خارج بن خویلد کعبی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث صحابه است. خارج بن خویلد کعبی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: خارج بن خویلد کعبی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
وی از بنی کعب بن عمرو، تیرهای از قبیله خزاعه[۱] بود. ابن حجر[۲] او را صحابی و مستند آن را اشعاری از او دانسته که خالد بن ولید در فتح مکه به آن تمثل جست و گفت:
| اذا ما رسول الله فینا رأیتنا | کلجة بحر مال فیها سریرها | |
| اذا ما ارْتَدَیْناها فإن محمداً | لها ناصر عَزَّتْ وعَزَّ نَصِیرُها |
یعنی: «هنگامی که رسول خدا(ص) در میان ماست، ما را میبینی که بر امواج دریا نشستهایم و هجوم میآوریم و همانا محمد(ص) یاری دهنده این لشکر است و چه یاور بزرگواری است».
گویا ابن حجر از مفهوم شعر که در مدح پیامبر(ص) و بیانگر اسلام شاعر است، صحابی بودن خارج بن خویلد را نتیجه گرفته است. شعر مزبور در شرح حال خالد بن ولید در کتاب ابن سعد آورده شده است[۳]، ولی ابن سعد در «الطبقات الکبری» در ذیل ترجمه خالد بن ولید[۴] چنین نقلی را ندارد؛ به نظر میرسد جایگاه نقل خبر مزبور در اخبار فتح مکه باشد[۵]؛ زیرا ابتدای این خبر مبنی بر اطلاع پیامبر(ص) از درگیری خالد با مشرکان[۶] در آن موضع آمده است. مطلب مورد نظر ابن حجر را واقدی[۷] هم در جریان نقل قضایای فتح مکه آورده؛ ولی او نام «خارج» را «خارجة» ضبط کرده است و میگوید: خالد بن ولید در حال جنگ با خارجة بن خویلد کعبی این اشعار را میخواند. گویا در اینباره سخن ابن حجر دقیقتر بوده و نقل واقدی: «هو یقاتل خارجة» تحریف شده «هو یقاتل بقول خارجة» است؛ زیرا خود واقدی[۸] افراد مقابله کننده با خالد را عدهای از قریش، بنوبکر و هذیل دانسته و خیلی بعید است که شخصی از قبیله خزاعه در همراهی با دشمنان قبیله خود، بنوبکر واقدی[۹] با سپاهیان مسلمان درگیر شده باشد! به خصوص که پیامبر(ص) در حمایت از خزاعه و بنیکعب به فتح مکه اقدام کرد[۱۰].[۱۱]
جستارهای وابسته
- خزاعه (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۴۶۷.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۸.
- ↑ ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۸.
- ↑ ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۴، ص۱۹۰ و ج۷، ص۲۷۶.
- ↑ ر.ک: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۱۰۳.
- ↑ با همان الفاظی که ابن حجر نقل کرده.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۲، ص۸۲۶.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۲، ص۸۲۳.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۲، ص۷۸۱.
- ↑ واقدی، المغازی، ج۲، ص۷۹۱؛ ابن هشام، السیره النبویه، ج۴، ص۳۷.
- ↑ قلیچ، رسول، مقاله «خارج بن خویلد کعبی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۷۱.