بدل بن محبر

آشنایی اجمالی

ابوالمنیر بدل بن المحبر البصری الیربوعی التمیمی، مصحّف بدل بن البحیر^[۱]، از راویان طبقه ششم و اهل سنت است که در حدود سال ۱۳۵ق در بصره متولد شد^[۲]؛ وی از محدثانی همچون بخاری حدیث آموخته^[۳] و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان شعبة بن الحجاج و زائدة بن قدامه می‌باشند^[۴].

درباره شخصیت بدل بن المحبر، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون ذهبی^[۵] و دارقطنی^[۶] وی را محدثی ضعیف دانسته و مدعی شده‌اند که روایات او دارای تفرد بوده و مورد متابعت قرار نگرفته است^[۷]. در مقابل، بیشتر رجالیان اهل سنت بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند و او را با تعابیری چون صدوق^[۸]، «ثقة»^[۹]، "ثقة حافظ"^[۱۰]، "لیس به بأس"^[۱۱] و "الحافظ الثبت"^[۱۲] ستوده‌اند.

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح ذهبی وی در حدود سال ۲۱۵ هجری قمری و در ۸۰ سالگی درگذشته است^[۱۳]؛ هرچند در جای دیگر مکان و زمان مرگ او را نامشخص دانسته^[۱۴] و گروهی نیز گفته‌اند در جوانی غرق شده است^[۱۵].^[۱۶]

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴

پانویس

↑ ر.ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۱۲، ص۵۶، ش۲۹۱۳؛ الإفصاح عن أحوال الرواة الصحاح، ج۱، ص۱۷۸، ش۱۶۰؛ أضبط المقال فی ضبط أسماء الرجال، ص۳۳.
ب. منابع سنّی: التاریخ الکبیر، ج۲، ص۱۵۰، ش۲۰۱۳؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۳۹، ش۱۷۴۸؛ الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۱۵۳؛ التعدیل و التجریح، ج۱، ص۴۲۸، ش۱۶۸؛ إکمال الکمال، ج۷، ص۲۹۳؛ تهذیب الکمال، ج۴، ص۲۸، ش۶۴۷؛ الکاشف فی معرفة من له روایة فی کتب السته، ج۱، ص۲۶۴، ش۵۴۴؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۵۴، ش۸۵۸؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۳۰۰، ش۱۱۳۸؛ تاریخ الإسلام، ج۱۵، ص۸۱؛ إکمال تهذیب الکمال، ج۲، ص۳۵۸، ش۶۸۵؛ توضیح المشتبه، ج۱، ص۳۹۵؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۳۷۱، ش۷۸۲؛ لسان المیزان، ج۷، ص۱۸۳، ش۲۴۰۶.
بدل بن المحبر بضم المیم و فتح المهملة و الموحدة. شعب الإیمان، ج۵، ص۲۶۲، ش۶۶۰۲.
↑ ر.ک: تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱.
↑ ر.ک: تهذیب الکمال، ج۴، ص۲۹، ذیل ش۶۴۷.
↑ ر.ک: تهذیب الکمال، ج۴، ص۲۹، ذیل ش۶۴۷.
↑ ر.ک: المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۵۴، ش۸۵۸.
↑ ر.ک: مقدمة فتح الباری، ص۳۹۰.
↑ ابن حجر: "فقال: ضعیف حدث عن زائدة بحدیث لم یتابع علیه حدیث ابن عقیل عن ابن عمر. قلت: والحدیث المذکور رواه البزار قال: حدثنا بدل ثنا زائدة عن ابن عقیل عن ابن عمر أنّ رسول الله(ص) أمره أن ینادی فی الناس أنّ من شهد أن لا إله إلا الله دخل الجنة الحدیث" تهذیب التهذیب، ج۱، ص۳۷۱، ش۷۸۲.
↑ میزان الاعتدال، ج۱، ص۳۰۰، ش۱۱۳۸.
↑ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۳۹، ش۱۷۴۸.
↑ إکمال تهذیب الکمال، ج۲، ص۳۵۸، ش۶۸۵.
↑ إکمال تهذیب الکمال، ج۲، ص۳۵۸، ش۶۸۵.
↑ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱.
↑ فقد بدل فی حدود سنة خمسعشرة و مائتین و قد قارب حدود الثمانین. ر.ک: تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱؛ خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۵۴.
↑ بدل فقد و لا یدری أین مات، ولا أرخه أحد. تاریخ الإسلام، ج۱۵، ص۸۲.
↑ ر.ک: سلیمان بن الأشعث، سؤالات الأجری لأبیداود، ج۲، ص۱۲۲، ش۱۳۱۲.
↑ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۴۴۸-۴۵۳.

