خبیب بن اساف خزرجی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. خبیب بن اساف خزرجی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: خبیب بن اساف خزرجی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی از تیره جشم بن حارث بن خزرج، از انصار بود[۱]. نام پدرش را یساف[۲]، یسلف[۳]، یسار[۴] و یساب[۵] و نام جدش را غنیمه[۶]، عتبه[۷] و عنب[۸] نیز آوردهاند که قطعاً در برخی موارد تصحیف است.
او از صحابه ساکن مدینه بود[۹] و بنا برنقلی، ابوبکر پس از هجرت به مدینه در سنح[۱۰] نزد خبیب رفت[۱۱]. گفتهاند طلحة بن عبیدالله و صهیب بن سنان[۱۲] و بنا بر نقلی ابوحذیفة بن عتبه و سالم مولی ابیحذیفه نیز پس از هجرت در سنح نزد خبیب رفتند[۱۳]. گفتهاند «خبیب» مردی شجاع و اهل دادرسی بود[۱۴] و از اینکه اسلام بیاورد ابا داشت[۱۵] اما سرانجام به هنگام عزیمت رسول خدا(ص) برای جنگ بدر اسلام آورد به همین سبب گفتهاند اسلام آوردن او با تأخیر انجام شده است[۱۶]. خبیب بن عبدالرحمن بن خبیب از جدش، خبیب، نقل کرده است که گفت: هنگامی که رسول خدا(ص) رهسپار نبرد بود من و یکی از خاندانم خدمت ایشان رسیدیم در حالی که مسلمان نشده بودیم و گفتیم: حیا میکنیم که خاندان ما در جنگی وارد شوند و ما با آنان نباشیم. آن حضرت پرسید: آیا شما مسلمان شدهاید؟ گفتیم: نه؛ فرمود: ما از مشرکان بر ضد مشرکان کمک نمیگیریم. پس ما اسلام آوردیم و با آن حضرت در جنگ شرکت کردیم[۱۷]. ابن ابیعاصم[۱۸]، نیز به این خبر اشاره کرده، اما نسبت وی را «جهنی» آورده است که به نظر میرسد اشتباه است؛ نسبت وی را «جهنی» نیز آوردهاند.
خبیب در بدر مجروح شد و چون خدمت رسول خدا(ص) آمد آن حضرت بر جراحت او آب دهان گذاشت و او بهبود یافت و برگشت و کسی که او را مجروح کرده بود به قتل رساند[۱۹]. وی در جنگ بدر «امیة بن خلف جمحی»[۲۰] را به قتل رساند یا در قتل او شرکت داشت[۲۱] و شتر امیه که از بهترین شتران بنیقشیر بود و به سیصد درهم خریده بودند به غنیمت خبیب درآمد[۲۲]. بنا بر نقلی وی حارث بن عامر بن نوفل را نیز که مشرکان به اجبار به بدر آورده بودند و رسول خدا(ص) فرموده بود او را نکشند؛ بدان سبب که او را نمیشناخت به قتل رساند[۲۳]. کشته شدن «حارث» را به «خبیب بن عدی» نیز نسبت دادهاند[۲۴]. صفوان بن امیه در جنگ احد به دنبال کشتن خبیب بن اساف بود، اما او را نمییافت[۲۵].
در جنگ احد، هنگامی که حارث بن سوید، مجذر بن ذیاد را به تلافی کشته شدن پدرش به قتل رساند، خبیب، رسول خدا(ص) را از کشته شدن مجذر باخبر ساخت[۲۶]. پس از جنگ احد چون رسول خدا(ص) فرموده بود تا حارث را به سبب آنکه مجذر را کشته بود گردن زنند، خبیب دید که حارث را گردن زدند و آن حضرت را باخبر کرد[۲۷]. بدان سبب که خبیب در بدر و احد و خندق حضور یافت او را با نسبت «بدری»، «احدی» و «خندقی» معرفی کردهاند[۲۸].
وی در همه غزوات پس از خندق نیز حضور داشت[۲۹]. خبیب پس از آنکه ابوبکر درگذشت با همسر او، حبیبة بنت خارجة بن زید، ازدواج کرد[۳۰]. گفتهاند وی عامل عمر بر برخی نواحی بود[۳۱]. نام شمشیر وی را «ذائد» آوردهاند[۳۲]. مرگ او را به زمان خلافت عمر[۳۳] در نبرد یمامه (سال ۱۲)[۳۴] و خلافت عثمان[۳۵] گفتهاند. به ظاهر تنها خبر یاد شده از او همان داستان اسلام آوردن او باشد که بغوی[۳۶] هم گفته است جز این خبر از او روایتی نمیشناسد.[۳۷]
جستارهای وابسته
- خزرج (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۷۲؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۳۶۱.
- ↑ ابن اثیر، اسدالغابة، ج۲، ص۱۵۲.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۵.
- ↑ بیهقی، دلائل النبوه، ج۶، ص۱۷۸.
- ↑ ذهبی، تجرید اسماء الصحابه، ج۱، ص۱۵۶.
- ↑ خلیفة بن خیاط، الطبقات، ص۱۷۹.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۴۹؛ ابو نعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۸۸.
- ↑ ابن سید الناس، عیون الاثر، ج۲، ص۵۹.
- ↑ بغوی، معجم الصحابة، ج۲، ص۲۶۳؛ ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۸۸.
- ↑ از محلههای اطراف مدینه که تا منزل رسول خدا(ص) یک میل فاصله داشت؛ ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۶۵.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۱۳۸؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱۰، ص۶۲؛ طبری، تاریخ، ج۲، ص۳۸۲.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۱۲۱؛ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۱، ص۱۳۲.
- ↑ ابن کثیر، البدایة والنهایة، ج۱، ص۱۷۴.
- ↑ شامی، سبل الهدی والرشاد، ج۴، ص۲۳.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۴۷.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۵؛ ابن اثیر، اسد الغابة، ج۲، ص۱۵۲.
- ↑ ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۸۹؛ ابن اثیر، اسدالغابة، ج۲، ص۱۵۲؛ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۲۲۵؛ و با اندکی تغییر، واقدی، المغازی، ج۱، ص۴۷.
- ↑ ابن ابیعاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۳۳.
- ↑ بیهقی، دلائل النبوه، ج۶، ص۱۷۸.
- ↑ از دشمنان سرسخت پیامبر(ص).
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۵۱؛ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۱۵۶.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۶.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۸۱.
- ↑ ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۸۶.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۲۵۸
- ↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۴۰۵.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۳۰۵.
- ↑ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۳۶۱.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۵؛ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۲۲۴.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۲۶۹؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۵؛ ابن اثیر، اسدالغابة، ج۲، ص۱۵۳.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۰۸؛ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۲۲۴.
- ↑ فیروزآبادی، القاموس المحیط، ج۱، ص۲۹۳؛ زبیدی، تاج العروس، ج۴، ص۴۴۴.
- ↑ ابن حجر، الاصابة، ج۲، ص۲۲۴.
- ↑ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۴۰۳.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۲۵.
- ↑ بغوی، معجم الصحابة، ج۲، ص۲۶۴.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «خبیب بن اساف خزرجی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۲۰-۲۲۱.