احمد بن محمد بن سیار

آشنایی اجمالی

ابوعبدالله احمد بن محمد بن سیار^[۱] معروف به «سیاری»^[۲]، از کاتبان آل‌طاهر^[۳] و اهل بصره^[۴]، اصفهان^[۵] یا قم^[۶] بود. وی از اصحاب امام هادی(ع)^[۷] و امام حسن عسکری(ع)^[۸] به شمار آمده است. وی همچنین دوران امام جواد(ع)^[۹] و زمان غیبت صاحب الزمان(ع) را درک کرده و توقیعی از آن حضرت روایت کرده است^[۱۰]. احمد بن محمد افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون محمد بن خالد البرقی، محمد بن الفضیل، یونس بن عبد الرحمن و الحسن بن علی بن یقطین حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان عبدالله بن جعفر، محمد بن احمد بن یحیی، احمد بن أبی عبدالله البرقی، سهل بن زیاد و الحسن بن علی بن مهزیار^[۱۱] می‌باشند. آیت‌الله بروجردی با توجه به تفاوت استادان و شاگردان سیاری در اسناد روایات، در تعیین طبقه وی تردید کرده و او را گاه از طبقه ششم^[۱۲] و گاه از طبقه هفتم^[۱۳] شمرده است.

درباره شخصیت احمد بن محمد، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است. برخی چون ابن غضائری، نجاشی و شیخ طوسی^[۱۴] وی را محدثی «ضعیف»، «فاسد المذهب»، «مجفو الروایة» و «کثیر المراسیل» دانسته و مدعی شده‌اند که وی دارای انحرافاتی چون غلو و اعتقاد به تناسخ بوده است^[۱۵]. در مقابل، بزرگانی چون علامه مجلسی وی را نامستقیم از ثقات شمرده^[۱۶] و محدث نوری نیز با اشاره به نقل مشایخ عظام از او، بر اعتبار وی تأکید کرده است^[۱۷]. طبق روایتی که کشی نقل می‌کند، گویا سیاری ادعای مقامی برای خود کرده بود و در توقیعی از امام جواد(ع) درباره وی آمده است که او در جایگاهی که ادعا کرده نیست و نباید چیزی به وی پرداخت شود^[۱۸].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح ابن حجر عسقلانی وی اندکی پیش از سال ۳۰۰ ق درگذشته است^[۱۹]؛ کتاب‌های: «ثواب القرآن»، «الطب»، «القراءات»، «النوادر و الغارات» نیز از آثار اوست^[۲۰].^[۲۱]

منابع

جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱
جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۳

