جعفر بن محمد حسنی

آشنایی اجمالی

نام کامل ایشان جعفر بن محمد بن جعفر بن حسن بن جعفر بن حسن بن حسن بن علی بن ابی طالب(ع)^[۱] با کنیه ابوعبدالله^[۲] و مشهور به «حسنی»^[۳] و «علوی» است. او از بزرگان طالبیین، اهل کوفه^[۴] و بغداد^[۵] و از راویان جلیل‌القدر امامی است که در طبقه هشتم راویان جای دارد^[۶]. وی بی‌واسطه از امامان معصوم(ع) روایتی نقل نکرده است. جعفر بن محمد از محدثانی همچون اسحاق بن جعفر بن محمد، عبید بن کثیر و احمد بن صبیح حدیث آموخته و روایت کرده است^[۷]. او دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن محمد بن سعید، محمد بن العباس، محمد بن احمد بن ابی ثلج و فرزندش محمد بن جعفر معروف به ابوقیراط می‌باشند^[۸].

درباره شخصیت جعفر بن محمد، میان علما اتفاق نظر وجود دارد و بزرگانی چون نجاشی، علامه حلی و ابن داوود بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۹]. نجاشی نوشته است: او از چهره‌های سرشناس و پیشگام در میان طالبیان، فردی موثق در میان شیعیان بود که روایات بسیاری شنید و نقل کرد و عمری طولانی و اسنادی عالی داشت^[۱۰]. اندیشمندان اهل سنت مانند ذهبی نیز وی را فردی شریف، باحشمت، اهل کوفه و شیعه توصیف کرده‌اند^[۱۱]. طبق گزارشی، پدر ایشان در سال ۲۵۱ هجری قمری بازداشت و به سامرا تبعید و در آنجا زندانی گردید^[۱۲].

جعفر بن محمد حسنی به سال ۳۰۸ هجری قمری درگذشت^[۱۳] و کتاب‌های التاریخ العلوی و الصخرة و البئر از آثار اوست^[۱۴]. افزون بر این، احتمال داده شده که آثاری مانند اخبار المحدثین، اخبار معاویة، الفضائل و الکشف که شیخ طوسی به ابوعبدالله حسنی نسبت داده، متعلق به او باشد^[۱۵].

جستارهای وابسته

محمد بن جعفر بن حسن (پدر)
محمد بن جعفر بن محمد الحسنی (فرزند)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵

پانویس

↑ کفایة الأثر، ص۱۰۵.
↑ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۲۴-۲۲۵، ح۸۵۷.
↑ در بعضی اسناد با وصف الحسینی آمده که مصحف است.
↑ تاریخ الإسلام، ج۲۳، ص۲۳۱.
↑ "... العلوی البغدادی الشیعی من الطالبیین" إیضاح المکنون، ج۲، ص۲۷۹.
↑ الموسوعة الرجالیه، ج۴، ص۸۹. یادآوری می‌شود به قرینه روایت احمد بن محمد بن سعید - که از طبقه هشتم است - از جعفر بن محمد حسنی نیز به قرینه کهنسال بودن راوی می‌‌توان استفاده کرد که وی افزون بر آنکه از طبقه هشتم بوده، طبقه هفتم را نیز ادراک کرده است.
↑ کفایة الأثر، ص۱۰۵ و ۲۴۵؛ الکافی، ج۵، ص۵۱۰، ذیل ح۳؛ الغیبه (نعمانی)، ص۴۱، (ح ۲) و ص۸۷، (ح ۱۸)؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۲۳، ح۲؛ الأمالی (مفید)، ص۳۷، (ح ۴) و ص۱۲۶، (ح ۴)؛ الأمالی (طوسی)، ص۴۵۴، (ح ۱۰۱۴)، ص۴۷۷، (ح ۱۰۴۲)، ص۴۹۵، (ح ۱۰۸۴) و ص۶۳۱، (ح ۱۳۰۰)؛ کنز الفوائد، ج۱، ص۸۸؛ الصحیفة السجادیه، ص۱۰؛ کفایة الأثر، ص۱۸۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۵۶، ش۶۸.
↑ کفایة الأثر، ص۱۸۷؛ الأمالی (مفید)، ص۳۴، (ح ۱)، ص۴۵، (ح ۶)، ص۱۲۶، (ح ۴) و ص۲۸۶، (ح ۴)؛ الکافی، ج۵، ص۵۱۰، ذیل ح۳؛ الغیبه (نعمانی)، ص۴۱، (ح ۲) و ص۸۷، (ح ۱۸)؛ الأمالی (صدوق)، ص۲۳۴، ح۷ (به قرینه نام راوی و نیز مروی عنه، الحسینی در این سند، مصحف بوده و الحسنی صحیح است. این روایت در حلیة الأبرار (ج ۱، ص۲۰۷، ح۲) نیز آمده و در آن الحسنی نوشته شده است)؛ التوحید (صدوق)، ص۱۸۴، ح۲۱؛ دلائل الإمامة، ص۴۸۳-۴۸۴، ح۴۷۹؛ الأمالی (طوسی)، ص۱۷۶، (ح ۲۹۸) (به قرینه نام راوی و مروی عنه کلمه الحسینی در سند، مصحف الحسنی است) و ص۱۸۱، (ح ۳۰۴)؛ تأویل الآیات الظاهره، ص۳۴۱.
↑ ر.ک: خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۳، ش۱۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۸۷، ش۳۲۱.
↑ رجال النجاشی، ص۱۲۲، ش۳۱۴.
↑ تاریخ الإسلام، ج۲۳، ص۲۳۱.
↑ ر.ک: الکامل فی التاریخ، ج۷، ص۱۶۳-۱۶۴.
↑ رجال النجاشی، ص۱۲۲، ش۳۱۴.
↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۲۲، ش۳۱۴؛ الذریعه، ج۳، ص۲۶۸، ش۹۹۹؛ ج۱۵، ص۳۱، ش۱۸۰.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۴۸۰-۴۹۴.

