احمد بن عبدالله بن احمد بن ابی‌عبدالله برقی

آشنایی اجمالی

احمد بن عبدالله بن احمد بن أبی عبدالله البرقی^[۱] که در شمار محدثان طبقه هشتم^[۲] جای دارد، از راویان امامی مذهب^[۳]. است که نام وی در اسناد بسیاری، از جمله تفسیر کنز الدقائق، معانی الأخبار و أمالی^[۴]. واقع شده است^[۵]. وی از محدثانی همچون پدربزرگ خود، احمد بن محمد بن خالد البرقی، حدیث آموخته و روایت کرده است^[۶]. احمد بن عبدالله دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان ابومحمد حسن بن حمزة بن علی بن عبدالله علوی حسینی طبری و فرزندش علی بن احمد بن عبدالله می‌باشند^[۷].

نام این راوی در کتب رجالی قدما ذکر نشده و فاقد جرح و تعدیل صریح است؛ از این رو در زمره راویان مجهول یا مهمل قرار دارد، اما از راه‌های غیرمستقیم به وثاقت یا حسن حال او استناد شده است. از مهم‌ترین شواهد اعتبار وی، قرار داشتن در شمار استادان شیخ کلینی و مشایخ «عدة» در کتاب الکافی است^[۸]. افزون بر این، روایات فراوان شیخ صدوق از طریق فرزندِ این راوی، نشانه اعتماد وی ارزیابی شده است؛ چنان‌که مجلسی اول بر وثاقت او و فرزندش نزد صدوق تأکید کرده است^[۹]. همچنین علامه حلی طریق روایی صدوق به محمد بن مسلم را که احمد بن عبدالله در آن قرار دارد، تصحیح نموده است^[۱۰]. در تأیید بیشتر جایگاه وی، محدثان بزرگی چون حسن بن حمزه طبری که شیخ طوسی^[۱۱] و نجاشی^[۱۲] او را از فقیهان و بزرگان امامیه شمرده‌اند، روایات متعددی از وی نقل کرده‌اند^[۱۳].

جستارهای وابسته

احمد بن محمد بن خالد البرقی (جد)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ ر.ک: جامع الرواة، ج۲، ص۵۴۰؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۷۲، ش۱۶۲؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۰۳، ش۱۱۸۸؛ تنقیح المقال، ج۶، ص۲۳۳، ش۱۰۹۲؛ أعیان الشیعة، ج۳، ص۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۴۳، ش۱۰۹۰؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۹۱، ش۴۰۳.
↑ الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۵۲.
↑ کمال الدین، ج۱، ص۲۵۹، ح۵.
↑ « حَدَّثَنَا الشَّیْخُ الْجَلِیلُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُوسَی ابْنِ بَابَوَیْهِ الْقُمِّیِّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبِی، عَنْ جَدِّهِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرِ الْبَزَنْطِیِّ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ، قَالَ: کَانَ إِبْلِیسُ یخترق السَّمَاوَاتِ السُّبُعُ، فَلَمَّا وَلَدِ عِیسَی حَجَبَ عَنْ ثَلَاثِ سَمَاوَاتٍ، وَ کَانَ یخترق أَرْبَعَ سَمَاوَاتٍ، فَلَمَّا وُلْدِ رَسُولِ اللَّهِ حَجَبَ عَنِ السَّبْعِ کُلِّهَا، وَ رَمَیْتَ الشَّیَاطِینِ بِالنُّجُومِ» تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۴۳۵، به نقل از: صدوق، الأمالی، ص۲۸۵، ح۱.
↑ ر.ک: صدوق، الأمالی، ص۱۴، ح۵، ۳۵، ح۱۰، ۵۶، ح۷، ۱۸۱، ح۵، ۲۰۲، ح۱۵؛ و...
↑ أحمد بن عبدالله عن جده عن...؛ الکافی، ج۴، ص۳، ح۶؛
"قال الشیخ الصدوق محمد بن یعقوب الکلینی فی کتابه الکافی... کلما ذکرته فی کتابی المشار إلیه عدة من أصحابنا عن أحمد بن محمد بن خالد البرقی، فهم علی بن إبراهیم و علی بن محمد بن عبدالله بن أذینة و أحمد بن عبدالله بن أمیة و علی بن الحسن..." خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۷۱-۲۷۲؛
مصحف «احمد بن عبدالله بن ابنه» است: فقوله: إبن أمیة أو ابن أبیه و هم، و صوابه ابن ابنه، بالموحدة ثم النون؛ تجرید أسانید الکافی، ج۱، ص۱۵۹؛ و نیز ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۴۹۱، ش۴۰۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۴۶، ش۶۳۵؛
الکافی، ج۳، ص۴۵۵، ح۲۰، ج۴، ص۵۴ (ح۱۲) و ۳۱۷ (۱۰)؛ و...؛ الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۵۲.
↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۴۳۵؛ مفید، الأمالی، ص۳۳، ح۸؛ رجال النجاشی، ص۳۳۵، ش۸۹۸.
↑ الکافی، ج۳، ص۴۵۵، ح۲۰، ج۴، ص۵۴، ح۱۲ و ۳۱۷، ح۱۰؛ و...
↑ "الظاهر أن علی و أحمد کانا ثقتین عند المصنف لاعتماده فی کثیر من الروایات علیهما سیما الإبن، لکن علی قانون المتأخرین مجهولان روضة المتقین، ج۱۴، ص۲۵۳-۲۵۴.
↑ ما کان فیه عن محمد بن مسلم الثقفی فقد رؤیته عن علی بن أحمد بن عبدالله بن أحمد بن أبی عبدالله، عن أبیه، عن جده أحمد بن أبی عبدالله البرقی، عن أبیه محمد بن خالد...؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۲۴.
↑ "کان فاضلاً، أدیباً، عارفاً، فقیهاً، زاهداً، ورعاً، کثیر المحاسن. له کتب و تصنیفات کثیرة،... أخبرنا بروایاته جماعة من أصحابنا... طوسی، الفهرست، ص۱۳۵، ش۱۹۵.
↑ "یُعرف بالمرعش، کان من أجلاء هذه الطائفة و فقهائها، قدم بغداد و لقیه شیوخنا... له کتب أخبرنا بها شیخنا أبوعبدالله و جمیع شیوخنا رحمهم الله رجال النجاشی، ص۶۴، ش۱۵۰.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۳۷-۳۴۲.

