بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{مدخلهای وابسته}} +{{مدخل وابسته}})) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| | | موضوع مرتبط = اشعث بن قیس کندی | ||
| | | عنوان مدخل = اشعث بن قیس کندی | ||
| | | مداخل مرتبط = [[اشعث بن قیس کندی در قرآن]] - [[اشعث بن قیس کندی در حدیث]] - [[اشعث بن قیس کندی در تراجم و رجال]] - [[اشعث بن قیس کندی در تاریخ اسلامی]] - [[اشعث بن قیس کندی در نهج البلاغه]] | ||
| پرسش مرتبط = | |||
| | |||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
وی به سبب ژولیدگی همیشگی موهایش، به "[[اشعث]]" (ژولیده مو) [[شهرت]] یافت.<ref>المعارف، ص۳۳۳؛ شرح نهجالبلاغه، ج۱، ص ۲۱۶.</ref> در [[جاهلیّت]] از سران [[قبیله]] کِنْده (از [[قبایل]] عمده [[یمن]]) بود <ref>وقعة صفین، ص ۱۳۸؛ الاصابه، ج ۱، ص ۲۳۹؛ الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۲۰.</ref> و در [[سال دهم هجرت]]، در رأس هیئتی به [[مدینه]] آمد و [[مسلمان]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۲۰.</ref> خواهرش، قُتَیْلَه را بهطور غیابی به [[عقد]] [[پیامبر]] درآورد؛ ولی پیش از رسیدن او به مدینه، [[رسول خدا]] [[رحلت]] کرد.<ref>الطبقات، ج۸، ص۱۱۶ـ۱۱۷؛ المحبر، ص۹۴ ـ ۹۵؛ انسابالاشراف، ج ۲، ص ۹۴.</ref> بر پایه روایتی اشعث در حجّهالوداع حضور داشت.<ref>الخصال، ج ۱، ص ۲۱۹؛ المناقب، ج ۲، ص ۳۱۵؛ بحارالانوار، ج ۴۱، ص ۲۰۶.</ref> پس از [[وفات رسول خدا]] {{صل}}، [[مرتد]] شد و با [[لشکریان]] [[ابوبکر]] نبردهای [[سختی]] کرد؛ امّا سرانجام [[تسلیم]]، و به [[اسارت]] نزد ابوبکر آورده شد. ابوبکر او را بخشود و [[خواهر]] خود، اُمّفَرْوَه را به همسری وی درآورد،<ref>الرده، ص ۲۵۳ ـ ۳۲۱؛ الفتوح، ج ۱، ص ۵۵ ـ ۶۸.</ref> هرچند در [[واپسین لحظات عمر]] خود، از اینکه اشعث را نکشته بود، اظهار [[پشیمانی]] کرد، زیرا با همه اینها، او را فردی [[مفسد]] میدانست.<ref>الامامة والسیاسه، ج۱، ص۳۶؛ فتوحالبلدان، ص۱۱۲؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۳۷.</ref> در دوره [[خلافت عمر]] و کمی پیش از آن، در جنگهای [[روم]] و [[ایران]] شرکت جست و در همین ایّام به همراه قبیلهاش (کِنْده) در [[کوفه]] سکونت یافت.<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۵۱؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۱۳۱.</ref> سپس در دوره [[خلیفه سوم]]، [[کارگزار]] [[خلیفه]] در [[آذربایجان]] شد <ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۶۹۳؛ انساب الاشراف، ج ۳، ص ۸۰.</ref> و بنا به [[اختلاف روایات]]، بین ۴ تا ۱۰ سال، [[والی]] آنجا بود. | وی به سبب ژولیدگی همیشگی موهایش، به "[[اشعث]]" (ژولیده مو) [[شهرت]] یافت.<ref>المعارف، ص۳۳۳؛ شرح نهجالبلاغه، ج۱، ص ۲۱۶.</ref> در [[جاهلیّت]] از سران [[قبیله]] کِنْده (از [[قبایل]] عمده [[یمن]]) بود <ref>وقعة صفین، ص ۱۳۸؛ الاصابه، ج ۱، ص ۲۳۹؛ الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۲۰.</ref> و در [[سال دهم هجرت]]، در رأس هیئتی به [[مدینه]] آمد و [[مسلمان]] شد.