مقایسه دیدگاه حکمت متعالیه و برخی متکلمین شیعی در مورد علم امام (پایان‌نامه)

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

این مدخل هنوز ویرایش نهایی نشده است.

مقایسه دیدگاه حکمت متعالیه و
برخی متکلمین شیعی در مورد علم امام


زبان فارسی
پژوهشگر زهرا خطیبی (ایران)
استاد راهنما اعلا تورانی (ایران)
استاد مشاور زهرا توازیانی (ایران)
استاد داور (نامعلوم)
مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد
موضوع امام، علم و تشیع
مذهب شیعه
سال دفاع ۱۳۹۱
محل دفاع دانشکده الهیات، تهران، ایران
وابسته به دانشگاه الزهرا
تعداد صفحات (نامعلوم)
وبگاه معرف پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایران داک)

مقایسه دیدگاه حکمت متعالیه و برخی متکلمین شیعی در مورد علم امام پایان‌نامه‌ای است که به موضوع امامت می‌پردازد و به بحث علم امام از دیدگاه حکمت متعالیه و برخی متکلمین شیعی نگاه ویژه دارد. این پایان‌نامه توسط خانم زهرا خطیبی نگاشته و در دانشکده الهیات وابسته به دانشگاه الزهرا دفاع شده است. استاد راهنمای این پایان‌نامه خانم اعلا تورانی و استاد مشاور آن خانم زهرا توازیانی است.[۱]

چکیده پایان‌نامه

  • پژوهشگر این پایان‌نامه در ابتدای چکیده خود می‌گوید: « علم ‌امام بارزترین‌ صفتی است‌ که از دیرباز در امام‌شناسی مورد توجه عالمان و متفکران بوده است».
  • در این رساله آمده است: «اندیشمندان شیعی این ویژگی را از شروط بنیادین امامت دانسته، در رویارویی با دیگر گروه‌های جامعه اسلامی بر آن استدلال‌ کرده‌اند. مطالعه در این موضوع همواره با نگرش‌ها و رویکردهای فکری مختلفی صورت گرفته و در میزان و چگونگی آن اختلافاتی پدید آمده است».
  • پژوهشگر می‌افزاید: «این تحقیق با رویکردی تطبیقی و با بهره‌گیری از روش توصیفی – تحلیلی، به بررسی دیدگاه حکما و متکلمین درباره علم امام پرداخته، درصدد مقایسه و تا حد امکان جمع نظر متکلمان با حکمت متعالیه برآمده است. بر اساس نتایج به‌دست آمده از ادله طرفین، هر دو گروه بر تقید علم امام به ذاتی ‌نبودن و افاضه از جانب خداوند متعال و نیز بر عدم احاطه علم ایشان نسبت به کنه ذات و صفات ذاتی خداوند اتفاق دارند. اختلاف طرفین تنها بر سر علم امام به جمیع افعال الهی و احاطه او بر همه موضوعات و مخلوقات است که تفاوت گذاشتن میان وجود نوری امام و وجود عنصری او، کلید حل نزاع تاحد زیادی به شمار رفته، بدین ترتیب، آن چه حکمت متعالیه درباره علم گسترده امام به همه موضوعات و حقایق قایل شده به وجود نوری او و قیودی که متکلمان ذکر کرده‌اند، به وجود عنصری امام برگشت می‌کند».[۱]

