ابان بن صالح قرشی

مقدمه

ابان بن صالح بن عمیر بن عبید قرشی، با کنیه ابوبکر یا ابومحمد، از موالی و راویان اهل سنت است که در شهرهایی چون مدینه و کوفه سکونت داشته است^[۱]. نام وی در کتب رجالی شیعه ذکر نشده، اما رجالیان اهل سنت به شرح حال او پرداخته‌اند^[۲]. ابان بن صالح افزون بر درک افرادی چون عمر بن عبدالعزیز^[۳]، از محدثانی همچون انس بن مالک، حسن بصری، مجاهد بن جبر، عطاء بن ابی رباح و محمد بن مسلم بن شهاب زهری حدیث آموخته و روایت کرده است^[۴]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن خالد جندی، محمد بن اسحاق بن یسار و عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج می‌باشند^[۵].

درباره شخصیت ابان بن صالح، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. برخی چون ابن حزم^[۶] و ابن عبدالبر^[۷] وی را محدثی مجهول و ضعیف دانسته‌اند. در مقابل، بزرگانی چون یحیی بن معین، ابوحاتم رازی^[۸] و عجلی^[۹] بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند. ابن حجر در رد تضعیف وی نوشته است: این غفلتی از آن دو و خطایی است که بر آن اتفاق کرده‌اند، پیش از آنها کسی ابان را تضعیف نکرده و قول ابن معین در توثیق وی کفایت می‌کند^[۱۰]. طبق روایتی، ابان بن صالح در زمان عمر بن عبدالعزیز به دیدار وی رفته و خلیفه دستور داده است نامش را در دیوان ثبت کرده و برایش مقرری تعیین کنند^[۱۱].

تاریخ دقیق وفات وی به صورت قطعی معلوم نیست، ولی به تصریح ابن سعد وی اندکی پس از سال ۱۱۰ هجری در ۵۵ سالگی در عسقلان درگذشته است^[۱۲]. او دارای تألیفات مستقلی نبوده است. بر این اساس، مشهور اهل سنت ابان بن صالح را توثیق کرده و روایات وی را احادیث صحیح به شمار آورده‌اند^[۱۳].

جستارهای وابسته

قریش (قبیله)
صالح بن عمیر قرشی (پدر)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.
↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱ - ۱۴۲، ش۳۳۵.
↑ ر.ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.
↑ تهذیب الکمال، ج۲، ص۹-۱۰، ش۱۳۷.
↑ تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.
↑ وأما حدیث جابر فإنه روایة أبان بن صالح ولیس بالمشهور؛ المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱.
↑ ولیس حدیث جابر بصحیح عنه فیعرج علیه لأن أبان بن صالح الذی یرویه ضعیف؛ التمهید، ج۱، ص۳۱۲.
↑ ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.
↑ ر.ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.
↑ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.
↑ ر.ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.
↑ الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق، ج۶، ص۱۴۴، ش۳۳۵ به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را ۶۵ سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و «بضع عشرة و مائة» ۶۵ سال می‌شود.
↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص۱۲۱-۱۲۴.

[1] ابن حبان، کتاب الثقات، ج۶، ص۶۷.

[2] تاریخ مدینة دمشق، ج۶، ص۱۴۱ - ۱۴۲، ش۳۳۵.

[3] ر.ک: صحیح ابن حبان، ج۱۵، ص۴۸.

[4] تهذیب الکمال، ج۲، ص۹-۱۰، ش۱۳۷.

[5] تهذیب الکمال، ج۲، ص۱۰، ش۱۳۷.

[6] وأما حدیث جابر فإنه روایة أبان بن صالح ولیس بالمشهور؛ المحلی، ج۱، ص۱۹۸؛ ج۷، ص۲۱۱.

[7] ولیس حدیث جابر بصحیح عنه فیعرج علیه لأن أبان بن صالح الذی یرویه ضعیف؛ التمهید، ج۱، ص۳۱۲.

[8] ر.ک: الجرح و التعدیل، ج۲، ص۲۹۷، ش۱۰۹۱.

[9] ر.ک: معرفة الثقات، ج۱، ص۱۹۸، ش۱۴.

[10] تهذیب التهذیب، ج۱، ص۸۲، ش۱۶۸.

[11] ر.ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶.

[12] الطبقات الکبری، ج۶، ص۳۳۶؛ یادآوری می‌شود ابن عساکر در تاریخ دمشق، ج۶، ص۱۴۴، ش۳۳۵ به نقل از «ابن سعد» سن ابان بن صالح را ۶۵ سال ثبت کرده‌اند که نه با عبارت کتاب «طبقات»، نه با گزارش مشهور از کتاب طبقات همخوانی دارد، نه فاصله میان «ستین» سال ولادت ابان بن صالح و «بضع عشرة و مائة» ۶۵ سال می‌شود.

[13] جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص۱۲۱-۱۲۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]