زهیر بن علقمه ضبعی

آشنایی اجمالی

با توجه به نسبتش، می‌توان گفت به بنی ضبیعة بن قیس از بنی بکر بن وائل، از بنی ربیعة بن نزار نسب می‌برد^[۱]. نسبت او را ضبابی هم آورده و نام پدرش را نیز «ابوعلقمه» هم گفته‌اند^[۲]. برخی منابع از وی در شمار صحابه یاد کرده، گفته‌اند وی در کوفه سکونت گزید^[۳]. به ظاهر مستند صحابی دانستن وی خبری است که از وی از رسول خدا(ص) نقل شده که آن حضرت مردی را با ظاهری ژولیده و ناخوشایند دید و پرسید: آیا تو مالی داری؟ عرض کرد: همه نوع مالی دارم. فرمود: پس باید اثر آن در تو دیده شود؛ خداوند دوست دارد اثر^[۴] خود را در بندگانش به شکلی زیبا ببیند و فقر و بدبختی و تظاهر به فقر را دوست ندارد^[۵]. اگرچه بخشی از اطلاعات مربوط به وی با «زهیر بن علقمه بجلی» یکی است؛ با وجود این، بیشتر منابعی که از وی یاد کرده‌اند او را با «زهیر بن علقمه بجلی» یکی ندانسته و برای آنان دو مدخل مستقل آورده‌اند؛ اما ابن حجر^[۶]، روایت بالا را در ذیل عنوان «زهیر بن علقمه بجلی» آورده است؛ گرچه برای «زهیر بن علقمه ضبعی» عنوان مستقلی قرار داده، با این حال می‌گوید: ابونعیم میان آن دو فرق گذاشته است، ولی عمل بخاری^[۷] نشان می‌دهد که آن دو یکی هستند. به نظر می‌رسد ابن حجر نیز نظر بخاری را پذیرفته و آن دو را یکی می‌داند. به هر حال، گرچه اطلاعات مشترک آن دو تمایز میان آنان را دشوار ساخته، اما با توجه به تعدد و اختلاف نسبت‌های آن دو، تفاوت سلسله سند روایات آنان و جدا آوردن آن دو در بیشتر منابع به نظر می‌رسد مصداق آن دو یکی نباشد. افزون‌تر آنکه بخش پایانی روایت یاد شده از چند صحابی دیگر نیز نقل شده است.^[۸]

جستارهای وابسته

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «زهير بن علقمه ضبعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ سمعانی، الانساب، ج۴، ص۸.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۲۸؛ ابن حجر، ج۲، ص۴۷۶.
↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۲۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۲۸.
↑ نعمت ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۷۶.
↑ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۲۷۳؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۲۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۲۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۷۶.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۷۶.
↑ که روایت یاد شده و روایت زهیر بن علقمه بجلی را ذیل یک عنوان آورده است.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «زهير بن علقمه ضبعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۰۳.

[1] سمعانی، الانساب، ج۴، ص۸.

[2] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۲۸؛ ابن حجر، ج۲، ص۴۷۶.

[3] ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۲۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۲۸.

[4] نعمت ر.ک: ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۷۶.

[5] طبرانی، المعجم الکبیر، ج۵، ص۲۷۳؛ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۳، ص۱۲۲۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۳۲۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۷۶.

[6] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۷۶.

[7] که روایت یاد شده و روایت زهیر بن علقمه بجلی را ذیل یک عنوان آورده است.

[8] خانجانی، قاسم، مقاله «زهير بن علقمه ضبعی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۴۰۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]