نامه ۶۴ نهج البلاغه
(تغییرمسیر از نامه شصت و چهارم)
مقدمه
این نامه پاسخ نامه شیطنتآمیزی است که معاویه برای امام نوشته است و دوازدهمین نامهای است که تا کنون در نهجالبلاغه به آن اشاره شده و با توجّه به سه نامه دیگری که بعدا خواهد آمد مجموع نامههای امام به معاویه در نهجالبلاغه به پانزده نامه میرسد. به هر حال بخشهای مختلف این نامه ناظر به ادعاهای واهی و بیاساس معاویه است از جمله:
- معاویه در نامه خود میگوید ما فرزندان عبد مناف قرنها در صلح و صفا با هم میزیستیم تا اینکه کارهای شما میان ما تفرقه ایجاد کرد. امام(ع) به او پاسخ میگوید: آنچه میان ما جدایی افکنده اسلام ما و بقای شما بر کفر و نفاق است.
- معاویه در نامه خود به کشته شدن طلحه و زبیر و تبعید عایشه از بصره به مدینه اشاره میکند. امام(ع) در پاسخ او تنها به این قناعت میکند که این ماجرا ارتباطی با تو ندارد اشاره به اینکه من حاکم مسلمانانم و برای اداره حکومت اسلامی و رفع نابسامانی، من باید تصمیم بگیرم.
- معاویه در بخش دیگری از نامهاش امام را تهدید به جنگ میکند و امام برمیآشوبد و میفرماید: به جای اینکه تو به سوی من آیی من به سوی تو میآیم گویا شجاعتهای بینظیر مرا در میدانهای جنگهای اسلامی و ضرباتی که بر برادر و جد و دایی تو وارد ساختم فراموش کردی.
- در پایان نامه به مطالبی که معاویه درباره قتله قاتلان عثمان آورده اشاره میکند و به او میفرماید: تو باید نخست بیعت من را بپذیری بعد درباره قتله عثمان از من درخواست کنی تا من درباره آنان تصمیم بگیرم.
کوتاه سخن اینکه نامه در عین فشردگی به نکات تاریخی مهمی اشاره دارد که حقانیت امام و بطلان سخنان معاویه را به وضوح ثابت میکند[۱].