ناکثین در فقه سیاسی

    از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت

    مقدمه

    اصطلاح ناکثین - پیمان‌شکنان -[۱] لقبی بود که علی (ع) به اهل واقعه "جمل" داده بود. آنها که در مدینه با علی (ع) بیعت کرده بودند، در بصره عهد خود را شکسته و به مخالفت با آن حضرت برخاستند. کسانی چون "طلحه" و "زبیر" که عدالت علی (ع) را با منافع دنیاطلبی خویش در تضاد می‌دیدند، به همراهی عدّه‌ای از جمله، عایشه - همسر رسول خدا (ص) - به بصره رفته و با تهیۀ مقدمات جنگ و به بهانه خونخواهی عثمان در جمادی الاخری سال ۳۶ ه. ق. به نبرد با علی (ع) پرداخته‌اند[۲]. چون عایشه بر شتری بنام "عسکر" سوار بود این جنگ، به جنگ "جمل" مشهور است[۳]. هر چند سرانجام، جنگ به نفع امام (ع) تمام شد، ولی در نوع خود نخستین جنگ در حوزۀ داخلی مسلمانان به شمار آمد[۴].

    منابع

    پانویس

    1. Ra bracket.pngوَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَLa bracket.png «و اگر پیمانشان را پس از بستن بشکنند و به دینتان طعنه زنند با پیشگامان کفر که به هیچ پیمانی پایبند نیستند کارزار کنید باشد که باز ایستند» سوره توبه، آیه ۱۲؛ لغت‌نامه دهخدا، ج۱۴، ص۲۲۲۱۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶.
    2. تاریخ طبری، ج۳، ص۱۲؛ الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۱۲۷؛ مجمع البحرین، ج۲، ص۲۶۶؛ حدیثی از امام علی (ع) («أُمِرْتُ بِقِتَالِ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ». خصال، ج۱، ص۱۵۴).
    3. تاریخ طبری، ج۳، ص۱۱. الکامل، ج۳، ص۱۱۲.
    4. فروتن، اباصلت، مرادی، علی اصغر، واژه‌نامه فقه سیاسی، ص ۱۷۳.