منابع تاریخ اسلام (کتاب)

منابع تاریخ اسلام، کتابی است با زبان فارسی که به معرفی و ارزیابی منابع و آثار تاریخی سه قرن نخست اسلام می‌پردازد. این مجموعه اثر رسول جعفریان می‌باشد و انتشارات علم نشر آن را به عهده داشته است.

منابع تاریخ اسلام
زبان	فارسی
نویسنده	رسول جعفریان
موضوع	منابع اسلام تاریخ
مذهب	شیعه
ناشر	انتشارات علم
محل نشر	تهران، ایران
سال نشر	۱۳۷۶ ش
تعداد صفحه	۸۱۰
شابک	‏‫‬‭۹۷۸-۹۶۴-۲۲۴-۶۳۹-۷
شماره ملی	۳۴۵۷۱۱۹

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «آنچه ما را به تدوین این اثر برانگیخت، پرسش‌های فراوان دوستان و عزیزانی بود که از ما درخواست می‌کردند تا به ارزیابی آثار تاریخی نشسته و کتاب‌های مهم و قابل اعتماد را معرفی کنیم. مسئله دیگر، آماده‌کردن متنی برای درس «منابع تاریخ اسلام» بود که درسی ضروری برای هر پژوهنده در تاریخ اسلام است. این دو نکته ما را بر آن داشت تا مروری بر آثار مهم تاریخی و زندگی مورخان داشته باشیم. نباید انتظار داشت که در چنین اثری بتوان درباره کتاب‌های تاریخی ـ که گاه می‌توان درباره یکی از آنها کتابی مفصل‌تر از این اثر نوشت ـ نکات تازه فراوانی عرضه کرد. بااین‌حال، تلاش مؤلف آن بوده است تا در معرفی مورخان و آثار آنها به کلی‌گویی اکتفا نکرده و تا سرحد توان، نوعی ارزیابی و مأخذشناسی از کتاب‌ها انجام دهد. پس، به‌طور قطع این اثر نمی‌توانسته به‌تفصیل از هر اثری سخن بگوید».

فهرست کتاب

• مشخصات کتاب
• درآمد
• مسلمانان و تاریخ‌نگاری

1. میراث تاریخی اعراب در جاهلیت
2. تاثیر مباحث قرآن
3. لزوم بهره‌گیری از سنت رسول خدا(ص)
4. توجه حاکمان به تاریخ
5. تاثیر نوشته‌های تاریخی سایر اقوام بر اعراب

• گونه‌های مختلف تاریخ‌نگاری مسلمانان

1. گونه‌های مختلف تاریخ‌نگاری مسلمانان
2. سیره‌نگاری و شرح‌حال‌نویسی
3. تک‌نگاری در مسائل و وقایع مهم
4. تاریخ‌نویسی عمومی و تقویمی
5. تاریخ‌نگاری بر اساس نسب‌شناسی
6. سبک خبری و پیوسته
7. تاریخ‌نگاری محلی
8. تاریخ‌نگاری فرهنگی و اجتماعی

• سیره‌نویسی وسیره‌نگاری

1. سیره‌نویسی پیش از ابن‌اسحاق
2. تدوین سیره نبوی در مدینه
3. موسی بن عقبه
4. محمد بن اسحاق
5. ابان بن عثمان بجلی
6. کتاب مغازی أبان
7. موارد کتاب المبتداء درآثار بعدی از این قرار است
   1. موارد کتاب المبتداء درآثار بعدی از این قرار است
   2. محمد بن عمر واقدی
   3. محمد بن سعد
   4. ابوسعد خرگوشی
   5. بیهقی
8. سیره‌نویسی پس از قرن پنجم
   1. سیره‌نویسی پس از قرن پنجم
   2. تحریف در سیره
   3. دشمنی با انصار و تحریف سیره
   4. نقش سیره نگاران در تحریف
   5. تصویرهای قصصی در سیره
   6. تحول در سیره نویسی
   7. شیعیان و سیره نویسی

• تاریخ‌نویسی و تاریخ نویسان

1. ازآغاز تا قرن پنجم
2. ابومخنف
3. نصر بن مزاحم منقری
4. هشام بن محمد کلبی
5. هیثم بن عدی
6. ابوعبیده معمر بن مثنی
7. ابولحسن مداینی
8. خلیفة بن خیاط
9. محمد بن حبیب
10. ارزقی
11. زبیربن بکار
12. عمر بن شبه
13. ابن قتیبه
14. یعقوب بن سفیان فسوی
15. محمد بن اسحاق فاکهی
16. احمد بن یحیی بلاذری
17. ابوحنیف دینوری
18. ثقفی
19. اخبار الدولة العباسیة
20. یعقوبی
21. محمد بن جریر طبری
22. احمد بن اعثم کوفی
23. ابوبکر جوهری
24. قدامة بن جعفر
25. محمد بن احمد تمیمی
26. علی بن الحسین المسعودی
27. ابولفرج اصفهانی
28. ابونصر مقدسی
29. شیخ مفید
30. ابوعلی احمد بن محمد مسکوین

