خلقت نوری اهل بیت: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">\n: +))
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اهل بیت | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[خلقت نوری اهل بیت در حدیث]] | پرسش مرتبط  = }}
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[خلقت نوری اهل بیت در حدیث]] - [[خلقت نوری اهل بیت در کلام اسلامی]] - [[خلقت نوری اهل بیت در فقه سیاسی]]</div>
<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[سیره اجتماعی معصومان (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
== مقدمه ==
یکی از [[مقامات]] مهم [[اهل بیت]]{{عم}} که می‌توان آن را اولین [[مقام]] ایشان نامید، [[خلقت]] نوری می‌باشد. مجموعه‌ای از [[روایات]] در بین [[احادیث شیعه]] وجود دارد که بر طبق آنها اولین [[آفریده]] [[خداوند متعال]]، [[نور]] اهل بیت{{عم}} بوده است، به این صورت که خداوند متعال قبل از خلقت همه موجودات، نوری را آفرید که نور [[پیامبر]]{{صل}} و [[علی]]{{ع}} بود و از آن نور، نور سایر اهل بیت{{عم}} را آفرید، و سپس از آن نور، نور [[پیامبران]] و [[فرشتگان]] و [[شیعیان]] و [[عرش]] و [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و [[خورشید و ماه]] و [[بهشت]] و حوری و... آفریده شد، و نور اهل بیت{{عم}} به [[تقدیس]] و [[تهلیل]] و [[تکبیر]] [[خداوند]] مشغول بود و سپس فرشتگان تقدیس و [[عبادت]] را از اهل بیت{{عم}} یاد گرفتند، و اگر اهل بیت{{عم}} نبودند خداوند سایر موجودات را [[خلق]] نمی‌کرد.
یکی از [[مقامات]] مهم [[اهل بیت]] {{عم}} که می‌توان آن را اولین [[مقام]] ایشان نامید، [[خلقت]] نوری می‌باشد. مجموعه‌ای از [[روایات]] در بین [[احادیث شیعه]] وجود دارد که بر طبق آنها اولین [[آفریده]] [[خداوند متعال]]، [[نور]] اهل بیت {{عم}} بوده است، به این صورت که خداوند متعال قبل از خلقت همه موجودات، نوری را آفرید که نور [[پیامبر]] {{صل}} و [[علی]] {{ع}} بود و از آن نور، نور سایر اهل بیت {{عم}} را آفرید، و سپس از آن نور، نور [[پیامبران]] و [[فرشتگان]] و [[شیعیان]] و [[عرش]] و [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] و [[خورشید و ماه]] و [[بهشت]] و حوری و... آفریده شد، و نور اهل بیت {{عم}} به [[تقدیس]] و [[تهلیل]] و [[تکبیر]] [[خداوند]] مشغول بود و سپس فرشتگان تقدیس و [[عبادت]] را از اهل بیت {{عم}} یاد گرفتند، و اگر اهل بیت {{عم}} نبودند خداوند سایر موجودات را [[خلق]] نمی‌کرد.


ذکر این مقام از سوی طرف‌داران [[نظریه]] [[علمای ابرار]] متهم به [[غلو]] شده و [[احادیث]] آن هم ساخته و پرداخته [[غلات]] معرفی شده است! برای نمونه، در کتاب [[مکتب]] در فرایند [[تکامل]] آمده است: «[[مفوضه]] [[معتقد]] بودند که پیامبر و [[ائمه]]، اولین و تنها مخلوقاتی هستند که مستقیماً به دست [[قدرت]] [[حق]]، از ماده‌ای متفاوت با سایر [[بشر]] آفریده شدند»<ref>مکتب در فرایند تکامل، ص۶۹ و ۷۰.</ref>.
ذکر این مقام از سوی طرف‌داران [[نظریه]] [[علمای ابرار]] متهم به [[غلو]] شده و [[احادیث]] آن هم ساخته و پرداخته [[غلات]] معرفی شده است! برای نمونه، در کتاب [[مکتب]] در فرایند [[تکامل]] آمده است: «[[مفوضه]] [[معتقد]] بودند که پیامبر و [[ائمه]]، اولین و تنها مخلوقاتی هستند که مستقیماً به دست [[قدرت]] [[حق]]، از ماده‌ای متفاوت با سایر [[بشر]] آفریده شدند»<ref>مکتب در فرایند تکامل، ص۶۹ و ۷۰.</ref>.
بنابراین لازم است درباره این [[مقام اهل بیت]]{{عم}} توضیحاتی داده شود، تا روشن شود که نه تنها این مقام از طرف خود اهل بیت{{عم}} معرفی شده است و ساخته و پرداخته غلات و مفوضه نیست، بلکه نپذیرفتن آن نوعی [[تقصیر]] در [[حق اهل بیت]]{{عم}} به شمار می‌آید. از آنجا که این اولین مقام اهل بیت{{عم}} است، [[اثبات]] آن می‌تواند زمینه را برای پذیرش مقامات دیگر اهل بیت آماده کند؛ زیرا این مقام نوعی نقش علّی و سببی نسبت به مقامات دیگر [[هدایتی]] و واسطه‌ای اهل بیت{{عم}} دارد.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۱۳۳.</ref>


