خطبه ۱۲۸ نهج البلاغه
(تغییرمسیر از خطبه ۱۲۸)
مقدمه
امام(ع) در این خطبه به دو فتنه و یک نکته اشاره میفرماید:
- نخست از فتنه «صاحب الزنج» (گروهی از بردگان که به سر کردگی کسی که خود را «علی بن محمّد علوی» مینامید، در زمان خلافت «مهتدی عباسی» قیام کردند و ویرانیهای زیادی ببار آوردند و خونهای بسیاری ریختند).
- اشاره به فتنه گروهی دیگر میکند که مفسّران نهج البلاغه آن را به «فتنه مغول» تفسیر کردهاند و عجیب این که هم در این جا و هم در بخش قبل، به بسیاری از صفات آنها اشاره میفرماید.
- در بخش سوّم در برابر سؤال یکی از حاضران که از امام(ع) میپرسد آیا شما صاحب علم غیب هستید که این گونه خبر میدهید؟ امام(ع) بیان جالبی در مسأله غیب دارد و فرق میان علم ذاتی و علم اکتسابی را در این زمینه بیان میکند که در حقیقت تفسیری است بر آیات قرآن که در بعضی نفی علم غیب از بندگان و در بعضی اثبات علم غیب شده است.
مرحوم «ابن میثم» در شرح نهج البلاغه خود این خطبه را تا جمله «و ناظرها بعینها» پایان داده و بقیه خطبه را، خطبه دیگری شمرده است و مرحوم «خویی» و «ابن ابی الحدید» نیز به همین صورت عمل کردهاند، این خطبه را به دو بخش تقسیم کرده، هر بخشی را خطبه جداگانهای به حساب آوردهاند در حالی که مرحوم «مغنیه» در شرح خود همچون «صبحی صالح» هر دو را یک خطبه دانستهاند[۱].