• منابع تاریخ صدر اسلام

1. پس از قرن پنجم
2. منابع عربی
   1. ابوعلی طبرسی
   2. عمرانی
   3. علی بن ظافر ازدی
   4. ابن الجوزی
   5. ابن اثیر
   6. ابن العبری
   7. ازبلی
   8. ابن الکازرونی
   9. ابن طقطقی
   10. ابوالفداء
   11. نویری
   12. شمس الدین ذهبی
   13. ابن الوردی
   14. ابن شاکر الکتبی
   15. یافعی
   16. ابن کثیر
   17. ابن خلدون
   18. ابن دقماق
   19. قلقشندی
   20. سیوطی
   21. دیار بکری
   22. قرمانی
   23. ابن عماد حنبلی
   24. عصامی مکی
3. منابع فارسی
   1. توضیح
   2. گردیزی
   3. ابن شادی
   4. منهاج سراج
   5. بناکتی
   6. شبانکاره‌ای
   7. مستوفی
   8. فصیحی خوافی
   9. زکی رومی
   10. میرخواند
   11. خواند میر

• آثار شیعیان امامی در تاریخ زندگی امامان

1. تواریخ دوازده امام تا قرن هفتم
   1. توضیح
   2. کتاب‌های دلائل از قرن چهارم تاششم
   3. کتاب‌های کلامی تاریخی
   4. کتاب‌های حدیثی تاریخی
   5. کتاب‌های رجالی تاریخی
2. آثار عربی و فارسی سنیان دوازده امامی
3. آثار فارسی امامی مذهبان از قرن هفتم تا دهم
   1. آثار فارسی امامی مذهبان از قرن هفتم تا دهم
   2. منابع کهن تاریخ اسلام و گرایش‌های شیعی
   3. در اینجا مروری داریم بر اباب و فصول کتاب
   4. منابع تاریخ اسلام در دوره صفوی
   5. تاریخ‌نگاری شیعی در دوره صفوی
4. مقتل‌نویسی عاشورا
5. تاریخ نویسی در چند دهه اخیر
6. گزیده آثار جدید در سیره نبوی
   1. گزیده آثار جدید در سیره نبوی
   2. الصحیح تألیفی جدید در سیره
7. برخی آثار جدید درباره معصومان(ع)
8. منابع شناخت فرقه‌های اسلامی
   1. منابع شناخت فرقه‌های اسلامی
   2. اعتقادات فرق المسلمین و المشرکین
   3. الافحام لافئدة الباطنیة الطغام
   4. الانتصار، والرد علی بن الراوندی الملحد
   5. الانصاف فیما یجب اعتقاده ولا یجوز الجهل به
   6. الحبر الزخّار
   7. بیان الادیان
   8. بیان مذهب الباطنیه و بطلانه
   9. تبصرة العوام فی معرفة المقالات الانام
   10. التبصیر فی الدین و تمییز الفرقة الناجیة عن الفرق الهاکین
   11. التعرف لمذهب اهل التصوف
   12. التنبیه والرد علی اهل الاهواء والبدع
   13. الحور العین
   14. الخطط المقریزیه
   15. باب ذکر المعتزله
   16. الرد علی الجهمیه
   17. رسائل التوحید والعدل
   18. رسائل العدل و التوحید
   19. کتاب الزینه
   20. الصواعق المحرقة فی الرد علی اهل البدع والزندقه
   21. الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف
   22. المعثمانیة
   23. عیون الاخبار
   24. الفرق بین الفرق
   25. الفرق المتفرقة بین اهل الزیغ النزدقة
   26. الفصل فی الملل والنحل
   27. الفصول المختارة من العیون و المحاسن
   28. فضایح الباطنیه
   29. فضلالاعتدال وطبقات المعتزله و مباینتهم لسائر المخالفین
   30. القرامطه
   31. الکافیه فی الرد علی الهارونی
   32. الکامل فی اللغة والادب
   33. کشف اسرار الباطنیه
   34. الکشف عن مناهج اصناف الخوارج
   35. لمع الادلة فی قواعد عقاید اهل السنة والجماعة
   36. مسائل الامامة
   37. مقالات الاسلامیین واختلاف المصلین
   38. المقالات والفرق
   39. المنیه والامل فی شرح کتاب الملل و النحل
   40. کتاب الملل و النحل
   41. الملل و النحل
   42. هفتاد و سه ملت یا اعتقادات مذاهب

• پی نوشتها

دربارهٔ پدیدآورنده

رسول جعفریان

حجت الاسلام و المسلمین رسول جعفریان (متولد ۱۳۴۳ش، اصفهان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: عبدالله جوادی آملی، محمد تقی مصباح یزدی، حسن ممدوحی، محمد علی گرامی و سید جعفر مرتضی عاملی به اتمام رساند. عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، عضو گروه تاریخ دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات، ریاست کتابخانه مجلس شورای اسلامی، مدرس دانشگاههای اصفهان و تهران از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس، به تألیف مقالات و کتب علمی و دینی پرداخته است. «حیات فكری و سیاسی امامان شیعه»، «مهدیان دروغین»، «فهرست کتاب‌های سیره کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران»، «صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست»، «به سوی ام القری»، «با کاروان ابراهیم»، «همگام با حسین»، «منابع تاریخ اسلام»، «سیری در سیره نبوی»، «تاریخ سیاسی اسلام»، «تاریخ و سیره سیاسی امیرمومنان علی بن ابی طالب» و «دین و سیاست در عصر صفوی» برخی از این آثار است.

طرح جلد دیگری از این کتاب

دریافت متن کتاب

دریافت متن کتاب از

• قائمیه