[1] ر.ک: أ. منابع شیعی: تنقیح المقال، ج۱۲، ص۵۶، ش۲۹۱۳؛ الإفصاح عن أحوال الرواة الصحاح، ج۱، ص۱۷۸، ش۱۶۰؛ أضبط المقال فی ضبط أسماء الرجال، ص۳۳.
ب. منابع سنّی: التاریخ الکبیر، ج۲، ص۱۵۰، ش۲۰۱۳؛ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۳۹، ش۱۷۴۸؛ الثقات (ابن حبان)، ج۸، ص۱۵۳؛ التعدیل و التجریح، ج۱، ص۴۲۸، ش۱۶۸؛ إکمال الکمال، ج۷، ص۲۹۳؛ تهذیب الکمال، ج۴، ص۲۸، ش۶۴۷؛ الکاشف فی معرفة من له روایة فی کتب السته، ج۱، ص۲۶۴، ش۵۴۴؛ المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۵۴، ش۸۵۸؛ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱؛ میزان الاعتدال، ج۱، ص۳۰۰، ش۱۱۳۸؛ تاریخ الإسلام، ج۱۵، ص۸۱؛ إکمال تهذیب الکمال، ج۲، ص۳۵۸، ش۶۸۵؛ توضیح المشتبه، ج۱، ص۳۹۵؛ تهذیب التهذیب، ج۱، ص۳۷۱، ش۷۸۲؛ لسان المیزان، ج۷، ص۱۸۳، ش۲۴۰۶.
بدل بن المحبر بضم المیم و فتح المهملة و الموحدة. شعب الإیمان، ج۵، ص۲۶۲، ش۶۶۰۲.

[2] ر.ک: تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱.

[3] ر.ک: تهذیب الکمال، ج۴، ص۲۹، ذیل ش۶۴۷.

[4] ر.ک: تهذیب الکمال، ج۴، ص۲۹، ذیل ش۶۴۷.

[5] ر.ک: المغنی فی الضعفاء، ج۱، ص۱۵۴، ش۸۵۸.

[6] ر.ک: مقدمة فتح الباری، ص۳۹۰.

[7] ابن حجر: "فقال: ضعیف حدث عن زائدة بحدیث لم یتابع علیه حدیث ابن عقیل عن ابن عمر. قلت: والحدیث المذکور رواه البزار قال: حدثنا بدل ثنا زائدة عن ابن عقیل عن ابن عمر أنّ رسول الله(ص) أمره أن ینادی فی الناس أنّ من شهد أن لا إله إلا الله دخل الجنة الحدیث" تهذیب التهذیب، ج۱، ص۳۷۱، ش۷۸۲.

[8] میزان الاعتدال، ج۱، ص۳۰۰، ش۱۱۳۸.

[9] الجرح و التعدیل، ج۲، ص۴۳۹، ش۱۷۴۸.

[10] إکمال تهذیب الکمال، ج۲، ص۳۵۸، ش۶۸۵.

[11] إکمال تهذیب الکمال، ج۲، ص۳۵۸، ش۶۸۵.

[12] تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱.

[13] فقد بدل فی حدود سنة خمسعشرة و مائتین و قد قارب حدود الثمانین. ر.ک: تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۳۸۳، ش۳۸۱؛ خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۵۴.

[14] بدل فقد و لا یدری أین مات، ولا أرخه أحد. تاریخ الإسلام، ج۱۵، ص۸۲.

[15] ر.ک: سلیمان بن الأشعث، سؤالات الأجری لأبیداود، ج۲، ص۱۲۲، ش۱۳۱۲.

[16] جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۴۴۸-۴۵۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]