اسماعیل بن اسحاق راشدی
موضوع مرتبط ندارد - مدخل مرتبط ندارد - پرسش مرتبط ندارد
آشنایی اجمالی
اسماعیل بن اسحاق الراشدی تنها در سند یک روایت تفسیر کنز الدقائق و به گزارش از تأویل الآیات الظاهرة ذکر شده است:
«وَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِسْحَاقَ الرَّاشِدِيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَخْلَدٍ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ يَعْقُوبَ الْجُعْفِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ(ع) فَقَالَ أَ لَا أُحَدِّثُكَ ثَلَاثاً قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ عَلَيَّ وَ عَلَيْكَ دَاخِلٌ قُلْتُ بَلَى قَالَ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَنَا دَابَّةُ الْأَرْضِ صِدْقُهَا وَ عِدْلُهَا وَ أَخُو نَبِيِّهَا أَ لَا أُخْبِرُكَ بِأَنْفِ الْمَهْدِيِّ وَ عَيْنَيْهِ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَضَرَبَ بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ وَ قَالَ أَنَا»[۱].[۲]
شرح حال راوی
عنوان اسماعیل بن اسحاق الراشدی در کتابهای رجالی شیعه و اهل سنت ذکر نشده؛ ولی در اسناد روایات قرار گرفته است. وی در قرن سوم میزیسته و ساکن روستایی در نزدیکی بغداد بوده[۳] و با عنوان اسماعیل بن اسحاق بن راشد الراشدی نیز روایت کرده است[۴].
از اسناد روایات فهمیده میشود که او فرزندی به نام محمد داشته است.
نجاشی در طریق خود به کتاب عمران بن میثم به عنوان "حدثنا محمد بن إسماعيل بن إسحاق بن راشد الأزدي"[۵] از وی نام برده و ابن عقده در کتاب الولایة از کتاب عمران بن میثم روایتی را از او نقل کرده است[۶].[۷]
طبقه راوی
تاریخ ولادت و وفات اسماعیل بن اسحاق الراشدی دانسته نیست؛ ولی از سال وفات اساتیدش - همچون خالد بن مخلد[۸]، ابوغسان[۹] میتوان استظهار کرد که وی حدوداً تا میانههای قرن سوم زنده بوده است.[۱۰]
استادان و شاگردان راوی
از مشایخ حدیثی وی میتوان خالد بن مخلد[۱۱]، یحیی بن هاشم المعالی[۱۲]، محمد بن علی ابو سمینه[۱۳]، حسین بن حسن فزاری[۱۴]، علی بن محمد بن مخلد الدهان[۱۵]، یحیی بن سالم الفراء[۱۶]، ابوغسان مالک بن إسماعیل النهدی[۱۷]، محمد بن الحارث[۱۸]، محمد بن داود بن عبدالجبار[۱۹] و مخول[۲۰] را برشمرد.
علی بن احمد بن حاتم[۲۱]، ابو عبدالله محمد بن القاسم المحاربی[۲۲]، عبدالله بن زیدان بن یزید[۲۳]، محمد بن الحسین بن حفص الخثعمی[۲۴] و إسحاق بن یحیی الدهقان[۲۵] برخی شاگردان حدیثی وی هستند.[۲۶]
جایگاه حدیثی راوی
با توجه به عدم یاد کرد اسماعیل بن اسحاق الراشدی در کتابهای رجالی، وی از راویان مهمل شمرده میگردد و مضامین روایاتش بر حسن اعتقاد وی دلالت دارند؛ نمونهها:
- «قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ الْجِعَابِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْمُحَارِبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ الرَّاشِدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُسْلِمٍ الْأَعْوَرِ عَنْ حَبَّةَ الْعُرَنِيِّ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ بْنِ التَّيِّهَانِ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ الْأَرْوَاحَ قَبْلَ الْأَجْسَادِ بِأَلْفَيْ عَامٍ وَ عَلَّقَهَا بِالْعَرْشِ وَ أَمَرَهَا بِالتَّسْلِيمِ عَلَيَّ وَ الطَّاعَةِ لِي وَ كَانَ أَوَّلُ مَنْ سَلَّمَ عَلَيَّ وَ أَطَاعَنِي مِنَ الرِّجَالِ رُوحَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ(ع)»[۲۷].
