حسن بن علی بن مهزیار

آشنایی اجمالی

حسن بن علی بن مهزیار^[۱]، راوی ایرانی و از خاندان مهزیار اهوازی است. اگرچه این راوی در دوران پایانی حیات امام جواد(ع)، امام هادی(ع)، امام عسکری(ع) و اوایل غیبت صغری در قرن سوم می‌زیسته، اما به تصریح منابع، روایات او همگی باواسطه از معصومان(ع) نقل شده است^[۲]. حسن بن علی بن مهزیار افزون بر پدرش علی بن مهزیار^[۳] و عمویش ابراهیم بن مهزیار، از محدثانی همچون احمد بن محمد السیاری حدیث آموخته و روایت کرده است و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان علی بن ابراهیم قمی، محمد بن أحمد بن یحیی، جعفر بن محمد قولویه و محمد بن حسن بن ولید می‌باشند^[۴]. بر اساس مستندات موجود، نامبرده از راویان طبقه هشتم، و به تعبیر آیت‌الله بروجردی از بزرگان این طبقه به شمار می‌رود^[۵].

نام حسن بن علی بن مهزیار در کتب متقدم و مصادر اصلی شرح احوال راویان ذکر نشده است، از این رو جرح و تعدیل صریحی در منابع اولیه درباره او وجود ندارد؛ با این حال، به دلیل شواهد و قرائن غیرمستقیم، علما بر وثاقت و اعتبار این محدث تأکید کرده‌اند. از جمله این شواهد می‌توان به حضور او در اسناد تفسیر علی بن ابراهیم قمی^[۶]، نقل روایات فراوان توسط ابن قولویه از نامبرده در کتاب کامل الزیارات^[۷]، و روایت مشایخ بزرگ قم نظیر سعد بن عبدالله اشعری، حمیری و محمد بن حسن بن ولید از او اشاره کرد^[۸]. افزون بر این، با وجود اینکه حسن بن مهزیار از استادان حدیثی محمد بن احمد بن یحیی شمرده می‌شود، محمد بن حسن بن ولید گزارش‌های او را استثنا نکرده است که این امر قرینه‌ای بر اعتبار نامبرده و روایاتش نزد ابن ولید است^[۹]. روایات فراوان این راوی در معرفی مقام والای خلفای الهی(ع) و متون زیارتی، نشانه روشنی از تشیع و ولایت‌مداری اوست^[۱۰].^[۱۱]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷

پانویس

↑ تنقیح المقال، ج۲۰، ص۲۵۸، ش۵۵۰۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۳، ش۳۸۲۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۶۰ - ۶۱، ش۳۰۰۲؛ الجامع فی الرجال، ج۳، ص۲۲۸، ش۳۵۲۷؛ فهارس الشیعه، ج۲، ص۸۳۳، ح۵.
↑ تأویل الآیات الظاهره، ص۳۳۳، ص۶۳۶ و ص۸۰۶؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۳۶۳، ح۳۴.
↑ الإمامة و التبصره، ص۶۶، ح۵۶؛ اثبات الوصیه، ص۲۶۷؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۸۸، ح۱۹.
↑ الإمامة و التبصره، ص۶۶، ح۵۶؛ اثبات الوصیه، ص۲۶۷؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۸۸، ح۱۹؛ کامل الزیارات، ص۱۱، (ح۵)، ۳۱، (ح ۱۴)، ۳۶، (ح۹)، ۹۳، (ح۲۱) و ۲۸۰، (ح۵)؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۳۶۳، ح۳۴.
↑ الموسوعة الرجالیه، ج۷، ص۲۶۷.
↑ تفسیر القمی، ج۱، ص۳۳۵.
↑ کامل الزیارات، ص۱۱، (ح۵)، ۱۶، (ح۳)، ۲۴، (ح۱)، ۲۶، (ح۱) و ۲۹، (ح۷) و....
↑ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۳۶۳، ح۳۴؛ إثبات الوصیه، ص۲۶۷؛ کامل الزیارات، ص۳۶، ح۹ و ۱۰ و....
↑ الإمامة و التبصره، ص۶۶، ح۵۶.
↑ الإمامة و التبصره، ص۶۶ - ۶۸، ح۵۶؛ تأویل الآیات الظاهره، ص۳۲۱؛ کامل الزیارات، ص۳۰ - ۳۱، ح۱۲؛ کامل الزیارات، ص۲۲۲ و ۲۳۷، ح۱۷؛ کامل الزیارات، ص۲۵۸، ح۱؛ کامل الزیارات، ص۲۸۳، ح۱۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷، ص۴۸۶-۴۹۷.

[1] تنقیح المقال، ج۲۰، ص۲۵۸، ش۵۵۰۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۳، ص۱۳، ش۳۸۲۵؛ معجم رجال الحدیث، ج۶، ص۶۰ - ۶۱، ش۳۰۰۲؛ الجامع فی الرجال، ج۳، ص۲۲۸، ش۳۵۲۷؛ فهارس الشیعه، ج۲، ص۸۳۳، ح۵.

[2] تأویل الآیات الظاهره، ص۳۳۳، ص۶۳۶ و ص۸۰۶؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۳۶۳، ح۳۴.

[3] الإمامة و التبصره، ص۶۶، ح۵۶؛ اثبات الوصیه، ص۲۶۷؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۸۸، ح۱۹.

[4] الإمامة و التبصره، ص۶۶، ح۵۶؛ اثبات الوصیه، ص۲۶۷؛ کتاب الغیبه، نعمانی، ص۸۸، ح۱۹؛ کامل الزیارات، ص۱۱، (ح۵)، ۳۱، (ح ۱۴)، ۳۶، (ح۹)، ۹۳، (ح۲۱) و ۲۸۰، (ح۵)؛ تهذیب الأحکام، ج۲، ص۳۶۳، ح۳۴.

[5] الموسوعة الرجالیه، ج۷، ص۲۶۷.

[6] تفسیر القمی، ج۱، ص۳۳۵.

[7] کامل الزیارات، ص۱۱، (ح۵)، ۱۶، (ح۳)، ۲۴، (ح۱)، ۲۶، (ح۱) و ۲۹، (ح۷) و....

[8] تهذیب الأحکام، ج۲، ص۳۶۳، ح۳۴؛ إثبات الوصیه، ص۲۶۷؛ کامل الزیارات، ص۳۶، ح۹ و ۱۰ و....

[9] الإمامة و التبصره، ص۶۶، ح۵۶.

[10] الإمامة و التبصره، ص۶۶ - ۶۸، ح۵۶؛ تأویل الآیات الظاهره، ص۳۲۱؛ کامل الزیارات، ص۳۰ - ۳۱، ح۱۲؛ کامل الزیارات، ص۲۲۲ و ۲۳۷، ح۱۷؛ کامل الزیارات، ص۲۵۸، ح۱؛ کامل الزیارات، ص۲۸۳، ح۱۲.

[11] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۷، ص۴۸۶-۴۹۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]