<ref>الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۲۰.</ref> خواهرش، قُتَیْلَه را بهطور غیابی به [[عقد]] [[پیامبر]] درآورد؛ ولی پیش از رسیدن او به مدینه، [[رسول خدا]] [[رحلت]] کرد.<ref>الطبقات، ج۸، ص۱۱۶ـ۱۱۷؛ المحبر، ص۹۴ ـ ۹۵؛ انسابالاشراف، ج ۲، ص ۹۴.</ref> بر پایه روایتی اشعث در حجّهالوداع حضور داشت.<ref>الخصال، ج ۱، ص ۲۱۹؛ المناقب، ج ۲، ص ۳۱۵؛ بحارالانوار، ج ۴۱، ص ۲۰۶.</ref> پس از [[وفات رسول خدا]] {{صل}}، [[مرتد]] شد و با [[لشکریان]] [[ابوبکر]] نبردهای [[سختی]] کرد؛ امّا سرانجام [[تسلیم]]، و به [[اسارت]] نزد ابوبکر آورده شد. ابوبکر او را بخشود و [[خواهر]] خود، اُمّفَرْوَه را به همسری وی درآورد،<ref>الرده، ص ۲۵۳ ـ ۳۲۱؛ الفتوح، ج ۱، ص ۵۵ ـ ۶۸.</ref> هرچند در [[واپسین لحظات عمر]] خود، از اینکه اشعث را نکشته بود، اظهار [[پشیمانی]] کرد، زیرا با همه اینها، او را فردی [[مفسد]] میدانست.<ref>الامامة والسیاسه، ج۱، ص۳۶؛ فتوحالبلدان، ص۱۱۲؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۳۷.</ref> در دوره [[خلافت عمر]] و کمی پیش از آن، در جنگهای [[روم]] و [[ایران]] شرکت جست و در همین ایّام به همراه قبیلهاش (کِنْده) در [[کوفه]] سکونت یافت.<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۵۱؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۱۳۱.</ref> سپس در دوره [[خلیفه سوم]]، [[کارگزار]] [[خلیفه]] در [[آذربایجان]] شد <ref>تاریخ طبری، ج ۲، ص ۶۹۳؛ انساب الاشراف، ج ۳، ص ۸۰.</ref> و بنا به [[اختلاف روایات]]، بین ۴ تا ۱۰ سال، [[والی]] آنجا بود. | ||
[[علیبنابیطالب]]{{ع}} پس از [[جنگ جمل]]، یعنی حدود ۶ ماه پس از آغاز خلافتش، او را از [[ولایت]] آذربایجان [[عزل]] کرد و از وی خواست تا [[اموال]] [[حکومتی]] را در [[کوفه]] به [[حضرت]] تحویل دهد.<ref>وقعة صِفین، ص ۲۰ ـ ۲۱؛ الامامة و السیاسه، ج ۱، ص ۱۱۱.</ref> این [[تصمیم]] بر [[اشعث]] ناگوار آمد، بهطوری که بر آن شد تا به [[معاویه]] بپیوندد؛ ولی قومش او را بازداشتند، زیرا ترک [[شهر]] و [[قوم]] و | [[علیبنابیطالب]] {{ع}} پس از [[جنگ جمل]]، یعنی حدود ۶ ماه پس از آغاز خلافتش، او را از [[ولایت]] آذربایجان [[عزل]] کرد و از وی خواست تا [[اموال]] [[حکومتی]] را در [[کوفه]] به [[حضرت]] تحویل دهد.<ref>وقعة صِفین، ص ۲۰ ـ ۲۱؛ الامامة و السیاسه، ج ۱، ص ۱۱۱.</ref> این [[تصمیم]] بر [[اشعث]] ناگوار آمد، بهطوری که بر آن شد تا به [[معاویه]] بپیوندد؛ ولی قومش او را بازداشتند، زیرا ترک [[شهر]] و [[قوم]] و پیوستن به معاویه را سزاوار نمیدانستند،<ref> وقعة صفین، ص ۲۱؛ الامامة والسیاسه، ج۱، ص۱۱۲.</ref> گرچه [[بلاذری]] از مکاتبه او با معاویه[[سخن]] گفته است.<ref> انساب الاشراف، ج ۳، ص ۸۰.</ref> او در [[جنگ صفین]] در [[سپاه امام علی]] {{ع}} بود و از سوی حضرت [[فرمانده]] جناح راست [[لشکر]] [[عراق]] شد. در این [[جنگ]]، به [[مالک اشتر]] که اصالتی [[یمنی]] داشت و از [[سرداران]] برجسته [[سپاه علی]] {{ع}} بود، [[حسادت]] میورزید و در کسب پیروزیهای نخستین با او به [[رقابت]] میپرداخت.