ابوایوب خزاز

آشنایی اجمالی

نام کامل وی ابراهیم بن عثمان بن زیاد^[۱]، با کنیه ابوایوب و نسبت کوفی خزاز^[۲] است که از اصحاب امام صادق(ع)^[۳] و امام کاظم(ع)^[۴] به شمار می‌رود و از آن ۲ بزرگوار و امام باقر(ع) روایت کرده است^[۵]. ابراهیم بن زیاد افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون محمد بن مسلم، ابوبصیر، برید عجلی و ابان بن تغلب^[۶]حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حسن بن محبوب، عثمان بن عیسی، صفوان بن یحیی و محمد بن ابی‌عمیر^[۷] می‌باشند.

درباره شخصیت ابراهیم بن زیاد، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون علامه مامقانی و ابن حجر عسقلانی وی را محدثی ضعیف و غیرموثق دانسته و مدعی شده‌اند که وی مجهول‌الحال است^[۸]. در مقابل، بزرگانی چون شیخ طوسی، نجاشی، علامه حلی و ابن داوود بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۹]. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن زیاد از اصحاب خاص امام، فردی موثق، با ورع، عالم و فقیه و شیعه خاص امام بود و منزلتی بزرگ داشت^[۱۰]. کشی نیز روایاتی را نقل کرده که امام وی را ستوده و او را فردی موثق دانسته است^[۱۱].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح رجالیان وی اندکی پس از حیات امام کاظم(ع) درگذشته است^[۱۲]. او دارای تألیفاتی چون کتاب نوادر و یک اصل بوده است^[۱۳].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱

پانویس

↑ شیخ طوسی: إبراهیم بن عیسی، کوفی خراز، و یقال ابن عثمان؛ رجال الطوسی، ص۱۶۷، ش۱۹۳۵؛ نجاشی: إبراهیم بن عیسی أبوأیوب الخراز و قیل إبراهیم بن عثمان؛ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵؛ از آنجا که نجاشی اضبط از دیگر رجالیان شمرده می‌شود و هنگام تألیف کتاب رجال به آثار رجالی شیخ طوسی دسترسی داشته و بعضی از مطالب رجال نجاشی ناظر به دیدگاه شیخ طوسی و در پی تصحیح آن است، می‌‌توان گفت که عنوان ابراهیم بن عیسی ترجیح دارد، هرچند در اسناد روایات هر دو عنوان یافت می‌شود.
↑ بالخاء المعجمة؛ والراء بعدها؛ والزای بعد الألف وقیل قبلها أیضا؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۳.
↑ رجال الطوسی، ص۱۶۷، ش ۱۹۳۵ و ص۱۵۹، ش ۱۷۷۵.
↑ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵.
↑ تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۲۳۶، ح۹۳۸.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۷۱-۱۷۲، ۲۳۶، ۴۲۹، ج۳، ص۳۶۱، ۳۸۴، ج۵، ص۳۹۳، ج۹، ص۴۵۶، ج۱۱، ص۳۴۸، ج۱۲، ص۴۶۱؛ ج۱۲، ص۵۹۰، ج۱۳، ص۲۵۷؛ ج۱۳، ص۲۸۰، ۳۱۱؛ الإختصاص، ص۳۱۹.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۷۱-۱۷۲، ۳۰۱، ۳۳۷ و ۳۵۷؛ ج۳، ص۳۴۸؛ ج۴، ص۱۲۲ و ۳۵۹، ج۵، ص۳۸۳؛ ج۷، ص۱۲۱ و ۱۵۵، ج۹، ص۴۴۴؛ ج۱۰، ص۳۶۳؛ ج۱۱، ص۴۴۷؛ ج۱۳، ص۲۴۱، ۲۸۰؛ ج۱۴، ص۱۳۵.
↑ تنقیح المقال، ج۴، ص۱۰، ش۲۶۴.
↑ طوسی، الفهرست، ص۱۸-۱۹، ش۱۳؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۳؛ ابن داوود، الرجال، ص۱۴، ش۱۹.
↑ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵. ثقة، کبیر المنزلة، له کتاب نوادر کثیر الرواة عنه.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۳۶۶، ش۶۷۹.
↑ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵.
↑ طوسی، الفهرست، ص۱۸-۱۹، ش۱۳؛ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵.

[1] شیخ طوسی: إبراهیم بن عیسی، کوفی خراز، و یقال ابن عثمان؛ رجال الطوسی، ص۱۶۷، ش۱۹۳۵؛ نجاشی: إبراهیم بن عیسی أبوأیوب الخراز و قیل إبراهیم بن عثمان؛ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵؛ از آنجا که نجاشی اضبط از دیگر رجالیان شمرده می‌شود و هنگام تألیف کتاب رجال به آثار رجالی شیخ طوسی دسترسی داشته و بعضی از مطالب رجال نجاشی ناظر به دیدگاه شیخ طوسی و در پی تصحیح آن است، می‌‌توان گفت که عنوان ابراهیم بن عیسی ترجیح دارد، هرچند در اسناد روایات هر دو عنوان یافت می‌شود.

[2] بالخاء المعجمة؛ والراء بعدها؛ والزای بعد الألف وقیل قبلها أیضا؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۳.

[3] رجال الطوسی، ص۱۶۷، ش ۱۹۳۵ و ص۱۵۹، ش ۱۷۷۵.

[4] رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵.

[5] تهذیب الأحکام، ج۱۰، ص۲۳۶، ح۹۳۸.

[6] تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۷۱-۱۷۲، ۲۳۶، ۴۲۹، ج۳، ص۳۶۱، ۳۸۴، ج۵، ص۳۹۳، ج۹، ص۴۵۶، ج۱۱، ص۳۴۸، ج۱۲، ص۴۶۱؛ ج۱۲، ص۵۹۰، ج۱۳، ص۲۵۷؛ ج۱۳، ص۲۸۰، ۳۱۱؛ الإختصاص، ص۳۱۹.

[7] تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۱۷۱-۱۷۲، ۳۰۱، ۳۳۷ و ۳۵۷؛ ج۳، ص۳۴۸؛ ج۴، ص۱۲۲ و ۳۵۹، ج۵، ص۳۸۳؛ ج۷، ص۱۲۱ و ۱۵۵، ج۹، ص۴۴۴؛ ج۱۰، ص۳۶۳؛ ج۱۱، ص۴۴۷؛ ج۱۳، ص۲۴۱، ۲۸۰؛ ج۱۴، ص۱۳۵.

[8] تنقیح المقال، ج۴، ص۱۰، ش۲۶۴.

[9] طوسی، الفهرست، ص۱۸-۱۹، ش۱۳؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۳؛ ابن داوود، الرجال، ص۱۴، ش۱۹.

[10] رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵. ثقة، کبیر المنزلة، له کتاب نوادر کثیر الرواة عنه.

[11] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۳۶۶، ش۶۷۹.

[12] رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵.

[13] طوسی، الفهرست، ص۱۸-۱۹، ش۱۳؛ رجال النجاشی، ص۲۰، ش۲۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]