[1] ر.ک: جامع الرواة، ج۲، ص۵۴۰؛ تعلیقة علی منهج المقال، ص۶۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۷۲، ش۱۶۲؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۰۳، ش۱۱۸۸؛ تنقیح المقال، ج۶، ص۲۳۳، ش۱۰۹۲؛ أعیان الشیعة، ج۳، ص۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۴۳، ش۱۰۹۰؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۹۱، ش۴۰۳.

[2] الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۵۲.

[3] کمال الدین، ج۱، ص۲۵۹، ح۵.

[4] « حَدَّثَنَا الشَّیْخُ الْجَلِیلُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُوسَی ابْنِ بَابَوَیْهِ الْقُمِّیِّ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبِی، عَنْ جَدِّهِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرِ الْبَزَنْطِیِّ، عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ، قَالَ: کَانَ إِبْلِیسُ یخترق السَّمَاوَاتِ السُّبُعُ، فَلَمَّا وَلَدِ عِیسَی حَجَبَ عَنْ ثَلَاثِ سَمَاوَاتٍ، وَ کَانَ یخترق أَرْبَعَ سَمَاوَاتٍ، فَلَمَّا وُلْدِ رَسُولِ اللَّهِ حَجَبَ عَنِ السَّبْعِ کُلِّهَا، وَ رَمَیْتَ الشَّیَاطِینِ بِالنُّجُومِ» تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۴۳۵، به نقل از: صدوق، الأمالی، ص۲۸۵، ح۱.

[5] ر.ک: صدوق، الأمالی، ص۱۴، ح۵، ۳۵، ح۱۰، ۵۶، ح۷، ۱۸۱، ح۵، ۲۰۲، ح۱۵؛ و...

[6] أحمد بن عبدالله عن جده عن...؛ الکافی، ج۴، ص۳، ح۶؛
"قال الشیخ الصدوق محمد بن یعقوب الکلینی فی کتابه الکافی... کلما ذکرته فی کتابی المشار إلیه عدة من أصحابنا عن أحمد بن محمد بن خالد البرقی، فهم علی بن إبراهیم و علی بن محمد بن عبدالله بن أذینة و أحمد بن عبدالله بن أمیة و علی بن الحسن..." خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۷۱-۲۷۲؛
مصحف «احمد بن عبدالله بن ابنه» است: فقوله: إبن أمیة أو ابن أبیه و هم، و صوابه ابن ابنه، بالموحدة ثم النون؛ تجرید أسانید الکافی، ج۱، ص۱۵۹؛ و نیز ر.ک: قاموس الرجال، ج۱، ص۴۹۱، ش۴۰۳؛ معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۴۶، ش۶۳۵؛
الکافی، ج۳، ص۴۵۵، ح۲۰، ج۴، ص۵۴ (ح۱۲) و ۳۱۷ (۱۰)؛ و...؛ الموسوعة الرجالیة، ج۴، ص۵۲.

[7] ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۳، ص۴۳۵؛ مفید، الأمالی، ص۳۳، ح۸؛ رجال النجاشی، ص۳۳۵، ش۸۹۸.

[8] الکافی، ج۳، ص۴۵۵، ح۲۰، ج۴، ص۵۴، ح۱۲ و ۳۱۷، ح۱۰؛ و...

[9] "الظاهر أن علی و أحمد کانا ثقتین عند المصنف لاعتماده فی کثیر من الروایات علیهما سیما الإبن، لکن علی قانون المتأخرین مجهولان روضة المتقین، ج۱۴، ص۲۵۳-۲۵۴.

[10] ما کان فیه عن محمد بن مسلم الثقفی فقد رؤیته عن علی بن أحمد بن عبدالله بن أحمد بن أبی عبدالله، عن أبیه، عن جده أحمد بن أبی عبدالله البرقی، عن أبیه محمد بن خالد...؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۴۲۴.

[11] "کان فاضلاً، أدیباً، عارفاً، فقیهاً، زاهداً، ورعاً، کثیر المحاسن. له کتب و تصنیفات کثیرة،... أخبرنا بروایاته جماعة من أصحابنا... طوسی، الفهرست، ص۱۳۵، ش۱۹۵.

[12] "یُعرف بالمرعش، کان من أجلاء هذه الطائفة و فقهائها، قدم بغداد و لقیه شیوخنا... له کتب أخبرنا بها شیخنا أبوعبدالله و جمیع شیوخنا رحمهم الله رجال النجاشی، ص۶۴، ش۱۵۰.

[13] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۳۷-۳۴۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]