==بررسی روایات==
بنابراین لازم است درباره این [[مقام اهل بیت]] {{عم}} توضیحاتی داده شود، تا روشن شود که نه تنها این مقام از طرف خود اهل بیت {{عم}} معرفی شده است و ساخته و پرداخته غلات و مفوضه نیست، بلکه نپذیرفتن آن نوعی [[تقصیر]] در [[حق اهل بیت]] {{عم}} به شمار می‌آید. از آنجا که این اولین مقام اهل بیت {{عم}} است، [[اثبات]] آن می‌تواند زمینه را برای پذیرش مقامات دیگر اهل بیت آماده کند؛ زیرا این مقام نوعی نقش علّی و سببی نسبت به مقامات دیگر [[هدایتی]] و واسطه‌ای اهل بیت {{عم}} دارد<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۱۳۳.</ref>.
علمای بزرگی از [[شیعه]] و [[سنی]] روایات خلقت نوری را پذیرفته و نقل کرده‌اند، برای نمونه:
[[شیخ کلینی]] (م۳۲۹) در [[کتاب کافی]] تعداد ۷ [[حدیث]] را که مضمون آنها [[خلقت]] نوری [[اهل بیت]]{{عم}} است، از [[اصحاب ائمه]]{{عم}} نقل کرده است<ref>اصول کافی، کتاب الحجه، باب ۶۳، باب مولد النبی{{صل}}، ح۳ تا ۱۰ و ج۲، ص۴۳۶.</ref>. از جمله با [[سند]] خود از [[امام باقر]]{{ع}} نقل کرده است که: [[حضرت]] فرمودند: «همانا اولین چیزی که [[خداوند]] [[خلق]] کرده، [[محمد]]{{صل}} و عترتش می‌باشد که اشباح نوری نزد خداوند بودند. پرسیدم: اشباح چیست؟ فرمود: [[سایه]] [[نور]]، بدن‌های [[نورانی]]، بدون [[روح]]، و [[مؤیّد]] به [[روح‌القدس]]، که خودش و عترتش به وسیله آن خداوند را [[عبادت]] می‌کردند؛ به همین خاطر خداوند ایشان را خلق کرد در حالی که دارای [[حلم]] هستند و [[دانشمندان]] [[نیکوکار]] ([[علمای ابرار]]) و برگزیدگانی هستند که خداوند را با [[نماز]] و [[روزه]] و [[سجده]] و [[تسبیح]] و [[تهلیل]] عبادت می‌کنند و [[نمازها]] را به جا می‌آورند و [[حج]] به جا می‌آورند و روزه می‌گیرند»<ref>کافی، ج۲، ص۴۴۲.</ref>. همان طور که [[مشاهده]] می‌شود در این حدیث عبارت «علمای ابرار» به کار رفته اما [[مقامات]] ویژه هم برای اهل بیت{{عم}} [[ثابت]] شده است. این حدیث [[نقض]] [[نظریه]] علمای ابرار به حساب می‌آید، که معتقدند [[ائمه]]{{عم}} فقط علمای ابرار بوده‌اند.
[[شیخ صدوق]] (م ۳۸۱) هم (که از [[دشمنان]] برجسته [[غلو]] و [[غالیان]] به شمار می‌آید) هفت [[روایت]] را که درباره خلقت نوری اهل بیت{{عم}} می‌باشد در کتب مختلف خود نقل کرده است<ref>خصال، ص۳۱ و ۴۶۰؛ عیون اخبار الرضا{{ع}}، ج۲، ص۵۹؛ علل الشرایع، ج۱، ص۲۰۸ و ۲۰۹؛ معانی الأخبار، ص۵۶؛ کمال‌الدین و تمام‌النعمه، ج۱، ص۳۱۸.</ref>؛ برای نمونه با سند خود از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده: «خداوند چهار هزار سال قبل از خلقت [[مخلوقات]] چهارده نور خلق کرد، که محمد{{صل}} و [[علی]]{{ع}} و [[فاطمه]]{{س}} و [[حسن]]{{ع}} و [[حسین]]{{ع}} و [[امامان]] از [[نسل حسین]] بودند و آخرین آنها [[قائم]] می‌باشد»<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۳۵.</ref>.