- «أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ حَفْصٍ الْخَثْعَمِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ الرَّاشِدِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْفَزَارِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: لَمَّا نَزَلَتْ
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ
[۲۸] قَالَ النَّبِيُّ(ص): لَأُجَاهِدَنَّ الْعَمَالِقَةَ- يَعْنِي الْكُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِينَ- فَأَتَاهُ جَبْرَئِيلُ(ع) وَ قَالَ: أَنْتَ أَوْ عَلِيٌّ»[۲۹].[۳۰]
منابع
پانویس
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۵۹۳ به نقل از تأویل الآیات الظاهره، ص۴۰۰.
- ↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۴، ص 69.
- ↑ الراشدی: ... هذه النسبة إلی الراشدیة، و هی قریة من نواحی بغداد؛ (الانساب (سمعانی)، ج۳، ص۲۶).
- ↑ ر.ک: الیقین (سید بن طاووس)، ص۳۶۷.
- ↑ عمران بن میثم بن یحیی الأسدی مولی، ثقة، روی عن أبی عبدالله و أبی جعفر(ع) أخبرنا محمد بن جعفر قال: حدثنا أحمد بن محمد بن سعید قال: حدثنا محمد بن إسماعیل بن إسحاق بن راشد الأزدی قال: حدثنا الحسین بن محمد بن علی الأزدی قال: حدثنا أبی قال: حدثنا إسماعیل بن أبی خالد محمد بن مهاجر بن عبید عن أبیه عن عمران بن میثم؛ (رجال النجاشی، ص۲۹۲، ش۷۸۵).
- ↑ عمران بن میثم بن یحیی الأسدی. ابن عقدة، قال: حدثنا محمد بن إسماعیل بن إسحاق بن راشد الأزدی، قال: حدثنا الحسین بن محمد بن علی الأزدی، قال: حدثنا أبی، قال: حدثنا إسماعیل بن أبی خالد محمد بن مهاجر بن عبید، عن أبیه، عن عمران بن میثم؛ (الولایة (ابن عقده)، ص۹۶).
- ↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۴، ص 69-70.
- ↑ ر.ک: الکنی و الالقاب، ج۳، ص۷۶.
- ↑ ر.ک: التاریخ الصغیر، ج۲، ص۳۱۰.
- ↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۴، ص 70-71.
- ↑ ر.ک: مختصر بصائر الدرجات، ص۲۰۶.
- ↑ ر.ک: سعد السعود، ص۹۶.
- ↑ ر.ک: الامالی (مفید)، ص۹۵.
- ↑ ر.ک: الامالی (طوسی)، ص۵۰۲، ح۱۱۰۰.
- ↑ ر.ک: تأویل الآیات الظاهره، ص۳۸۹.
- ↑ ر.ک: الیقین (سید بن طاووس)، ص۳۶۷.
- ↑ ر.ک: مقاتل الطالبیین، ص۲۵۷.
- ↑ ر.ک: الامالی (مفید)، ص۱۱۳، ح۶.
- ↑ ر.ک: مقاتل الطالبیین، ص۸۸.
- ↑ ر.ک: ضعفاء العقیلی، ج۳، ص۴۱۶.
- ↑ ر.ک: مختصر بصائر الدرجات، ص۴۸۳، ح۵۳۵.
- ↑ ر.ک: الامالی (مفید)، ص۱۱۳ - ۱۱۴.
- ↑ ر.ک: تأویل الآیات الظاهره، ص۳۸۹.
- ↑ ر.ک: الامالی (طوسی)، ص۵۰۲، ح۱۱۰۰.
- ↑ ر.ک: ضعفاء العقیلی، ج۳، ص۴۱۶.
- ↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۴، ص 71-72.
- ↑ الامالی (مفید)، ص۱۱۳ - ۱۱۴، ح۶.
- ↑ ای پیامبر! با کافران و منافقان جهاد کن و بر آنان سخت بگیر و جایگاهشان دوزخ است و (این) پایانه، بد است سوره توبه، آیه ۷۳.
- ↑ الامالی (طوسی)، ص۵۰۲، ح۱۱۰۰.
- ↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری، ج۴، ص 72-73.