فهرست پایان‌نامه

  • مقدمه؛
  • ضرورت بحث واهمیت موضوع؛
  • تعریف مسأله و بیان آن؛
  • مروری بر مطالعات انجام شده؛
  • اهداف پژوهش؛
  • روش پژوهش؛
  • پرسش های اصلی و فرعی؛
  • فرضیه ها؛
  • فصل اول:
  • کلیات؛
  • علم؛
  • وجود بودن علم؛
  • اقسام علم؛
  • امام علیه السلام؛
  • ضرورت وجود امام علیه السلام؛
  • قرآن وجایگاه امام علیه السلام؛
  • تفاوت نبی و امام علیه السلام؛
  • بی کرانگی علم امام معصوم علیه السلام؛
  • قرآن کریم ومسأله علم غیب؛
  • ماهیت غیب؛
  • ماهیت و ابعاد و محدوده علم امام علیه السلام؛
  • مقام فقری امام علیه السلام؛
  • صفات امام علیه السلام؛
  • مراد از امام علیه السلام در این رساله؛
  • عصمت امام؛
  • فصل دوم:علم امام علیه السلام از نظر حکمت:
  • متعالیه؛
  • علم امام از دیدگاه صدرالمتألهین شیرازی؛
  • نظر ملاصدر ا در باب ضرورت وجود امامعلیه السلام؛
  • نظر ملاصدرا در باب مراتب علم غیب امام علیه السلام؛
  • چگونگی علم به مراتب مختلف عالم غیب؛
  • واسطه بودن وجود پیامبر وامام در خلقت؛
  • علم به ملکوت آسمان‌ها و زمین و علم به ما کان و ما یکون ؛
  • الهام و وحی؛
  • قوه قدسی؛
  • امامان، خزانه دار علم و حجت رسای الهی؛
  • معجزه بودن علم امامعلیه السلام؛
  • علم امامعلیه السلام به تمام حقایق؛
  • علم امامعلیه السلام از دیدگاه علامه طباطبایی؛
  • علم حضوری معصوم به ماسوی‌ الله؛
  • نظر علامه درباره علم غیب؛
  • معنای افزایش علوم ائمهعلیه السلام؛
  • علم ائمهعلیه السلام به جزئیات وقایع عالم؛
  • موروثی بودن علوم ائمهعلیه السلام از پیغمبر اکرمصلى الله عليه وآله وسلم؛
  • فصل سوم:علم امام از منظر برخی ازمتکلمین شیعی:
  • مقدمه؛
  • علم امام از دیدگاه شیخ صدوق؛
  • نظر شیخ صدوق در باب علم حضوری معصوم به ماسوی‌ الله؛
  • دیدگاه شیخ صدوق درباره علم غیب؛
  • علم امام از دیگاه شیخ مفید؛
  • علم غیر ارادی امام به تعلیم خداوندی است؛
  • علم امام ازدیدگاه سید مرتضی؛
  • علم امام از دیدگاه شیخ طوسی؛
  • علم امام از دیدگاه خواجه نصیر الدین طوسی؛
  • بایستگی‌های امامت؛
  • قوه قدسیه؛
  • بیان خواجه طوسی در باب عصمت و وجوب عصمت امامعلیه السلام؛
  • فصل چهارم: بررسی چالش‌ها و تعارض‌ها:
  • مقدمه؛
  • علم امام از منظر برخی روشنفکران معاصر؛
  • دیدگاه دکتر سروش؛
  • ارزیابی ونقد دیدگاه سروش در باب علم امام؛
  • دیدگاه شیخ نعمت الله صالحی نجف آبادی؛
  • چالش‌ها و تعارضات در باب علم امام علیه السلام؛
  • چالش اول: اشکال جبر؛
  • چالش دوم: اشکال ظواهر اعمال امام؛
  • چالش سوم: شبهات وارد شده برآیات و روایات در باب علم امام؛
  • چالش چهارم: آیا عدم علم امام زمانعلیه السلام نسبت به زمان ظهور خویش با کامل بودن علم امام علیه السلام منافات دارد؟
  • جمع بندی ونتیجه گیری؛
  • منابع.[۲]

درباره پدیدآورندگان

زهرا توازیانی (استاد مشاور)  
اعلا تورانی (استاد راهنما)  
زهرا خطیبی (پژوهشگر)  
  • در مورد پژوهشگر این پایان‌نامه اطلاعاتی در دست نیست.
  • استاد راهنمای این پایان‌نامه آقای دکتر اعلا تورانی، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری فلسفه به اتمام رساند. عضویت در هیأت علمی دانشگاه الزهرا[۳] و عضویت در انجمن فلسفی ملاصدرا از جمله فعالیت‌های وی است.[۴]او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی به مشاوره و راهنمایی پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشتهٔ تحریر درآورده است. «خدا از دیدگاه صدرالمتألهین و پل تیلیش »،[۵] «رابطه سعادت و سیاست از دیدگاه فارابی»، «علم امام در آینه حکمت متعالیه» و «پلورالیسم و وحی از منظر صدرالمتألهین شیرازی و پل تیلیش» برخی از این آثار است.[۶]
  • در مورد استاد مشاور این پایان‌نامه اطلاعاتی در دست نیست.

استخراج مقاله از پایان‌نامه

چاپ پایان‌نامه به صورت کتاب

در این باره، اطلاعاتی در دست نیست.

پانویس

پیوند به بیرون