[[شیخ طوسی]] (م ۴۶۰) هم هشت روایت را درباره خلقت نوری [[اهل بیت]]{{عم}} با سندهای مختلف خود از [[ائمه اطهار]]{{عم}} نقل کرده است<ref>امالی شیخ طوسی، ج۱، ص۱۸۶ و ۳۰۰ و ۳۰۱ و ۳۱۱ و ۳۱۲ و ۳۲۰.</ref>، برای نمونه از [[پیامبر]]{{صل}} نقل کرده که ایشان فرمودند: «همانا [[خداوند]]، من و [[علی]] و [[فاطمه]] و [[حسن]] و [[حسین]] را قبل از [[خلقت آدم]] [[خلق]] کرد، زمانی که نه [[آسمان]] بناشده‌ای بود و نه [[زمین]] گسترده‌ای و نه [[ظلمت]] و نوری و نه [[خورشید]] و ماهی و نه [[بهشت]] و [[جهنمی]]»<ref>بحارالأنوار، ج۱۵، ص۱۰، باب ۱، آغاز خلقت.</ref>.
== بررسی روایات ==
[[علامه حلی]] (م ۷۲۶) هم از [[امام صادق]]{{ع}} نقل کرده: «همانا خداوند، [[محمد]]{{صل}} و علی{{ع}} و فاطمه{{س}} و حسن{{ع}} و حسین{{ع}} را چهار هزار سال قبل از خلقت آدم خلق کرد در حالی که در [[عرش الهی]] به [[تسبیح]] و [[تمجید]] و [[تهلیل]] خداوند مشغول بودند»<ref>دلائل الإمامة، ص۵۷؛ الیقین باختصاص مولانا علی{{ع}} بإمرة المؤمنین، ص۲۲۷؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۷.</ref>.
علمای بزرگی از [[شیعه]] و [[سنی]] روایات خلقت نوری را پذیرفته و نقل کرده‌اند، برای نمونه: [[شیخ کلینی]] (م۳۲۹) در [[کتاب کافی]] تعداد ۷ [[حدیث]] را که مضمون آنها [[خلقت]] نوری [[اهل بیت]] {{عم}} است، از [[اصحاب ائمه]] {{عم}} نقل کرده است<ref>اصول کافی، کتاب الحجه، باب ۶۳، باب مولد النبی {{صل}}، ح۳ تا ۱۰ و ج۲، ص۴۳۶.</ref>. از جمله با [[سند]] خود از [[امام باقر]] {{ع}} نقل کرده است که: [[حضرت]] فرمودند: «همانا اولین چیزی که [[خداوند]] [[خلق]] کرده، [[محمد]] {{صل}} و عترتش می‌باشد که اشباح نوری نزد خداوند بودند. پرسیدم: اشباح چیست؟ فرمود: [[سایه]] [[نور]]، بدن‌های [[نورانی]]، بدون [[روح]]، و [[مؤیّد]] به [[روح‌القدس]]، که خودش و عترتش به وسیله آن خداوند را [[عبادت]] می‌کردند؛ به همین خاطر خداوند ایشان را خلق کرد در حالی که دارای [[حلم]] هستند و [[دانشمندان]] [[نیکوکار]] ([[علمای ابرار]]) و برگزیدگانی هستند که خداوند را با [[نماز]] و [[روزه]] و [[سجده]] و [[تسبیح]] و [[تهلیل]] عبادت می‌کنند و [[نمازها]] را به جا می‌آورند و [[حج]] به جا می‌آورند و روزه می‌گیرند»<ref>کافی، ج۲، ص۴۴۲.</ref>. همان طور که [[مشاهده]] می‌شود در این حدیث عبارت «علمای ابرار» به کار رفته اما [[مقامات]] ویژه هم برای اهل بیت {{عم}} [[ثابت]] شده است. این حدیث [[نقض]] [[نظریه]] علمای ابرار به حساب می‌آید، که معتقدند [[ائمه]] {{عم}} فقط علمای ابرار بوده‌اند.
 