پانویس

↑ ر.ک: رجال البرقی، ص۶۱؛ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۲؛ طوسی، الفهرست، ص۵۷، ش۷۰؛ رجال الطوسی، ص۳۸۴ (ش ۵۶۵۲) و ۳۹۷ (ش۵۸۱۹)؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۶۰۶، ش۱۱۲۸؛ الرجال، ابن الغضائری، ص۴۰، ش۱۱؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۳، ش۹، ص۲۶۸، ش۲۷؛ إیضاح الإشتباه، ص۹۸، ش۵۳؛ ابن داوود، الرجال، ص۴۲۲ (ش۳۹)، ۵۴۲ و ۵۶۸؛ زبدة الأقوال، ص۵۱، ش۲۰۲؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۴۹؛ جامع الرواه، ج۱، ص۶۷، ش۴۱۲؛ معراج أهل الکمال، ج۱، ص۱۸۶، ش۷۲؛ منهج المقال، ج۲، ص۱۷۶، ش۳۴۴؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۶۲، ش۳۲۲، ج۵، ص۱۸۲، ش۶۰۹۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۳۲۸، ش۲۳۳؛ تنقیح المقال، ج۷، ص۳۵۱، ش۱۴۹۷؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۱۱۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۴۵، ش۱۵۷۹؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۷۱ (ش ۸۷۴) و ۱۲۵ (ش ۹۴۶)؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۶۰۸ ش۵۴۹.
↑ سمعانی در ضبط سیاری نوشته است: "بفتح السین المهملة و تشدید الیاء المنقوطة باثنتین من تحتها وفی آخرها راء مهملة". سمعانی، الأنساب، ج۷، ص۳۲۸، ش۲۲۲۶).
↑ ر.ک: لغت‌نامه دهخدا، ج۱، ص۱۹۴؛ معجم البلدان، ج۴، ص۸.
↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۲؛ طوسی، الفهرست، ص۵۷، ش۷۰؛ رجال البرقی، ص۶۱.
↑ ر.ک: رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۶۵، ح۱۱۲۸.
↑ ر.ک: ابن غضائری، الرجال، ص۴۰، ش۱۱.
↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۴، ش۵۶۵۲.
↑ ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۱۹.
↑ ... قرأت فی رقعة مع الجواد(ع) یعلم من سأل عن السیاری: أنه لیس فی المکان الذی ادعاه لنفسه و ألا تدفعوا إلیه شیئاً؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۶۰۶، ش۱۱۲۸.
↑ روی هذا التوقیع الحسن بن علی بن إبراهیم عن السیاری کمال الدین، ج۲، ص۵۰۰، ح۲۵.
↑ ر.ک: الکافی، ج۱، ص۴۵۳، ح۲، ج۲، ص۶۲۴، ح۲۱، ج۵، ص۱۱۱، ح۶، ج۶، ص۲۵۲، ح۹، الخصال، ج۱، ص۱۵۶ (ح۱۹۶) و ۳۳۶ (ح۳۷)؛ الغیبه (نعمانی)، ص۸۸، ح۱۹.
↑ ر.ک: طبقات رجال التهذیب، ص۹۷.
↑ ر.ک: طبقات رجال الکافی، ص۵۵.
↑ ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۵۷، ش۷۰.
↑ أنه قال بالتناسخ؛ الرجال ابن الغضائری، ص۴۰، ش۱۱؛ رجال النجاشی، ج۱، ص۲۱۱؛ رجال ابن داوود، ص۲۲۹.
↑ "وکیف یشک مؤمن بحقیة الأئمة الأطهار(ع) فیما تواتر عنهم فی قریب من مائتی حدیث صریح، رواها نیف و أربعون من الثقات العظام، والعلماء الأعلام، فی أزید من خمسین من مؤلفاتهم کثقة الإسلام الکلینی، و الصدوق محمد ابن بابویه، و الشیخ أبی جعفر الطوسی...، و مؤلف کتاب التنزیل و التحریف..." بحار الأنوار، ج۵۳، ص۱۲۲؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص۱۱۶.
↑ مستدرک الوسائل، خاتمة ج۱، ص۱۱۴.
↑ رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۶۰۶، ش۱۱۲۸.
↑ کان فی أواخر المائة الثالثة؛ لسان المیزان، ج۱، ص۲۵۲، ش۷۹۴.
↑ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۲ و ج۱، ص۲۱۱.
↑ جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۳۹-۱۴۰؛
ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۳ ص ۶۵.

[1] ر.ک: رجال البرقی، ص۶۱؛ رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۲؛ طوسی، الفهرست، ص۵۷، ش۷۰؛ رجال الطوسی، ص۳۸۴ (ش ۵۶۵۲) و ۳۹۷ (ش۵۸۱۹)؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۶۰۶، ش۱۱۲۸؛ الرجال، ابن الغضائری، ص۴۰، ش۱۱؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۳، ش۹، ص۲۶۸، ش۲۷؛ إیضاح الإشتباه، ص۹۸، ش۵۳؛ ابن داوود، الرجال، ص۴۲۲ (ش۳۹)، ۵۴۲ و ۵۶۸؛ زبدة الأقوال، ص۵۱، ش۲۰۲؛ مجمع الرجال، ج۱، ص۱۴۹؛ جامع الرواه، ج۱، ص۶۷، ش۴۱۲؛ معراج أهل الکمال، ج۱، ص۱۸۶، ش۷۲؛ منهج المقال، ج۲، ص۱۷۶، ش۳۴۴؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۶۲، ش۳۲۲، ج۵، ص۱۸۲، ش۶۰۹۸؛ منتهی المقال، ج۱، ص۳۲۸، ش۲۳۳؛ تنقیح المقال، ج۷، ص۳۵۱، ش۱۴۹۷؛ أعیان الشیعه، ج۳، ص۱۱۶؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۴۵، ش۱۵۷۹؛ معجم رجال الحدیث، ج۳، ص۷۱ (ش ۸۷۴) و ۱۲۵ (ش ۹۴۶)؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۶۰۸ ش۵۴۹.