<ref>وقعة صفین، ص ۱۸۰.</ref> او در لیلهالهریر ضمن [[سخنرانی]]، [[مردم]] را از ادامه جنگ برحذر داشت <ref> الاخبارالطوال، ص۱۸۸ـ۱۸۹؛ الفتوح، ج ۴، ص ۱۹۷.</ref> و پس از نیرنگِ بر سر نیزه کردن قرآنها از سوی معاویه، به شدت از ادامه جنگ جلوگیری کرد و [[علی]] {{ع}} را واداشت تا مالک اشتر را از صف مقدّم جنگ به عقب بازگرداند. پس از آن در [[انتخاب]] ابنعبّاس و مالک اشتر بهصورت [[نماینده]] [[سپاه]] عراق برای [[داوری]]، با [[امیرمؤمنان]]، [[علی]] {{ع}} [[مخالفت]] ورزید و سرانجام [[امام]] را واداشت تا به داوری [[ابوموسی اشعری]] تن در دهد.<ref>وقعة صفین، ص ۴۸۲ ـ ۵۰۰؛ اخبارالطوال، ص ۱۹۱ ـ ۱۹۲.</ref> اشعث در [[جنگ نهروان]]، در کنار علی {{ع}}، ولی بدون هیچ سِمَتی، برضدّ [[خوارج]] شرکت کرد <ref>تاریخ دمشق، ج۹، ص۱۲۰؛ المنتظم، ج۳، ص ۴۰۸.</ref> و پس از این جنگ، با وعدههای معاویه، مانع اعزام دوباره سپاه علی {{ع}} به سوی [[شام]] شد، (<ref> انسابالاشراف، ج ۳، ص ۱۵۳ ـ ۱۵۶؛ اخبارالطوال، ص ۲۱۱.</ref> ازاینرو حضرت او را بر [[منبر]]، [[منافق]] پسر [[کافر]] خواند و [[نفرین]] کرد.<ref>الاغانی، ج ۲۱، ص ۲۰؛ نهجالبلاغه، خطبه ۱۹.</ref> | ||
اشعث که در [[توطئه]] [[قتل]] [[علی بن ابیطالب]] {{ع}} شرکت داشت، از مدتی قبل، [[حضرت]] را به [[ترور]] [[تهدید]] میکرد <ref>مقاتل الطالبیین، ص ۴۸؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۱۳۹ ـ ۱۴۰؛ شرح نهجالبلاغه، ج ۶، ص ۲۵۴.</ref> و [[ابنملجم]] را که برای قتل حضرت به [[کوفه]] آمده بود، یک ماه در خانهاش ساکن کرد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۲۱۲.</ref> ابنملجم شبی که فردای آن قصد کشتن [[علی]] {{ع}} را داشت تا نزدیکی [[طلوع فجر]] با [[اشعث]] در [[مسجد]] مشاوره داشت. سپس اشعث به او گفت: در انجام کارت [[شتاب]] کن که چون صبح شود رسوا میشوی.<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۲۶؛ انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۵۴.</ref> این سخن را [[حجر بن عدی|حُجربن عَدِیّ]] شنید و چون [[امام]] کشته شد، [[حجر]] به اشعث گفت: ای [[اعور]] تو او را کشتهای.<ref>انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۵۴.</ref> سرانجام ۴۰ [[روز]] [[پس از شهادت علی]] {{ع}} در ۶۳ سالگی مُرد.<ref>الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۲۱.</ref> وی را از [[راویان حدیث پیامبر]] و از [[اصحاب]] او شمردهاند.<ref> رجال الطوسی، ص ۲۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۸.</ref> | اشعث که در [[توطئه]] [[قتل]] [[علی بن ابیطالب]] {{ع}} شرکت داشت، از مدتی قبل، [[حضرت]] را به [[ترور]] [[تهدید]] میکرد <ref>مقاتل الطالبیین، ص ۴۸؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۱۳۹ ـ ۱۴۰؛ شرح نهجالبلاغه، ج ۶، ص ۲۵۴.</ref> و [[ابنملجم]] را که برای قتل حضرت به [[کوفه]] آمده بود، یک ماه در خانهاش ساکن کرد.<ref>تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۲۱۲.