[[شیخ صدوق]] (م ۳۸۱) هم (که از [[دشمنان]] برجسته [[غلو]] و [[غالیان]] به شمار می‌آید) هفت [[روایت]] را که درباره خلقت نوری اهل بیت {{عم}} می‌باشد در کتب مختلف خود نقل کرده است<ref>خصال، ص۳۱ و ۴۶۰؛ عیون اخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۵۹؛ علل الشرایع، ج۱، ص۲۰۸ و ۲۰۹؛ معانی الأخبار، ص۵۶؛ کمال‌الدین و تمام‌النعمه، ج۱، ص۳۱۸.</ref>؛ برای نمونه با سند خود از [[امام صادق]] {{ع}} نقل کرده: «خداوند چهار هزار سال قبل از خلقت [[مخلوقات]] چهارده نور خلق کرد، که محمد {{صل}} و [[علی]] {{ع}} و [[فاطمه]] {{س}} و [[حسن]] {{ع}} و [[حسین]] {{ع}} و [[امامان]] از [[نسل حسین]] بودند و آخرین آنها [[قائم]] می‌باشد»<ref>کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۳۵.</ref>.
 
[[شیخ طوسی]] (م ۴۶۰) هم هشت روایت را درباره خلقت نوری [[اهل بیت]] {{عم}} با سندهای مختلف خود از [[ائمه اطهار]] {{عم}} نقل کرده است<ref>امالی شیخ طوسی، ج۱، ص۱۸۶ و ۳۰۰ و ۳۰۱ و ۳۱۱ و ۳۱۲ و ۳۲۰.</ref>، برای نمونه از [[پیامبر]] {{صل}} نقل کرده که ایشان فرمودند: «همانا [[خداوند]]، من و [[علی]] و [[فاطمه]] و [[حسن]] و [[حسین]] را قبل از [[خلقت آدم]] [[خلق]] کرد، زمانی که نه [[آسمان]] بناشده‌ای بود و نه [[زمین]] گسترده‌ای و نه [[ظلمت]] و نوری و نه [[خورشید]] و ماهی و نه [[بهشت]] و [[جهنمی]]»<ref>بحارالأنوار، ج۱۵، ص۱۰، باب ۱، آغاز خلقت.</ref>.
 
[[علامه حلی]] (م ۷۲۶) هم از [[امام صادق]] {{ع}} نقل کرده: «همانا خداوند، [[محمد]] {{صل}} و علی {{ع}} و فاطمه {{س}} و حسن {{ع}} و حسین {{ع}} را چهار هزار سال قبل از خلقت آدم خلق کرد در حالی که در [[عرش الهی]] به [[تسبیح]] و [[تمجید]] و [[تهلیل]] خداوند مشغول بودند»<ref>دلائل الإمامة، ص۵۷؛ الیقین باختصاص مولانا علی {{ع}} بإمرة المؤمنین، ص۲۲۷؛ بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۷.</ref>.