[1] کفایة الأثر، ص۱۰۵.

[2] شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۲۴-۲۲۵، ح۸۵۷.

[3] در بعضی اسناد با وصف الحسینی آمده که مصحف است.

[4] تاریخ الإسلام، ج۲۳، ص۲۳۱.

[5] "... العلوی البغدادی الشیعی من الطالبیین" إیضاح المکنون، ج۲، ص۲۷۹.

[6] الموسوعة الرجالیه، ج۴، ص۸۹. یادآوری می‌شود به قرینه روایت احمد بن محمد بن سعید - که از طبقه هشتم است - از جعفر بن محمد حسنی نیز به قرینه کهنسال بودن راوی می‌‌توان استفاده کرد که وی افزون بر آنکه از طبقه هشتم بوده، طبقه هفتم را نیز ادراک کرده است.

[7] کفایة الأثر، ص۱۰۵ و ۲۴۵؛ الکافی، ج۵، ص۵۱۰، ذیل ح۳؛ الغیبه (نعمانی)، ص۴۱، (ح ۲) و ص۸۷، (ح ۱۸)؛ الأمالی (صدوق)، ص۱۲۳، ح۲؛ الأمالی (مفید)، ص۳۷، (ح ۴) و ص۱۲۶، (ح ۴)؛ الأمالی (طوسی)، ص۴۵۴، (ح ۱۰۱۴)، ص۴۷۷، (ح ۱۰۴۲)، ص۴۹۵، (ح ۱۰۸۴) و ص۶۳۱، (ح ۱۳۰۰)؛ کنز الفوائد، ج۱، ص۸۸؛ الصحیفة السجادیه، ص۱۰؛ کفایة الأثر، ص۱۸۷؛ الفهرست (طوسی)، ص۵۶، ش۶۸.

[8] کفایة الأثر، ص۱۸۷؛ الأمالی (مفید)، ص۳۴، (ح ۱)، ص۴۵، (ح ۶)، ص۱۲۶، (ح ۴) و ص۲۸۶، (ح ۴)؛ الکافی، ج۵، ص۵۱۰، ذیل ح۳؛ الغیبه (نعمانی)، ص۴۱، (ح ۲) و ص۸۷، (ح ۱۸)؛ الأمالی (صدوق)، ص۲۳۴، ح۷ (به قرینه نام راوی و نیز مروی عنه، الحسینی در این سند، مصحف بوده و الحسنی صحیح است. این روایت در حلیة الأبرار (ج ۱، ص۲۰۷، ح۲) نیز آمده و در آن الحسنی نوشته شده است)؛ التوحید (صدوق)، ص۱۸۴، ح۲۱؛ دلائل الإمامة، ص۴۸۳-۴۸۴، ح۴۷۹؛ الأمالی (طوسی)، ص۱۷۶، (ح ۲۹۸) (به قرینه نام راوی و مروی عنه کلمه الحسینی در سند، مصحف الحسنی است) و ص۱۸۱، (ح ۳۰۴)؛ تأویل الآیات الظاهره، ص۳۴۱.

[9] ر.ک: خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۳، ش۱۷؛ الرجال (ابن داود)، ص۸۷، ش۳۲۱.

[10] رجال النجاشی، ص۱۲۲، ش۳۱۴.

[11] تاریخ الإسلام، ج۲۳، ص۲۳۱.

[12] ر.ک: الکامل فی التاریخ، ج۷، ص۱۶۳-۱۶۴.

[13] رجال النجاشی، ص۱۲۲، ش۳۱۴.

[14] ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۲۲، ش۳۱۴؛ الذریعه، ج۳، ص۲۶۸، ش۹۹۹؛ ج۱۵، ص۳۱، ش۱۸۰.

[15] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۴۸۰-۴۹۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]