[2] سمعانی در ضبط سیاری نوشته است: "بفتح السین المهملة و تشدید الیاء المنقوطة باثنتین من تحتها وفی آخرها راء مهملة". سمعانی، الأنساب، ج۷، ص۳۲۸، ش۲۲۲۶).

[3] ر.ک: لغت‌نامه دهخدا، ج۱، ص۱۹۴؛ معجم البلدان، ج۴، ص۸.

[4] ر.ک: رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۲؛ طوسی، الفهرست، ص۵۷، ش۷۰؛ رجال البرقی، ص۶۱.

[5] ر.ک: رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۸۶۵، ح۱۱۲۸.

[6] ر.ک: ابن غضائری، الرجال، ص۴۰، ش۱۱.

[7] ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۸۴، ش۵۶۵۲.

[8] ر.ک: رجال الطوسی، ص۳۹۷، ش۵۸۱۹.

[9] ... قرأت فی رقعة مع الجواد(ع) یعلم من سأل عن السیاری: أنه لیس فی المکان الذی ادعاه لنفسه و ألا تدفعوا إلیه شیئاً؛ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۶۰۶، ش۱۱۲۸.

[10] روی هذا التوقیع الحسن بن علی بن إبراهیم عن السیاری کمال الدین، ج۲، ص۵۰۰، ح۲۵.

[11] ر.ک: الکافی، ج۱، ص۴۵۳، ح۲، ج۲، ص۶۲۴، ح۲۱، ج۵، ص۱۱۱، ح۶، ج۶، ص۲۵۲، ح۹، الخصال، ج۱، ص۱۵۶ (ح۱۹۶) و ۳۳۶ (ح۳۷)؛ الغیبه (نعمانی)، ص۸۸، ح۱۹.

[12] ر.ک: طبقات رجال التهذیب، ص۹۷.

[13] ر.ک: طبقات رجال الکافی، ص۵۵.

[14] ر.ک: طوسی، الفهرست، ص۵۷، ش۷۰.

[15] أنه قال بالتناسخ؛ الرجال ابن الغضائری، ص۴۰، ش۱۱؛ رجال النجاشی، ج۱، ص۲۱۱؛ رجال ابن داوود، ص۲۲۹.

[16] "وکیف یشک مؤمن بحقیة الأئمة الأطهار(ع) فیما تواتر عنهم فی قریب من مائتی حدیث صریح، رواها نیف و أربعون من الثقات العظام، والعلماء الأعلام، فی أزید من خمسین من مؤلفاتهم کثقة الإسلام الکلینی، و الصدوق محمد ابن بابویه، و الشیخ أبی جعفر الطوسی...، و مؤلف کتاب التنزیل و التحریف..." بحار الأنوار، ج۵۳، ص۱۲۲؛ اعیان الشیعه، ج۳، ص۱۱۶.

[17] مستدرک الوسائل، خاتمة ج۱، ص۱۱۴.

[18] رجال الکشی، اختیار معرفة الرجال، ص۶۰۶، ش۱۱۲۸.

[19] کان فی أواخر المائة الثالثة؛ لسان المیزان، ج۱، ص۲۵۲، ش۷۹۴.

[20] رجال النجاشی، ص۸۰، ش۱۹۲ و ج۱، ص۲۱۱.

[21] جمعی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی ج۱، ص۱۳۹-۱۴۰؛
ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۳ ص ۶۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]