</ref> ابنملجم شبی که فردای آن قصد کشتن [[علی]] {{ع}} را داشت تا نزدیکی [[طلوع فجر]] با [[اشعث]] در [[مسجد]] مشاوره داشت. سپس اشعث به او گفت: در انجام کارت [[شتاب]] کن که چون صبح شود رسوا میشوی.<ref>الطبقات، ج ۳، ص ۲۶؛ انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۵۴.</ref> این سخن را [[حجر بن عدی|حُجربن عَدِیّ]] شنید و چون [[امام]] کشته شد، [[حجر]] به اشعث گفت: ای [[اعور]] تو او را کشتهای.<ref>انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۵۴.</ref> سرانجام ۴۰ [[روز]] [[پس از شهادت علی]] {{ع}} در ۶۳ سالگی مُرد.<ref>الاستیعاب، ج ۱، ص ۲۲۱.</ref> وی را از [[راویان حدیث پیامبر]] و از [[اصحاب]] او شمردهاند.<ref> رجال الطوسی، ص ۲۳؛ سیر اعلام النبلاء، ج ۲، ص ۳۸.</ref> | ||
| خط ۴۰: | خط ۱۵: | ||
برخی از [[فرزندان]] او نیز در مسائل [[سیاسی]] [[زمان]] خود نقش آفریدند؛ جَعْدَه دختر او [[همسر]] خود، [[امام حسن]] {{ع}} را با زهر به [[شهادت]] رساند<ref>المعارف، ص ۲۱۲؛ انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۷۰ ـ ۲۹۵.</ref> و [[محمد بن اشعث]] پس از [[صلح امام حسن]] {{ع}}، حُجربن عَدِیّ را دستگیر و به [[زیاد بن ابیه]] تحویل داد <ref>تاریخ طبری، ج ۵، ص ۲۲۳ ـ ۲۲۴؛ البدایة والنهایه، ج ۸، ص ۴۲۵.</ref> و پس از [[قیام امام حسین]] {{ع}} و پیش از [[حادثه کربلا]]، [[مسلم بن عقیل]] را نیز دستگیر و به [[عبیدالله بن زیاد]] تحویل داد <ref>المحبر، ص ۲۴۵ ـ ۲۴۶؛ انسابالاشراف، ج ۲، ص ۳۳۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۵۸.</ref> و در [[کربلا]] با برادرش [[قیس بن اشعث|قَیْس بن اشعث]] در میان [[فرماندهان]] [[عمر سعد]] بود.<ref>الاخبار الطوال، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۲؛ الکافی، ج ۸، ص ۱۴۴.</ref> | برخی از [[فرزندان]] او نیز در مسائل [[سیاسی]] [[زمان]] خود نقش آفریدند؛ جَعْدَه دختر او [[همسر]] خود، [[امام حسن]] {{ع}} را با زهر به [[شهادت]] رساند<ref>المعارف، ص ۲۱۲؛ انساب الاشراف، ج ۳، ص ۲۷۰ ـ ۲۹۵.</ref> و [[محمد بن اشعث]] پس از [[صلح امام حسن]] {{ع}}، حُجربن عَدِیّ را دستگیر و به [[زیاد بن ابیه]] تحویل داد <ref>تاریخ طبری، ج ۵، ص ۲۲۳ ـ ۲۲۴؛ البدایة والنهایه، ج ۸، ص ۴۲۵.</ref> و پس از [[قیام امام حسین]] {{ع}} و پیش از [[حادثه کربلا]]، [[مسلم بن عقیل]] را نیز دستگیر و به [[عبیدالله بن زیاد]] تحویل داد <ref>المحبر، ص ۲۴۵ ـ ۲۴۶؛ انسابالاشراف، ج ۲، ص ۳۳۹؛ الارشاد، ج ۲، ص ۵۸.</ref> و در [[کربلا]] با برادرش [[قیس بن اشعث|قَیْس بن اشعث]] در میان [[فرماندهان]] [[عمر سعد]] بود.<ref>الاخبار الطوال، ص ۲۹۸ ـ ۳۰۲؛ الکافی، ج ۸، ص ۱۴۴.</ref> | ||
==اشعث در [[شأن نزول]]== | == اشعث در [[شأن نزول]] == | ||