و همچنین ابن‌ماهیار (معروف به ابن جحام از اجلاء [[علماء]] [[امامیه]]) و [[فرات بن ابراهیم]] (از اساتید [[علی بن بابویه]] و از قدماء امامیه) و [[سید هاشم بحرانی]] (صاحب [[تفسیر البرهان]]، از ثقات [[محدثین]] امامیه، م ۱۱۰۷) و [[قطب]] [[راوندی]] (م ۵۷۳) و [[شیخ مفید]] (م۴۱۳) و حسین بن حمدان [[حضینی]] (از روات امامیه، م۳۵۸) و دیلمی (صاحب [[ارشاد القلوب]]) و [[محمد بن علی]] الفاسی (از علمای قرن ۵) و [[علامه مجلسی]] (م۱۱۱۱) و...<ref>غایة المرام، ص۱۲ و ۸ و ۱۳ و ۱۱؛ تفسیر فرات، ج۱، ص۱۰۷ و ۱۳۴ و ۱۹۰؛ ارشادالقلوب، ج۲، ص۱۹۳؛ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۲ تا ۱۴.</ref> هم این نوع [[روایات]] را نقل کرده‌اند. همین طور که [[مشاهده]] شد [[دانشمندان]] مختلف [[شیعه]] در قرن‌های مختلف و با مشرب‌های گوناگون [[عقلی]] و [[نقلی]]، بدون اینکه در متن این روایات اشکال کنند یا آن را [[غلو]] حساب کنند، به نقل این روایات پرداخته‌اند.
و همچنین ابن‌ماهیار (معروف به ابن جحام از اجلاء [[علماء]] [[امامیه]]) و [[فرات بن ابراهیم]] (از اساتید [[علی بن بابویه]] و از قدماء امامیه) و [[سید هاشم بحرانی]] (صاحب [[تفسیر البرهان]]، از ثقات [[محدثین]] امامیه، م ۱۱۰۷) و [[قطب]] [[راوندی]] (م ۵۷۳) و [[شیخ مفید]] (م۴۱۳) و حسین بن حمدان [[حضینی]] (از روات امامیه، م۳۵۸) و دیلمی (صاحب [[ارشاد القلوب]]) و [[محمد بن علی]] الفاسی (از علمای قرن ۵) و [[علامه مجلسی]] (م۱۱۱۱) و...<ref>غایة المرام، ص۱۲ و ۸ و ۱۳ و ۱۱؛ تفسیر فرات، ج۱، ص۱۰۷ و ۱۳۴ و ۱۹۰؛ ارشادالقلوب، ج۲، ص۱۹۳؛ بحارالأنوار، ج۲۵، ص۲ تا ۱۴.</ref> هم این نوع [[روایات]] را نقل کرده‌اند. همین طور که [[مشاهده]] شد [[دانشمندان]] مختلف [[شیعه]] در قرن‌های مختلف و با مشرب‌های گوناگون [[عقلی]] و [[نقلی]]، بدون اینکه در متن این روایات اشکال کنند یا آن را [[غلو]] حساب کنند، به نقل این روایات پرداخته‌اند.


همچنین [[دانشمندان شیعه]] این روایات از طریق [[اصحاب ائمه]] یعنی [[سلمان فارسی]]، [[ابن عباس]]، [[انس]]، ابن‌عمر، [[ابوسعید خدری]]، [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[ابوذر غفاری]]، [[ابوهریره]]، [[انس بن مالک]] و [[احمد]] (از [[نوادگان]] [[عمر بن علی بن ابی‌طالب]])، [[جابر بن یزید]]، [[مفضل]]، [[محمد بن سنان]]، [[معاذ بن جبل]]، [[سعدان]]، [[ابوبصیر]]، [[بشر]]، [[ابوالحجاج]]، [[ابوحمزه ثمالی]]، [[عبدالغفار جازی]]، [[ابن‌سدیر]]، [[عبدالحمید]]، [[صالح بن سهل]]، [[عبدالرحمن بن کثیر]]، نقل کرده‌اند. پس معلوم می‌شود اصحابی که در [[قرن اول]] می‌زیسته‌اند [[مقام]] [[خلقت]] نوری را [[غلو]] حساب نکرده و به ضبط و [[نشر احادیث]] آن پرداخته‌اند.
همچنین [[دانشمندان شیعه]] این روایات از طریق [[اصحاب ائمه]] یعنی [[سلمان فارسی]]، [[ابن عباس]]، [[انس]]، ابن‌عمر، [[ابوسعید خدری]]، [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[ابوذر غفاری]]، [[ابوهریره]]، [[انس بن مالک]] و [[احمد]] (از [[نوادگان]] [[عمر بن علی بن ابی‌طالب]])، [[جابر بن یزید]]، [[مفضل]]، [[محمد بن سنان]]، [[معاذ بن جبل]]، [[سعدان]]، [[ابوبصیر]]، [[بشر]]، [[ابوالحجاج]]، [[ابوحمزه ثمالی]]، [[عبدالغفار جازی]]، [[ابن‌سدیر]]، [[عبدالحمید]]، [[صالح بن سهل]]، [[عبدالرحمن بن کثیر]]، نقل کرده‌اند. پس معلوم می‌شود اصحابی که در [[قرن اول]] می‌زیسته‌اند [[مقام]] [[خلقت]] نوری را [[غلو]] حساب نکرده و به ضبط و [[نشر احادیث]] آن پرداخته‌اند. از [[تابعین]] هم هشت نفر مثل [[عکرمه]] و نهندی و [[ابوعبیده]] [[بصری]]، ابوعمرو کندی و... این [[روایات]] را نقل کرده‌اند.
از [[تابعین]] هم هشت نفر مثل [[عکرمه]] و نهندی و [[ابوعبیده]] [[بصری]]، ابوعمرو کندی و... این [[روایات]] را نقل کرده‌اند.


