنی]] [[نزدیکان]] را به [[دوستی]]، و کژتابی [[خویشاوندان]] را به نیکوخواهی، و فرو گذاشتن اقربای مرا به یاریگری، و دوستی ناپایدار مجاملهگران را به دوستی [[پایدار]]، و ناسازگاری معاشران را به معاشرتی کریمانه، و تلخی [[بیم]] از [[ستمکاران]] را به شیرینی [[ایمنی]] از [[تجاوز]] ایشان». | |||
سپس توجه به [[خودسازی]] را از خدا میخواهد: «بارخدایا، [[درود]] بفرست بر [[محمد و خاندانش]] و هرگاه مرا در نظر [[مردم]] به درجهای فرا میبری، به همانقدر در نفس خود خوارم گردان و هرگاه مرا به عزتی آشکار مینوازی به همانقدر در نفس خود [[ذلیل]] گردان». | |||
آنگاه از [[معبود]] خود [[طلب]] میکند که نگاه دیگران به او مثبت باشد: «بارخدایا، درود بفرست بر محمد و خاندانش و بدل بفرمای [[کینهتوزی]] [[دشمنان]] مرا به [[محبت]]، و [[حسد]] [[حسودان]] مرا به [[مودّت]]، و [[بدگمانی]] [[صالحان]] را در [[حق]] من به [[اعتماد]]، و [[دشمنی]] [[نزدیکان]] را به [[دوستی]]، و کژتابی [[خویشاوندان]] را به نیکوخواهی، و فرو گذاشتن اقربای مرا به یاریگری، و دوستی ناپایدار مجاملهگران را به دوستی [[پایدار]]، و ناسازگاری معاشران را به معاشرتی کریمانه، و تلخی [[بیم]] از [[ستمکاران]] را به شیرینی [[ایمنی]] از [[تجاوز]] ایشان». | |||
پس از آن [[بهترین]] مناسبات و [[رفتار]] با مردم را خواستار میشود: «بارخدایا، [[درود]] بفرست بر [[محمد و خاندانش]]، و مرا در برابر آنکه بر من [[ستم]] میکند تنی توانا ده، و در برابر آنکه با من به بحث و [[جدال]] برخاسته زبانی گویا ده، و در برابر کسی که با من [[دشمنی]] میورزد [[پیروزی]] ده، و در برابر کسی که بر من [[حیله]] میکند [[مکر]] ارزانی دار، و در برابر کسی که مرا [[مقهور]] خود خواهد [[قدرت]] [[عطا]] فرمای و [[دروغ]] کسی را که مرا [[دشنام]] میدهد آشکار ساز، و از آنکه تهدیدم میکند مرا به [[سلامت]] دار، و توفیقم ده که [[فرمانبردار]] کسی باشم که مرا به [[راه راست]] برد و تابع آنکه مرا به طریق رشاد میکشد». | پس از آن [[بهترین]] مناسبات و [[رفتار]] با مردم را خواستار میشود: «بارخدایا، [[درود]] بفرست بر [[محمد و خاندانش]]، و مرا در برابر آنکه بر من [[ستم]] میکند تنی توانا ده، و در برابر آنکه با من به بحث و [[جدال]] برخاسته زبانی گویا ده، و در برابر کسی که با من [[دشمنی]] میورزد [[پیروزی]] ده، و در برابر کسی که بر من [[حیله]] میکند [[مکر]] ارزانی دار، و در برابر کسی که مرا [[مقهور]] خود خواهد [[قدرت]] [[عطا]] فرمای و [[دروغ]] کسی را که مرا [[دشنام]] میدهد آشکار ساز، و از آنکه تهدیدم میکند مرا به [[سلامت]] دار، و توفیقم ده که [[فرمانبردار]] کسی باشم که مرا به [[راه راست]] برد و تابع آنکه مرا به طریق رشاد میکشد». | ||
یکی از کرامتهای مهم [[اخلاقی]] که [[امام]]{{ع}} مطرح میکند آن است که در مقابل [[بدی]] خوبی کنیم و آن کسی را که ما را [[محروم]] ساخته مورد [[بذل و بخشش]] قرار دهیم و با کسی که از ما [[بریده]] پیوند برقرار کنیم و از [[بدیها]] [[چشمپوشی]] نماییم. سپس چنین [[دعا]] میکند: «ای [[خداوند]]، مرا سیمای [[صالحان]] ده و [[جامه]] [[پرهیزگاران]] در [[گسترش عدل]]، و [[فروخوردن خشم]] و خاموش کردن [[آتش]] دشمنی و بههم | یکی از کرامتهای مهم [[اخلاقی]] که [[امام]] {{ع}} مطرح میکند آن است که در مقابل [[بدی]] خوبی کنیم و آن کسی را که ما را [[محروم]] ساخته مورد [[بذل و بخشش]] قرار دهیم و با کسی که از ما [[بریده]] پیوند برقرار کنیم و از [[بدیها]] [[چشمپوشی]] نماییم. سپس چنین [[دعا]] میکند: «ای [[خداوند]]، مرا