عصمت موهبتی در حدیث
این مدخل زیرشاخهٔ بحث عصمت موهوبی است. عصمت موهبتی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: عصمت موهبتی در قرآن - عصمت موهبتی در حدیث - عصمت موهبتی در کلام اسلامی - پرسشهای مرتبطمقدمه
در اینکه عصمت با اکتساب حاصل میشود، یا با موهبت الهی، تمام متکلمان قائل به موهوبی بودن عصمت هستند، جناب شیخ مفید، میفرماید: “عصمت، تفضلی است از جانب خدا برای کسی که میداند آن شخص معصوم به عصمت خود تمسک میکند”[۱].
روایات شریفه عصمت را موهبت الهی میدانند نه کسبی؛ از جمله این روایات:
- امام صادق(ع) فرمودند: “کسی که به تقوای الهی تمسک جوید، خداوند به او عصمت عطا میکند (او را حفظ میکند)”[۲].
- امام علی(ع) فرمودند: “خداوندا، راهی برای اجتناب از گناه نیست، مگر به عصمت و حفظ و نگهداری تو”[۳].
- امام علی(ع) در کلامی دیگر فرمودند: “همانا مردم همواره با پادشاهان و دنیا مشغولاند، مگر کسانی که خدا آنها را حفظ کند”[۴].
- جابر میگوید: از امام باقر(ع) درباره علم عالم (پیامبر و امام) پرسیدم، ایشان فرمودند: ای جابر، همانا در پیغمبران و اوصیا پنج روح است: روح القدس، روح ایمان، روح زندگی (حرکت)، روح قوت و روح شهوت. ای جابر، ایشان به وسیله روح القدس امور و مطالب را از عرش تا زیر خاک بدانند. سپس فرمود: ای جابر، این چهار روح اخیر را آفت و پیشامد میرسد، ولی روح القدس بازی و یاوهگری نکند[۵].
روایاتی که در اینجا ذکر شد میرساند که عصمت علمی مختص به انبیا و امامان است و عصمت عملی که هم در معصومین و هم در سایر مردم وجود دارد موهبتی الهی است، اگرچه ریشه و زمینههای آن اکتسابی میباشد[۶].
پرسش مستقیم
منابع
پانویس
- ↑ شیخ مفید، تصحیح الاعتقاد بثواب الانتقاد، ص۱۰۶؛ رسائل المرتضی، ج۳، ص۳۲۶.
- ↑ «مَنِ اعْتَصَمَ بِاللَّهِ بِتَقْوَاهُ عَصَمَهُ اللَّهُ»؛ میزان الحکمه، ج۳، ص۱۹۹۷.
- ↑ «إِلَهِي لَا سَبِيلَ إِلَى الِاحْتِرَاسِ مِنَ الذَّنْبِ إِلَّا بِعِصْمَتِكَ»؛ میزان الحکمه، ج۳، ص۱۹۹۸.
- ↑ «إِنَّمَا النَّاسُ مَعَ الْمُلُوكِ وَ الدُّنْيَا إِلَّا مَنْ عَصَمَ اللَّهُ»؛ نهج البلاغه، خ ۹۱.
- ↑ اصول کافی، ج۲، ص۱۶.
- ↑ صفرزاده، ابراهیم، عصمت امامان از دیدگاه عقل و وحی ص ۱۱۱.