و [[اصحاب]] این روایات را از خود [[پیامبر]]{{صل}}، [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، [[امام حسین]]{{ع}}، [[امام سجاد]]{{ع}}، [[امام باقر]]{{ع}}، [[امام صادق]]{{ع}}، [[امام کاظم]]{{ع}}، [[امام رضا]]{{ع}}، [[امام جواد]]{{ع}}، [[امام هادی]]{{ع}} و [[امام عسکری]]{{ع}} نقل کرده‌اند.
و [[اصحاب]] این روایات را از خود [[پیامبر]] {{صل}}، [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}، [[امام حسین]] {{ع}}، [[امام سجاد]] {{ع}}، [[امام باقر]] {{ع}}، [[امام صادق]] {{ع}}، [[امام کاظم]] {{ع}}، [[امام رضا]] {{ع}}، [[امام جواد]] {{ع}}، [[امام هادی]] {{ع}} و [[امام عسکری]] {{ع}} نقل کرده‌اند.
از علمای [[اهل سنت]] هم ۶۱ نفر [[حدیث]] خلقت نوری را درباره پیامبر{{صل}} و [[علی]]{{ع}} نقل کرده‌اند، علمایی مثل [[احمد حنبل]] (م ۲۴۱)، [[ابی حاتم رازی]] (م ۲۷۷)، [[ابن‌مردویه]] (م ۴۱۰)، [[ابونعیم اصفهانی]] (م ۴۳۰)، [[ابن عبدالبر]] (م۴۶۳)، [[خطیب بغدادی]] (م ۴۶۳)، [[ابن‌عساکر]]، [[کنجی شافعی]] (م۶۵۸)، [[محب‌الدین طبری]] (م۶۹۶)، [[جمال‌الدین زرندی]] (م۷۷۰)، [[ابن‌حجر عسقلانی]] (م۸۵۲) و...<ref>تذکرة خواص الامه، ص۴۶؛ مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب{{ع}}، ص۸۸؛ فرائد السمطین، ج۱، ص۴۲.</ref>. برای نمونه، کنجی شافعی با الفاظ مختلف و از طرق مختلف از پیامبر{{صل}} نقل کرده که: «من و علی در نزد [[خدا]] به صورت نوری بودیم، که آن [[نور خداوند]] را [[تسبیح]] و [[تقدیس]] می‌کرد»<ref>کفایة الطالب، ص۳۱۴ تا ۳۱۹.</ref>.


محب‌الدین طبری هم از پیامبر{{صل}} نقل کرده است که: «من و علی چهارده هزار سال قبل از [[خلقت آدم]] به صورت نوری در نزد خدا بودیم و هنگامی که [[خداوند]] [[آدم]] را [[خلق]] کرد این [[نور]] به دو جزء تقسیم شد که جزئی من و جزئی علی بود»<ref>الریاض النضره فی فضائل العشره، ج۲، ص۲۱۷.</ref>.
از علمای [[اهل سنت]] هم ۶۱ نفر [[حدیث]] خلقت نوری را درباره پیامبر {{صل}} و [[علی]] {{ع}} نقل کرده‌اند، علمایی مثل [[احمد حنبل]] (م ۲۴۱)، [[ابی حاتم رازی]] (م ۲۷۷)، [[ابن‌مردویه]] (م ۴۱۰)، [[ابونعیم اصفهانی]] (م ۴۳۰)، [[ابن عبدالبر]] (م۴۶۳)، [[خطیب بغدادی]] (م ۴۶۳)، [[ابن‌عساکر]]، [[کنجی شافعی]] (م۶۵۸)، [[محب‌الدین طبری]] (م۶۹۶)، [[جمال‌الدین زرندی]] (م۷۷۰)، [[ابن‌حجر عسقلانی]] (م۸۵۲) و...<ref>تذکرة خواص الامه، ص۴۶؛ مناقب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب {{ع}}، ص۸۸؛ فرائد السمطین، ج۱، ص۴۲.</ref>. برای نمونه، کنجی شافعی با الفاظ مختلف و از طرق مختلف از پیامبر {{صل}} نقل کرده که: «من و علی در نزد [[خدا]] به صورت نوری بودیم، که آن [[نور خداوند]] را [[تسبیح]] و [[تقدیس]] می‌کرد»<ref>کفایة الطالب، ص۳۱۴ تا ۳۱۹.</ref>.
و همچنین جمال‌الدین زرندی از پیامبر{{صل}} نقل کرده که: «من و علی نوری در نزد خداوند بودیم و هنگامی که خداوند آدم را خلق کرد این [[نور]] را در صلب [[آدم]] قرار داد و دائماً آن نور از صلبی به صلب دیگر منتقل می‌شد تا در صلب [[عبدالمطلب]] قرار گرفت و سپس آن نور را از صلب عبدالمطلب خارج کرد و دو قسم کرد، قسمی را در صلب [[عبدالله]] و قسمی را در صلب [[ابوطالب]] قرار داد؛ پس [[علی]] از من است و من از اویم و علی [[ولیّ]] هر مؤمنی بعد از من می‌باشد»<ref>نظم درر السمطین، ص۷۸ و ۷۹.</ref>.
 
