احمد بن اعثم کوفی

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
(تغییرمسیر از ابن اعثم)

آشنایی اجمالی

احمد ـ کوفی (م. حدود ۳۱۴ق): ابومحمد احمدبن علی بن اعثم کوفی معروف به ابن اعثم کندی: در نام و نسب وی اختلاف است. یاقوت نام وی را احمد[۱] و بروکلمان و برخی دیگر محمد و علی آورده‌اند[۲]. همچنین لفظ اعثم را که لقب یا جد او بوده است گاهی درباره خود ابن اعثم به کار برده‌اند. وی از مردمان کوفه بود[۳]. یاقوت او را تاریخ نگار شیعی دانسته که نزد اصحاب حدیث ضعیف شمرده شده و تصریح دارد که خود، کتاب ابن اعثم را دیده است[۴]. اما شوشتری او را شافعی مذهب و از ثقات متقدمین دانسته است[۵]. مجلسی نیز نام وی را در زمره مخالفان شیعه ذکر کرده است[۶]. ابن اعثم شعر نیز می‌‌سرود و یاقوت، ابیاتی از اشعار او را آورده که برای ابوالحسین بن سلامی بیهقی انشاء کرده است[۷]. ابن حجر شعر او را متوسط می‌‌شمارد[۸]. وی دارای آثار و تألیفاتی نیز بوده که عبارت‌اند از: «الفتوح»[۹] که با نام‌های تاریخ الفتوح[۱۰] و فتوحات الشام[۱۱] نیز معرفی شده است. کتاب دیگرش کتاب التاریخ است که به گفته یاقوت به احتمال قریب به یقین ذیلی بر کتاب نخست، یعنی کتاب الفتوح است[۱۲]؛ چون به تصریح ابن حجر کتاب الفتوح شامل حوادث تاریخی تا زمان هارون الرشید است[۱۳]. آثار دیگر وی المألوف[۱۴] و ابتداء خبر وقعة صفّین[۱۵] هستند. برخی از پژوهشگران ابن اعثم را از تاریخ‌نگاران قرن دوم و سوم قمری و معاصر با ابوالحسن مدائنی، درگذشته به سال ۲۲۵ قمری دانسته‌اند که مطالب بسیاری از وی نقل کرده است[۱۶]. تاریخ دقیق درگذشت وی دانسته نیست؛ ولی در حدود سال ۳۱۴ هجری از دنیا رفته است[۱۷].[۱۸]

جستارهای وابسته

منابع

  1. جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲

پانویس

  1. معجم الادبا، ج۲، ص۲۳۰ ـ ۲۳۱
  2. تاریخ الادب العربی، ج۳، ص۵۵؛ الموسوعة العربیه العالمیه، ج۲، ص۲۸۰
  3. الموسوعة العربیه العالمیه، ج۲، ص۲۸۰
  4. معجم الادبا، ج۲، ص۲۳۰ ـ ۲۳۱
  5. مجالس المؤمنین، ج۱، ص۲۷۸
  6. بحارالانوار، ج۱، ص۲۵
  7. معجم الادبا، ج۲، ص۲۳۰ ـ ۲۳۱
  8. لسان المیزان، ج۱، ص۱۳۸
  9. لسان المیزان، ج۱، ص۱۳۸؛ معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۷
  10. بحارالانوار، ج۱، ص۲۵
  11. کشف الظنون، ج۲، ص۱۲۳۷
  12. معجم البلدان، ج۲، ص۲۳۰
  13. لسان المیزان، ج۱، ص۱۳۸
  14. دایره المعارف الاسلامیه، ج۱، ص۳۰۳
  15. الموسوعة العربیة العالمیه، ج۲، ص۲۸۰؛ تاریخ التراث العربی، ج۲، ص۱۷۰
  16. دانشنامه ایران و اسلام، ج۳، ص۴۲۴
  17. تاریخ الادب العربی (بروکلمان)، ج۳، ص۵۵؛ معجم المؤلفین، ج۱۱، ص۲۷؛ دایره المعارف الاسلامیه، ج۱، ص۳۰۳
  18. جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۲، ص ۱۲۰.