عرفان نظری و عملی

در یک تقسیم‌بندی عرفان به "نظری" و "عملی" تقسیم می‌شود. در عرفان نظری بیشتر درباره خدا و جهان و انسان و مسائل علمی و اصطلاحات این علم بحث می‌شود و در عرفان عملی، اخلاق و رفتار و عبادت و سیر و سلوک عارفان مطرح می‌شود. عرفان شاخه‌ها و شعبه‌ها و گرایش‌های فراوان و مختلفی دارد[۱].

عرفان عملی روابط و وظایف انسان با خود و با جهان و خدا را بیان می‌کند. این بخش از عرفان علم "سیر و سلوک" نامیده می‌شود. در این بخش از عرفان توضیح داده می‌شود که "سالک" برای اینکه به قله منیع انسانیت، یعنی "توحید" برسد، از کجا باید آغاز کند و چه منازل و مراحلی را باید به ترتیب طی کند و در منازل بین راه چه احوالی برای او رخ می‌دهد و چه وارداتی بر او وارد می‌شود و البته همه این منازل و مراحل باید با اشراف و مراقبت یک انسان کامل و پخته که قبلاً این راه را طی کرده و از "رسم و راه منزل‌ها" آگاه است صورت گیرد و اگر همت انسان کاملی بدرقه راه نباشد خطر گمراهی است[۲].

تفاوت عرفان و تصوف

میان عرفان و تصوف تفاوت وجود دارد و مرز میان دراویش و صوفیه با عارفان نباید آمیخته شود، هر چند بعضی تصوف را شاخه‌ای از عرفان دانسته‌اند. عرفان واقعی در معرفت و معارفی است که از طریق قرآن و اهل بیت(ع) به دست می‌آید و سلوک و سیره امامان بهترین الگو و نمونه عرفان عملی است[۳].

جستارهای وابسته

  1. امکان سلوک
  2. ضرورت سلوک
  3. عوامل سلوک
  4. راهنمای سلوک
  5. زاد و توشه سلوک
  6. مقصد سلوک
  7. موانع سلوک
  8. مرکب سلوک
  9. ثمرات سلوک
  10. مدت سلوک
  11. راه‌های سلوک
  12. شرایط سلوک
  13. مقاطح سلوک
  14. کریوه‌های سلوک
  15. نیازمندی‌های سلوک
  16. مخالفان سلوک
  17. دعوت به سلوک
  18. وظایف سالکان
  19. مقامات سالکان
  20. سالکان به سوی خدا

پانویس

  1. جواد محدثی|محدثی، جواد، فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی.
  2. زکریایی، محمد علی، فرهنگ مطهر، ص۵۵۳.
  3. محدثی، جواد، فرهنگ‌نامه دینی.
بازگشت به صفحهٔ «عرفان اسلامی».