محب‌الدین طبری هم از پیامبر {{صل}} نقل کرده است که: «من و علی چهارده هزار سال قبل از [[خلقت آدم]] به صورت نوری در نزد خدا بودیم و هنگامی که [[خداوند]] [[آدم]] را [[خلق]] کرد این [[نور]] به دو جزء تقسیم شد که جزئی من و جزئی علی بود»<ref>الریاض النضره فی فضائل العشره، ج۲، ص۲۱۷.</ref>. همچنین جمال‌الدین زرندی از پیامبر {{صل}} نقل کرده که: «من و علی نوری در نزد خداوند بودیم و هنگامی که خداوند آدم را خلق کرد این [[نور]] را در صلب [[آدم]] قرار داد و دائماً آن نور از صلبی به صلب دیگر منتقل می‌شد تا در صلب [[عبدالمطلب]] قرار گرفت و سپس آن نور را از صلب عبدالمطلب خارج کرد و دو قسم کرد، قسمی را در صلب [[عبدالله]] و قسمی را در صلب [[ابوطالب]] قرار داد؛ پس [[علی]] از من است و من از اویم و علی [[ولیّ]] هر مؤمنی بعد از من می‌باشد»<ref>نظم درر السمطین، ص۷۸ و ۷۹.</ref>.


نکته قابل توجه این است که نقل [[اهل سنت]] می‌تواند [[بهترین]] [[شاهد]] بر [[غلو]] نبودن [[مقام]] [[خلقت]] نوری باشد که محقق میلانی اسناد و [[دلالت احادیث]] خلقت نوری را از دیدگاه اهل سنت، در یک جلد تحت عنوان [[حدیث نور]]، بررسی کرده است<ref>نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الانوار، جلد پنجم، حدیث نور.</ref>.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۱۳۴.</ref>
نکته قابل توجه این است که نقل [[اهل سنت]] می‌تواند [[بهترین]] [[شاهد]] بر [[غلو]] نبودن [[مقام]] [[خلقت]] نوری باشد که محقق میلانی اسناد و [[دلالت احادیث]] خلقت نوری را از دیدگاه اهل سنت، در یک جلد تحت عنوان [[حدیث نور]]، بررسی کرده است<ref>نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الانوار، جلد پنجم، حدیث نور.</ref>.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۱۳۴.</ref>


