ابن عماد حنبلی
آشنایی اجمالی
ابوالفلاح عبدالحی بن احمد بن محمد حنبلی دمشقی (۱۰۳۲-۱۰۸۹) معروف به ابن العماد حنبلی، مؤلف کتاب مفصل سالشمار تاریخ اسلام در طی هزار سال با نام شذرات الذهب فی اخبار مذهب است. این اثر، در شمار آخرین کتابهایی است که باید نقطه آغاز آن را المنتظم ابن الجوزی و در ادامه کار ابن اثیر و ذهبی و ابن کثیر دانست. به عموم، برخی از مورخان تکرار گذشته را صلاح ندانسته و به کار ذیل نویسی آثار پیش پرداختهاند. اما برخی همانند آنان که یادشان رفت و از جمله ابن عماد، از آغاز شروع کرده و تاریخ را تا زمان خود دنبال کردهاند. ابن عماد دمشقی است. در قاهره تحصیل کرده و در مکه درگذشته است. از وی بیش از پنج تألیف یاد نشده که مهمترین آنها همین کتاب شذرات است. کتابی در فقه، کتابی در تفسیر و کتابی در ادب دارد.
ویژگی عمده کتاب شذرات آن است که یک دوره تاریخ اسلام را به صورت سالشمار از سال نخست هجرت تا سال ۱۰۰۰ هجری با اختصار در خود جای داده است. در هر سال دو مطلب اهمیت دارد؛ حوادث آن سال و درگذشتگان طبعاً کتابی رجالی - تاریخی به مانند آثار پیشین است. وی در هر دوره از منابع آن بهره برده و بنابراین باید آن را تلخیص کتابهایی دانست که پیش از وی به نگارش درآمده است. وی برخلاف آثار پیشگفته، از داستان آفرینش و قصص انبیاء سخن نگفته و تاریخ را با تاریخ اسلام از سال نخست هجرت آغاز کرده است. وی در مقدمه یادآور شده که افزون بر نقل حوادث در پی آن بوده تا فهرستی از وفیات علما و محدثان در اختیار بگذارد. پس از آن مینویسد: بیش از هر کتابی، از آثار ذهبی بهره برده و بعد از آن از آثاری چون الکمال، حلیة الاولیاء، المنهل الصافی، و وفیات الاعیان ابن خلکان استفاده کرده است[۱]. چاپ پیشین این کتاب، توسط دارالافاق الحدیثه بیروت در چهار مجلد به انجام رسیده که در سالهای اخیر فهرستی در یک مجلد برای آن چاپ شد. اما چاپ جدید آنکه زیر نظر عبدالقادر ارناؤوط انجام شده در ده مجلد همراه با مجلدی مستقل در فهارس توسط انتشارات ابن کثیر عرضه شده است[۲].[۳]
منابع
پانویس
- ↑ نک: شذرات الذهب، ج۱، صص۱۱-۱۱۲.
- ↑ دمشق، ابن کثیر، ١۴٠۶.
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۳۳۰.