مبادلات مالی با دولت جائر: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[مبادلات مالی با دولت جائر در حدیث]] - [[مبادلات مالی با دولت جائر در تاریخ اسلامی]] - [[مبادلات مالی با دولت جائر در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط  = مبادلات مالی با دولت جائر (پرسش)}}

== مقدمه ==

یکی دیگر از مسائلی که در شمار مسائل [[فقه سیاسی]] است، مبادلات [[مالی]] و تجاری با [[حکومت]] [[نامشروع]] است. [[داد و ستد]] با [[کارگزاران حکومتی]]، دریافت جایزه یا هر [[مال]] دیگر از آنان، همچنین پرداخت [[خراج]]، [[زکات]] و مالیات‌های دیگر به [[سلطان جائر]] و [[کارگزاران]] وی از [[عصر ائمه]] مورد ابتلای [[شیعیان]] بوده و از [[حکم]] آن سؤال می‌کردند و در [[روایات]] بدان پاسخ داده شده است<ref>ر. ک: حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ابواب ما یکتسب به، باب ۵۱، ص۲۱۳-۲۱۷.</ref>. [[فقیهان]] نیز در بحث از مکاسب محرمه بدان پرداخته و شقوق مختلف مسئله را کاویده‌اند. تنها به چند نمونه از پرسش‌هایی که در روایات و [[کتب فقهی]] مطرح است، اشاره می‌شود.

# [[حکم تکلیفی]] و وضعی انواع معاملات با [[دولت جائر]] و کارگزاران حکومتی چیست؟

# آیا دریافت [[اموال]] از [[حکومت جائر]] که ممکن است غصبی بوده و به [[اجبار]] وستم از [[مردم]] گرفته شده باشد و [[تصرف]] در آن جایز است یا نه؟ در چه مواردی [[ممنوع]] و در چه مواردی مجاز است؟

# آیا پرداخت زکات، خراج و [[مالیات]] به دولت جائر جایز است و موجب [[برائت]] [[ذمه]] می‌شود یا نه؟

# آیا اگر حکومت به اجبار زکات، خراج و مالیات‌های دیگر را دریافت کند که معمولاً همچنین است، موجب برانت ذمه [[مکلف]] می‌شود یا نه؟ شبیه همین [[پرسش‌ها]] نسبت به دریافت [[زمین]] از چنین دولتی و تصرف در آنها نیز مطرح بوده که در روایات منعکس شده است<ref>حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، باب ۵۲، ص۲۱۸؛ ج۱۹، کتاب المزارعه والمساقاه، باب ۱۷؛ و....</ref>. فقیهان نیز به همین مناسبت به بحث تفصیلی درباره اقسام [[اراضی]] پرداخته و [[احکام]] شقوق مختلف آن را بررسی کرده و حتی رساله‌های مستقلی هم درباره آن نگاشته‌اند<ref>برای آگاهی از اقسام اراضی و احکام آنها ر. ک: جمعی از فقیهان، رسائل خراجیه؛ شیخ انصاری، المکاسب المحرمه، ج۴، ص۱۲؛ مدرسی، زمین.</ref>.

# [[وظیفه مسلمانان]] در تعامل با [[اقلیت‌های دینی]] و اقلیت‌های غیردینی چیست؟ اصول و معیارهای این تعامل کدامند؟ آیا [[اقلیت‌های دینی]] و غیردینی در [[دولت اسلامی]] [[حقوق]] و آزادی‌های [[فرهنگی]]، مذهبی، [[سیاسی]]، [[اقتصادی]] و [[قضایی]] دارند؟ این حقوق کدامند؟ [[اهل ذمّه]] چه [[حقوقی]] دارند؟ آیا [[حکومت اسلامی]] می‌تواند با غیرمسلمانان [[قرارداد]] [[امضا]] کند؟ این قراردادها تابع چه ضوابط و معیارهایی است؟ [[رفتار]] [[مسلمانان]] با [[کفار]] و [[مشرکان]] در [[جامعه اسلامی]] چگونه است؟<ref>ر. ک: شریعتی، حقوق و وظایف غیرمسلمانان در جامعه اسلامی.</ref>

# الگوهای مختلف [[حکومتی]] در [[عصر غیبت]]؛

# ساختار دولت اسلامی، [[ثابت]] یا متحول؟

# [[ولایت فقیه عادل]] به معنای [[زعامت سیاسی]] و ده‌ها مسئله فرعی آن، مانند انتخابی یا [[انتصابی]] بودن [[ولایت فقیه]]، دائمی یا موقت بودن ولایت فقیه، [[مسئولیت]] یا عدم مسئولیت [[فقیه]] در برابر [[مردم]]، قلمرو [[اختیارات فقیه]] [[عادل]]، مطلقه یا مقیّده؛

# [[نقش مردم]] در [[تاریخ]] و استمرار [[حکومت]]؛

# حکومت اسلامی در یک [[کشور اسلامی]] و نسبت آن با [[امت اسلامی]]؛

# [[اصول سیاست خارجی]] حکومت اسلامی؛

# [[حقوق شهروندی]] در دولت اسلامی؛

# [[حقوق اقلیت‌های دینی]] و مذهبی در دولت اسلامی؛

# [[وظایف شهروندی]] در دولت اسلامی؛

# [[تفکیک قوا]] و نسبت آن با [[رهبری]]؛

# [[نظارت بر قدرت]] سیاسی؛

# [[تحزّب]] و تلاش برای [[کسب قدرت]] در [[نظام اسلامی]]؛

# [[قانون اساسی]] در دولت اسلامی؛

# قانونگذاری در دولت اسلامی؛

# جایگاه “مصلحت نظام” در دولت اسلامی؛

# [[نافرمانی مدنی]] در دولت اسلامی؛

# اصول و مبانی [[سیاست خارجی]] دولت اسلامی<ref>[[سید جواد ورعی|ورعی، سید جواد]]، [[درسنامه فقه سیاسی (کتاب)|درسنامه فقه سیاسی]]، ص ۹۱.</ref>

== پرسش مستقیم ==

== منابع ==

== پانویس ==