ابن العبری
آشنایی اجمالی
ابن العبری (م ۶٢٣-۶٨۵): مار غوریغوریوس یوحنا مشهور به ابوالفرج جمال الدین ابن العبری در ملطیه واقع در ارمنستان صغیر متولد شد و پس از تهاجم مغولان به انطاکیه رفت. وی درس طب خواند و طبیب ماهر و دانشمندی برجسته شد[۱]. کتابهای چندی در دانش طب، نجوم، ادب نگاشته و زبان عربی، عبری و سریانی را به خوبی میدانست وی دستی در تاریخ نیز داشته است. شاید بتوان گفت او تنهاترین مسیحی این دوره است که دست به تألیف یک اثر تاریخی زده و به مسیر تاریخی دنیای اسلام از زاویه مسیحی نگریسته است. کتاب تاریخ وی اخبار الزمان بوده که از آفرینش تا سال ۱۲۸۵ میلادی را در آن نوشته است. چندی پیش از درگذشتش این اثر را با اندکی تغییر از سریانی به عربی ترجمه کرده و نامش را تاریخ مختصر الدول گذاشت. کتاب تاریخی دیگر وی رسالة تاریخیة فی اخبار العرب واصلهم و عوائدهم است که در سال ١۶۵٠ میلادی همراه با شروح چندی در دانشگاه آکسفورد به چاپ رسیده است[۲].
کتاب تاریخ مختصر الدول نخست بار در سال ١۶۶٣ همراه با ترجمه لاتین در دانشگاه آکسفورد چاپ شد. در سال ۱۷۸۳ به آلمانی ترجمه و چاپ شد. چاپ متن عربی آن با تصحیح جدید و فهارس در سال ۱۹۹۲ توسط دار المشرق بیروت به انجام رسیده است. این کتاب در قم افست شده است. فصلهای کتاب به قالب ده دولت تقسیم شده است. دولتهای هشتگانه نخست مربوط به پیش از اسلام است. دولت نهم، دولت اسلامی است که بخش اصلی کتاب است. پس از آن از دولت مغول سخن گفته شده است. کتاب دیگری با نام تاریخ الزمان از وی چاپ شده که تاریخ مطول وی بوده است. بخشهای نخست آن به دست نیامده و نخستین بخش چاپ شده آن درباره دولت عباسی است. پس از آن دولت سلجوقی و سپس حمله مغول و آنگاه دولت ایلخانان در ادامه آمده است. این کتاب نیز توسط دارالمشرق بیروت (۱۹۹۱) چاپ شده است.[۳]
منابع
پانویس
- ↑ در سال ۱۹۸۶ به مناسبت هفتصدمین سالگرد درگذشت وی، مراسمی در موصل در دیر مار متی و شهرهای دیگر عراق برگزار شده که مجموعه مقالات آن نشستها تحت عنوان «ابن العبری ذکری و عبرة» توسط صلیبا شمعون به چاپ رسیده است. (بغداد، مطبعة شفیق، ١٩٨۶).
- ↑ ابن العبری ذکری وعبرة، ص٧۴.
- ↑ جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، ص ۳۱۰.