حسیل بن جابر عبسی قطعی

آشنایی اجمالی

حسیل (و به قولی حسل) نام اصلی یمان پسر جابر بن ربيعة بن عمرو بن جروه است^[۱] و یمان لقب حسیل است^[۲]. او پدر صحابی معروف، حذیفة بن یمان است. برخی نیز لقب جروه - جد اعلای حسیل - را یمان دانسته و حسیل را نیز به جهت انتساب به جد اعلایش - جروه - يمان گفته‌اند^[۳]. در وجه نامگذاری حسیل به یمان گویند: حسیل را یمان می‌خواندند؛ زیرا با یمن تجارت می‌کرد و چون به یثرب آمد گفتند: یمانی آمد^[۴]، اما به نقل ابن اثیر^[۵]، کلبی گوید: این جروه بود که در عهد جاهلیت خونی ریخت و به یثرب گریخت، با بنو عبدالاشهل از تیره‌های اوس حلیف شد و کسانش گفتند او یمانی است؛ زیرا با قومی یمانی هم‌پیمان شده است^[۶]، که البته ممکن است یمان هم لقب حسیل و هم لقب جد اعلایش جروه باشد. حسیل از تیره بنو قطیعه، از قبیله عبس و از هم‌پیمانان بنی عبدالاشهل بود^[۷]. لیلی، مادر سلمة بن ثابت بن وقش، دختر یمان و خواهر حذیفة بن يمان است^[۸].

حذیفه گوید: او و پدرش حسیل قصد شرکت در جنگ بدر را داشتند که در مسیر، قریش آنها را دستگیر کردند و با دادن تعهد به همراهی نکردن با رسول خدا(ص) آزاد شدند. از این رو در بدر شرکت نکردند^[۹]. او همراه دو فرزندش حذیفه و صفوان در احد شرکت کردند^[۱۰]. هنگام عزیمت رسول خدا(ص) به أحد، حسیل بن جابر و رفاعة بن وقش که هر دو پیر و سالخورده بودند، همراه زنان بالای بام بودند و رسول خدا(ص) آن دو را با زنان و کودکان در برج نهاده بود^[۱۱]. آن دو با هم گفتگویی کردند سپس در احد به سپاه رسول خدا(ص) پیوستند. رفاعه را مشرکان کشتند ولی حسیل بدون اینکه شناخته شود و در حالی که حذیفه فریاد می‌کشید او پدر من است مواظب باشید، به دست مسلمانان (و به قولی به دست عتبة بن مسعود هذلی) کشته شد.

حذیفه می‌گفت: خدایتان بیامرزد که او مهربان‌ترین مهربانان است، چه کار کردید! رسول خدا(ص) برای او آرزوی خیر بیشتر فرمود و فرمان داد تا دیه او را از بیت‌المال بپردازند، اما حذیفه خون‌بهای پدرش را به مسلمانان بخشید و با این کار منزلت او نزد رسول خدا(ص) بیشتر شد^[۱۲].^[۱۳].

جستارهای وابسته

منابع

محمدی، رمضان، مقاله «حسیل بن جابر عبسی قطعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۷۵.
↑ ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۴۰۱؛ طبری، تاريخ، ج۲، ص۵۳۰.
↑ بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۴۰۱.
↑ ابن اثیر، أسد الغابة، ج۱، ص۷۰۶.
↑ بنگرید: ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷.
↑ ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷.
↑ ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۳، ص۳۳۷ و ج۶، ص۹۴.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۶۶.
↑ ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۸۸۸.
↑ طبری، تاريخ، ج۲، ص۵۳۰؛ ذهبی، تاريخ الإسلام، ج۲، ص۲۰۴؛ مقریزی، امتاع الأسماع، ج۱، ص۱۴۵.
↑ واقدى، المغازي، ج۱، ص۲۳۳؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۷۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۱.
↑ محمدی، رمضان، مقاله «حسیل بن جابر عبسی قطعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۶۵-۶۶.

[1] بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۷۵.

[2] ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷.

[3] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۴۰۱؛ طبری، تاريخ، ج۲، ص۵۳۰.

[4] بلاذری، أنساب الأشراف، ج۱، ص۴۰۱.

[5] ابن اثیر، أسد الغابة، ج۱، ص۷۰۶.

[6] بنگرید: ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷.

[7] ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷.

[8] ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج۳، ص۳۳۷ و ج۶، ص۹۴.

[9] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۶۶.

[10] ابن عبد البر، الاستيعاب، ج۱، ص۴۰۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۸۸۸.

[11] طبری، تاريخ، ج۲، ص۵۳۰؛ ذهبی، تاريخ الإسلام، ج۲، ص۲۰۴؛ مقریزی، امتاع الأسماع، ج۱، ص۱۴۵.

[12] واقدى، المغازي، ج۱، ص۲۳۳؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۲، ص۷۸؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۱.

[13] محمدی، رمضان، مقاله «حسیل بن جابر عبسی قطعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۶۵-۶۶.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]