برخی، ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز میفروشند، در جهان واپسین بیبهرهاند و خداوند با آنان سخن نمیگوید و در روز رستخیز به آنان نمینگرد و آنان را پاکیزه نمیدارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> از [[اشعث]] یاد کردهاند؛ از خود او [[نقل]] شده که گفته است: این آیه، درباره من نازل شده است؛ من و مردی [[یهودی]] درباره زمینی [[اختلاف]] داشتیم. او را نزد [[پیامبر]] {{صل}} بردم [[حضرت]] به من فرمود: آیا بیّنهای داری؟ عرض کردم: نه. پیامبر {{صل}} فرمود: پس [[مرد]]یهودی باید [[سوگند]] یاد کند. عرض کردم: ای [[رسول خدا]]! او با سوگند [[دروغ]] خود زمینم را تصاحب خواهد کرد، و این آیه نازل شد<ref>جامعالبیان، مج ۳، ج ۳، ص ۴۳۶؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۱۱۷.</ref>. بنابر [[روایت]] ابنجریح،[[زمین]] از یهودی بود و اشعث قصد داشت با [[سوگند دروغ]] آن را تملک کند که با [[نزول]] این آیه، از آن صرف نظر کرد و [[گواهی]] داد که از یهودی است.<ref>جامعالبیان، مج ۳، ج ۳، ص ۴۳۷.</ref> با توجّه به نزول همه [[سوره آلعمران]] پیش از [[سال نهم هجری]]، این [[شأن نزول]] بعید به نظر میرسد<ref> المیزان، ج ۳، ص ۱۱۶، ۲۷۳.</ref> | برخی، ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}<ref>«آنان که پیمان با خداوند و سوگندهای خود را به بهای ناچیز میفروشند، در جهان واپسین بیبهرهاند و خداوند با آنان سخن نمیگوید و در روز رستخیز به آنان نمینگرد و آنان را پاکیزه نمیدارد و عذابی دردناک خواهند داشت» سوره آل عمران، آیه ۷۷.</ref> از [[اشعث]] یاد کردهاند؛ از خود او [[نقل]] شده که گفته است: این آیه، درباره من نازل شده است؛ من و مردی [[یهودی]] درباره زمینی [[اختلاف]] داشتیم. او را نزد [[پیامبر]] {{صل}} بردم [[حضرت]] به من فرمود: آیا بیّنهای داری؟ عرض کردم: نه. پیامبر {{صل}} فرمود: پس [[مرد]]یهودی باید [[سوگند]] یاد کند. عرض کردم: ای [[رسول خدا]]! او با سوگند [[دروغ]] خود زمینم را تصاحب خواهد کرد، و این آیه نازل شد<ref>جامعالبیان، مج ۳، ج ۳، ص ۴۳۶؛ تاریخ دمشق، ج ۹، ص ۱۱۷.</ref>. بنابر [[روایت]] ابنجریح، [[زمین]] از یهودی بود و اشعث قصد داشت با [[سوگند دروغ]] آن را تملک کند که با [[نزول]] این آیه، از آن صرف نظر کرد و [[گواهی]] داد که از یهودی است.<ref>جامعالبیان، مج ۳، ج ۳، ص ۴۳۷.</ref> با توجّه به نزول همه [[سوره آلعمران]] پیش از [[سال نهم هجری]]، این [[شأن نزول]] بعید به نظر میرسد<ref> المیزان، ج ۳، ص ۱۱۶، ۲۷۳.</ref><ref>[[ابوالقاسم زرگر |زرگر، ابوالقاسم]]، [[اشعث بن قیس - زرگر (مقاله)|مقاله «اشعث بن قیس»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{ | {{مدخل وابسته}} | ||
* [[عفیف کندی]] (برادر) | * [[عفیف کندی]] (برادر) | ||
* [[ابراهیم بن قیس کندی]] (برادر) | * [[ابراهیم بن قیس کندی]] (برادر) | ||
| خط ۵۱: | خط ۲۶: | ||
* [[قیس بن اشعث بن قیس کندی]] (فرزند) | * [[قیس بن اشعث بن قیس کندی]] (فرزند) | ||
* [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]] (فرزند) | * [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]] (فرزند) | ||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۵۹: | خط ۳۵: | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:اشعث بن قیس کندی]] | [[رده:اشعث بن قیس کندی]] | ||