سیمای [[صالحان]] ده و [[جامه]] [[پرهیزگاران]] در [[گسترش عدل]]، و [[فروخوردن خشم]] و خاموش کردن [[آتش]] دشمنی و بههم پیوستن تفرقهجویان و آشتیدادن خصمان و فاش کردن [[نیکی]] و [[پوشیدن]] [[عیبها]] و [[نرمخویی]] و [[فروتنی]] و نیکسیرتی و بیرون راندن باد [[غرور]] از سر و [[خوشخویی]] و [[سبقت]] در [[فضیلت]] و [[ایثار]] در [[بخشش]] و دم فروبستن از [[عیب]] دیگران و ترک افضال در [[حق]] کسی که در خور افضال نباشد و گفتن سخنحق، هرچند دشوار بود، و اندکشمردن نیکیهای خود در [[کردار]] و گفتار، هرچند بسیار بود، و بسیار شمردن بدیهای خود در کردار و گفتار، هرچند اندک بود. ای خداوند، این صفات را در من به کمال رسان به دوام [[طاعت]] خود و همسویی با [[جماعت]] مقبول و دوری از بدعتجویان و [[پیروان]] باورهای مجعول». | ||
[[حاجت خواستن]] از [[خدا]]، نالیدن در پیشگاه او با [[حفظ عزت]] در مقابل دیگران، [[پرهیز]] از [[بدگمانی]]، [[حسد]]، [[فحش]] و [[ناسزاگویی]]، [[غیبت]] و [[دشنام]]؛ همچنین دوریجستن از [[ستم]] در [[حق دیگران]] و [[طغیان]] و [[سرکشی]] از جمله مواردی است که به آنها اشاره میکند. کفایت در [[زندگی]]، پرهیز از [[اسراف]]، [[رزق]] بابرکت، [[توانگری]] و ثروتی که [[آدمی]] را از [[حاجت خواستن]] از آدمهای [[شرور]] [[بینیاز]] سازد؛ [[صحت و سلامت]] و [[توفیق]] در [[عبادت]] نیز از دیگر درخواستها و ویژگیهای [[ارزشمند]] [[اخلاقی]] است که در این دعای [[شریف]] به چشم میخورد. | [[حاجت خواستن]] از [[خدا]]، نالیدن در پیشگاه او با [[حفظ عزت]] در مقابل دیگران، [[پرهیز]] از [[بدگمانی]]، [[حسد]]، [[فحش]] و [[ناسزاگویی]]، [[غیبت]] و [[دشنام]]؛ همچنین دوریجستن از [[ستم]] در [[حق دیگران]] و [[طغیان]] و [[سرکشی]] از جمله مواردی است که به آنها اشاره میکند. کفایت در [[زندگی]]، پرهیز از [[اسراف]]، [[رزق]] بابرکت، [[توانگری]] و ثروتی که [[آدمی]] را از [[حاجت خواستن]] از آدمهای [[شرور]] [[بینیاز]] سازد؛ [[صحت و سلامت]] و [[توفیق]] در [[عبادت]] نیز از دیگر درخواستها و ویژگیهای [[ارزشمند]] [[اخلاقی]] است که در این دعای [[شریف]] به چشم میخورد. | ||
آن | |||
آن حضرت در عبارتهای پایانی [[دعا]] درخواستهایش را اینگونه ادامه میدهد: «ای [[خداوند]]، [[عمر]] مرا با [[عفو]] خود به پایان آور و آرزویم را با [[امید به رحمت]] خویش مقرون دار و [[راه]] مرا در رسیدن به خشنودیات آسان گردان و در هر حال که هستم کار من [[نیکو]] گردان»<ref>صحیفه سجادیه، ترجمه عبدالمحمد آیتی، انتشارات سروش، تهران، ۱۳۷۵؛ قرآن کریم، ترجمه مهدی الهیقمشهای.</ref>.<ref>[[سید جواد بهشتی|بهشتی، سید جواد]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «نیایش بیستم»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۴۶۳.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{مدخل وابسته}} | |||
* [[خوشخلقی]] | * [[خوشخلقی]] | ||
* [[عمل صالح]] | * [[عمل صالح]] | ||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[سید جواد بهشتی|بهشتی، سید جواد]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «نیایش بیستم»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | # [[پرونده:1100609.jpg|22px]] [[سید جواد بهشتی|بهشتی، سید جواد]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|'''مقاله «نیایش بیستم»، دانشنامه صحیفه سجادیه''']] | ||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{ | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:صحیفه سجادیه]] | ||