==مؤیّدات حدیث نور==
== مؤیّدات حدیث نور ==
همچنین [[روایات]] متعدد دیگری هم وجود دارد که هرچند به طور مستقیم به خلقت نوری [[اهل بیت]]{{عم}} نپرداخته‌اند اما مضمون آنها هماهنگ و [[تأیید]] کننده خلقت نوری ایشان است، برای نمونه:
همچنین [[روایات]] متعدد دیگری هم وجود دارد که هرچند به طور مستقیم به خلقت نوری [[اهل بیت]] {{عم}} نپرداخته‌اند اما مضمون آنها هماهنگ و [[تأیید]] کننده خلقت نوری ایشان است، برای نمونه: [[حاکم نیشابوری]] از [[جابر بن عبدالله انصاری]] نقل کرده که شنیدم [[پیامبر]] {{صل}} به علی {{ع}} می‌فرماید: «ای علی [[مردم]] از درخت‌های مختلف‌اند و من و تو از یک درختیم»<ref>المستدرک علی الصحیحین، کتاب التفسیر، ج۲، ص۲۴۱.</ref>. [[خطیب]] خوارزمی نقل کرده که در [[شب معراج]] [[خداوند]] به پیامبر {{صل}} فرمود: «تو را از نورم [[خلق]] کردم و علی را از نور تو خلق کردم»<ref>مناقب، ص۳۶.</ref>. حموینی با [[سند]] خود از [[ابن‌عباس]] نقل کرده که شنیدم پیامبر {{صل}} به علی {{ع}} می‌فرماید: «من و تو از نور [[خدای متعال]] هستیم»<ref>فرائد السمطین، ج۱، ص۴۲،</ref>.
[[حاکم نیشابوری]] از [[جابر بن عبدالله انصاری]] نقل کرده که شنیدم [[پیامبر]]{{صل}} به علی{{ع}} می‌فرماید: «ای علی [[مردم]] از درخت‌های مختلف‌اند و من و تو از یک درختیم»<ref>المستدرک علی الصحیحین، کتاب التفسیر، ج۲، ص۲۴۱.</ref>.
[[خطیب]] خوارزمی نقل کرده که در [[شب معراج]] [[خداوند]] به پیامبر{{صل}} فرمود: «تو را از نورم [[خلق]] کردم و علی را از نور تو خلق کردم»<ref>مناقب، ص۳۶.</ref>.
حموینی با [[سند]] خود از [[ابن‌عباس]] نقل کرده که شنیدم پیامبر{{صل}} به علی{{ع}} می‌فرماید: «من و تو از نور [[خدای متعال]] هستیم»<ref>فرائد السمطین، ج۱، ص۴۲،</ref>.
 
[[امام صادق]]{{ع}} فرمود: «خداوند ما را از [[علیین]] خلق کرد و [[ارواح]] ما را از فوق آن خلق کرد و ارواح [[شیعیان]] ما را از علیین خلق کرد و اجساد آنها را از [[پایین‌تر]] از آن خلق کرد به همین خاطر بین ما و آنها [[قرابت]] وجود دارد و دل‌های آنها [[مشتاق]] به سوی ماست»<ref>کافی، ج۱، ص۳۸۹: باب آغاز خلقت بدن‌ها و ارواح و قلوب ائمه.</ref>.
و [[علامه مجلسی]] هم ۴۶ [[روایت]] مربوط به اصل [[خلقت]] [[اهل بیت]]{{عم}} و خلقت نوری ایشان را مطرح کرده است<ref>بحارالأنوار، ج۲۵، باب۱، ص۱.</ref>.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۱۳۸.</ref>


== جستارهای وابسته ==
[[امام صادق]] {{ع}} فرمود: «خداوند ما را از [[علیین]] خلق کرد و [[ارواح]] ما را از فوق آن خلق کرد و ارواح [[شیعیان]] ما را از علیین خلق کرد و اجساد آنها را از [[پایین‌تر]] از آن خلق کرد به همین خاطر بین ما و آنها [[قرابت]] وجود دارد و دل‌های آنها [[مشتاق]] به سوی ماست»<ref>کافی، ج۱، ص۳۸۹: باب آغاز خلقت بدن‌ها و ارواح و قلوب ائمه.</ref> و [[علامه مجلسی]] هم ۴۶ [[روایت]] مربوط به اصل [[خلقت]] [[اهل بیت]] {{عم}} و خلقت نوری ایشان را مطرح کرده است<ref>بحارالأنوار، ج۲۵، باب۱، ص۱.</ref>.<ref>[[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، م‍ص‍طف‍ی‌]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]، ص ۱۳۸.</ref>


==پرسش مستقیم==
== پرسش مستقیم ==
*[[آیا باور به خلقت نوری اهل بیت از مصادیق غلو به شمار می‌رود؟ (پرسش)]]
* [[آیا باور به خلقت نوری اهل بیت از مصادیق غلو به شمار می‌رود؟ (پرسش)]]
{{پایان مدخل‌ وابسته}}


==منابع==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:1100785.jpg|22px]] [[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)|مقامات امامان]]
# [[پرونده:1100785.jpg|22px]] [[مصطفی سلیمانیان|سلیمانیان، مصطفی]]، [[مقامات امامان (کتاب)|'''مقامات امامان''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:خلقت نوری اهل بیت]]
[[رده:فضائل اهل بیت]]
[[رده:مدخل]]
۱۲۹٬۷۴۳

ویرایش