رباح بن ربیع تمیمی

آشنایی اجمالی

وی از تیره بنی اسید بن عمرو، از قبیله تمیم، از بنی اد بن طابخه، از مضر^[۱] است. از این رو، نسبت او را اُسَیدی^[۲] و اسدی^[۳] هم آورده‌اند. رباح پیش از اسلام در مدینه سکونت داشت؛ ولی بعدها ساکن بصره شد^[۴]. از این رو نسبت او را مدینی هم آورده‌اند^[۵]. برخی نام وی را ریاح^[۶] نیز گفته‌اند، اما بخاری^[۷] نام «ریاح» را ثابت شده نمی‌داند و مانند عده‌ای دیگر^[۸] نام او را «رباح» آورده است چنان که به نظر برخی نیز اگر کسی وی را «ریاح» بداند اشتباه کرده است^[۹] در حالی که ابوهلال عسکری^[۱۰] نام ریاح را درست می‌داند.

اختلاف در نام وی چنان است که کسی چون ابن حجر دچار تناقض‌گویی شده است. ابن حجر در جایی^[۱۱] قول اکثر را «ریاح» دانسته است در حالی که در جایی دیگر^[۱۲] می‌گوید: بیشتر او را رباح می‌دانند. ابن حجر^[۱۳] حتی در نقل نظر بخاری دچار اشتباه شده و می‌گوید: بخاری نام «رباح» را ثابت شده نمی‌داند، در حالی که بخاری نام رباح را برگزیده و «ریاح» را ثابت شده نمی‌داند. برخی منابع به نقل از دارقطنی گفته‌اند: در میان صحابه کسی جز وی با نام «رباح»^[۱۴] وجود ندارد^[۱۵]. افزون‌تر آنکه احتمال تصحیف در این نام‌ها وجود دارد. نام پدر وی را ربیعه^[۱۶] هم آورده‌اند. وی برادر حنظله کاتب (صحابی) است^[۱۷].

بنا بر نقلی رباح به رسول خدا(ص) گفت: یهود و نصارا روزی دارند، ای کاش ما نیز روزی داشتیم! سپس سوره جمعه نازل شد^[۱۸]. گفته‌اند وی در غزوه حنین شرکت داشت که خالد بن ولید فرمانده مقدمه‌الجیش بود. رباح دید زنی را کشته‌اند و چون رسول خدا(ص) از آن آگاه شد، کسی را فرستاد تا به خالد بگوید از کشتن زنان و کودکان و کسانی که اجیر شده‌اند خودداری کند^[۱۹]. براساس خبری دیگر رباح در یکی از غزوه‌ها حضور داشته و رسول خدا(ص) وی را رفیقی نیکوکار معرفی کرده و دوستان رباح را به همراهی شایسته و نیکو با وی سفارش می‌کند^[۲۰]. با آنکه برخی گفته‌اند وی حدیثی نقل نکرده است^[۲۱] اما او را در شمار کسانی که دو حدیث از رسول خدا(ص) نقل کرده‌اند، آورده‌اند^[۲۲].^[۲۳]

جستارهای وابسته

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «رباح بن ربیع تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن حزم، جمهره أنساب العرب، ص۲۱۰.
↑ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۷۲.
↑ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۲۱.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۹.
↑ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۱۱.
↑ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۲۱؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۱۱؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶.
↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۱۴.
↑ ر.ک: احمد بن حنبل، مسند، ج۳، ص۴۸۸؛ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۴۰۹؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۹، ص۹۱.
↑ ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۲۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۰۶.
↑ ابوهلال عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۱، ص۱۱۷ و ج۲، ص۶۲۸.
↑ ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۴.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۱۷.
↑ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۰۲.
↑ یا ریاح، ر.ک: صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۱۰۶.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۰۲.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶.
↑ بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۱۴؛ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۲، ص۴۰۸.
↑ ر.ک: ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۱۰، ص۹؛ سیوطی، الدرالمنثور، ج۶، ص۲۱۸.
↑ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۲۲؛ ابن کثیر، السیره النبویه، ج۳، ص۶۳۹؛ شامی، سبل الهدی والرشاد، ج۵، ص۳۳۵.
↑ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۷۴؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۰۸.
↑ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۲، ص۴۰۸.
↑ ابن حزم، اسماء الصحابه، ص۳۱۸؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم اهل الاثر، ص۳۷۶.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «رباح بن ربیع تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۰۷.

[1] ابن حزم، جمهره أنساب العرب، ص۲۱۰.

[2] طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۷۲.

[3] ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۲۱.

[4] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۲۴۹.

[5] ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۱۱.

[6] ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۲۱؛ ابن ابی‌حاتم، الجرح والتعدیل، ج۳، ص۵۱۱؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶.

[7] بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۱۴.

[8] ر.ک: احمد بن حنبل، مسند، ج۳، ص۴۸۸؛ بغوی، معجم الصحابه، ج۲، ص۴۰۹؛ بیهقی، السنن الکبری، ج۹، ص۹۱.

[9] ر.ک: ابن حبان، کتاب الثقات، ج۳، ص۱۲۷؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۰۶.

[10] ابوهلال عسکری، تصحیفات المحدثین، ج۱، ص۱۱۷ و ج۲، ص۶۲۸.

[11] ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۴.

[12] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۱۷.

[13] ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۰۲.

[14] یا ریاح، ر.ک: صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۱۰۶.

[15] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج۳، ص۲۰۲.

[16] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶.

[17] بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۳۱۴؛ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۲، ص۴۰۸.

[18] ر.ک: ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۶؛ طبرسی، مجمع البیان، ج۱۰، ص۹؛ سیوطی، الدرالمنثور، ج۶، ص۲۱۸.

[19] ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۵، ص۲۲۲؛ ابن کثیر، السیره النبویه، ج۳، ص۶۳۹؛ شامی، سبل الهدی والرشاد، ج۵، ص۳۳۵.

[20] طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۷۴؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۱۱۰۸.

[21] ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۲، ص۴۰۸.

[22] ابن حزم، اسماء الصحابه، ص۳۱۸؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم اهل الاثر، ص۳۷۶.

[23] خانجانی، قاسم، مقاله «رباح بن ربیع تمیمی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۳۰۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]