ذؤیب بن حلحله کعبی خزاعی
آشنایی اجمالی
بیشتر وی را ذؤیب بن حبیب بن حلحله گفتهاند[۱] که در این صورت عنوان مدخل به جدش نسبت داده شده است. وی از تیره بنیسلول بن کعب بن عمرو بن عامر بن لحی، از قبیله خزاعه است[۲]. ابن شاهین[۳] و ابن ابیحاتم رازی[۴] میگویند: ذؤیب بن حبیب، غیر از ذؤیب بن حلحله است. ابن ابیحاتم[۵] میگوید: ذؤیب بن حبیب، خزاعی و از خاندان بنی مالک بن افصی و در زمره قبیله اسلم است که سرپرست شتران رسول خدا(ص) بود و ابنعباس از او روایت دارد، اما ذؤیب بن حلحله از بنیقمیر است که در فتح مکه حضور داشته و پدر قبیصة بن ذؤیب است که البته ابن عباس از وی نیز روایت دارد.
ابن عبدالبر[۶]، این سخن ابن ابیحاتم را خطا دانسته و گفته است: این دو نام برای یک نفر است، اما ابن حجر[۷]، سخن ابن عبدالبر را اشتباه دانسته و میگوید: اولا، ابن شاهین قبل از ابن ابیحاتم به دو نفر بودن این دو نام تصریح کرده است و دیگر اینکه، گفته شده پس از مرگ ذؤیب، فرزندش قبیصه را نزد رسول خدا(ص) آوردند تا آن حضرت برای او دعا کند؛ بنابراین، ذؤیب بن حلحله در زمان حیات رسول خدا(ص) در گذشته است اما کسی که ابنعباس از او روایت دارد و سرپرست شتران رسول خدا(ص) بود، پس از رحلت آن حضرت در قدید[۸] ساکن شد و تا زمان معاویه زنده بود[۹]. بر خلاف ابن حجر، بیشتر تراجمنگاران این دو نام را از آن یک نفر دانستهاند[۱۰]، یا یکی از دو نام را آورده و نام دیگر را با تردید (قیل) ذکر کردهاند[۱۱].
ابنعباس گوید: ذؤیب که سرپرست شتران قربانی رسول خدا(ص) بود، برای ما نقل کرد که رسول خدا(ص) وی را همراه شتران قربانی میفرستاد و میفرمود: اگر قبل از رسیدن به محل نحر بیمار شدند و ترسیدی که بمیرند، آنها را نحر کن، اما از گوشت آنها کسی نخورد[۱۲]. در روایت دیگری ذؤیب گوید: صفیه همسر پیامبر(ص) به او گفت: تمام همسران شما خویشاوندانی دارند، که هنگام بروز مشکلات به آنان مراجعه میکنند، اما من از خویشان خود دور هستم (خویشان وی در خیبر بودند)، پس هنگام بروز مشکل به چه کسی رجوع کنم؟ پیامبر(ص) جواب داد: علی بن ابیطالب(ع)[۱۳].[۱۴]
جستارهای وابسته
- بنیسلول بن کعب بن عمرو بن عامر بن لحی (قبیله)
- خزاعه (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ج۸، ص۵۲۲.
- ↑ ابن حزم، جمهره أنساب العرب، ص۲۳۶.
- ↑ به نقل از: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۱.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۸۸.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۴۸۸.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۷.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۵۱.
- ↑ مکانی در نزدیکی مکه، ر.ک: یاقوت حموی، معجم الأدباء، ج۴، ص۳۱۳.
- ↑ بنگرید: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۲۴۱.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۷؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۵۵؛ سمعانی، الأنساب، ج۱۰، ص۴۸۵؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۳.
- ↑ ذهبی، تجرید أسماء الصحابه، ج۱، ص۱۷۱.
- ↑ ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۲۰.
- ↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۰۲۴.
- ↑ محمدی، رمضان، مقاله «ذؤیب بن حلحله کعبی خزاعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۸۹.