هفتم ذیحجه: تفاوت میان نسخهها
←شهادت امام باقر {{ع}}
(صفحهای تازه حاوی «{{امامت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = ذیحجه | عنوان مدخل = هفتم ذیحجه | مداخل مرتبط = هفتم ذیحجه در حدیث - هفتم ذیحجه در تاریخ اسلامی | پرسش مرتبط = }} ==شهادت امام باقر{{ع}}== ==مرجعیت فکری و دینی== امام باقر{{ع}} در این مدت با تأسیس دا...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = ذیحجه | | موضوع مرتبط = ذیحجه | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = | | مداخل مرتبط = | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
==[[ | == مناسبتهای هفتم ذیحجه == | ||
=== شهادت امام باقر {{ع}} === | |||
{{اصلی|شهادت امام باقر}} | |||
بنابر قول مشهور رخداد شهادت امام باقر {{ع}} در [[روز]] هفتم [[ذیحجه]] سال ۱۱۴ هجری بوده است. از آنجا که تلاش [[امویان]] بر از یاد بردن نام و نشان [[اهل بیت]] {{عم}} بوده است، بیتردید [[وصیت]] [[امام باقر]] {{ع}} به اقامه [[سوگواری]] برای ایشان در [[سرزمین منا]]، به وقت حضور و تجمع [[حاجیان]] در آن مکان، آن هم به مدت ده سال و تعیین مبلغ مشخصی برای آن، برای احیای نام و یاد ایشان<ref>الکافی، ج۵، ص۱۱۷.</ref>، نوعی [[مبارزه]] با امویان به شمار میرود<ref>بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان {{عم}}، ص۳۶۵.</ref>.<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص۱۲۴.</ref> | |||
==[[مرجعیت]] [[فکری]] و [[دینی]]== | === [[مرجعیت]] [[فکری]] و [[دینی]] === | ||
امام باقر{{ع}} در | امام باقر {{ع}} در مدت امامت با تأسیس دانشگاه اهل بیت {{عم}} به پرورش شاگردانی پرداخت که تعداد آنان به گزارش [[شیخ طوسی]] به ۴۶۶ نفر میرسید<ref>رجال شیخ طوسی، ص۱۰۲ تا ۱۴۲.</ref>. بدین جهت بازماندگان [[صحابه]] و بزرگان [[تابعین]] و رؤسای [[فقیهان]] [[مسلمان]]، از آن بزرگوار در خصوص [[اخبار]] پیشینیان، [[پیامبران]]، [[جنگهای پیامبر]] {{صل}}، و [[سیره]] و [[سنت]] آن حضرت، و نیز [[فقه]] و [[تفسیر]] و [[حدیث]]، [[روایت]] میکردند؛ به حدی که [[امام]] {{ع}} ضرب المثل [[فضیلت]] شده بود<ref>بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان {{عم}}، ص۳۵۰.</ref>. | ||
بدین جهت بازماندگان [[صحابه]] و بزرگان [[تابعین]] و رؤسای [[فقیهان]] [[مسلمان]]، از آن بزرگوار در خصوص [[اخبار]] پیشینیان، [[پیامبران]]، [[جنگهای پیامبر]]{{صل}}، و [[سیره]] و [[سنت]] آن حضرت، و نیز [[فقه]] و [[تفسیر]] و [[حدیث]]، [[روایت]] میکردند؛ به حدی که [[امام]]{{ع}} ضرب المثل [[فضیلت]] شده بود<ref>بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان{{عم}}، ص۳۵۰.</ref>. | |||
فضیلتهای [[امام باقر]]{{ع}} به حدی انتشار یافته بود که آوازه آن نظر اقشار مختلف [[جامعه]] را متوجه ایشان کرد و [[مرجعیت]] [[فکری]] و [[دینی]] [[مردم]] را به آن | فضیلتهای [[امام باقر]] {{ع}} به حدی انتشار یافته بود که آوازه آن نظر اقشار مختلف [[جامعه]] را متوجه ایشان کرد و [[مرجعیت]] [[فکری]] و [[دینی]] [[مردم]] را به آن حضرت سپرد؛ به گونهای که تودههای مردم پرسشهای خود درباره [[توحید]] و [[آغاز آفرینش]] و مسائل [[حج]] و تاریخ پیامبران و آداب و سنن را نزد وی میبردند و به ایشان مراجعه میکردند؛ چنانکه صاحبان [[فکر]] و نحلههای مختلف نیز در حل بسیاری از [[مشکلات]] [[علمی]] از محضر آن حضرت بهره میگرفتند. حتی برخی از مشکلات [[مالی]] مردم نیز به [[کرامت]] ایشان سامان مییافت. | ||
امام باقر {{ع}} یکی از روایان [[واقعه غدیر]] هستند که به تفصیل و با ذکر جزئیات این واقعه را بیان فرمودهاند و روایت امام باقر {{ع}} یکی از متقنترین منابع [[خطبه غدیر]] به شمار میآید. همچنین به مناسبتهای مختلف به واقعه غدیر اشاره فرمودهاند<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۵.</ref>. | |||
=== ولادت [[ابراهیم]]، [[فرزند پیامبر]] {{صل}} === | |||
[[ابراهیم بن محمد بن عبدالله]]، آخرین فرزند [[رسول خدا]] {{صل}} است. مادرش [[ماریه قبطیه]]، کنیزی بود که مُقَوْقِس، [[حاکم]] اسکندریه، در [[سال ششم هجری]] به [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[هدیه]] کرد. | |||
[[ماریه]] کنیزی سفید و زیباروی و مورد علاقه رسول خدا {{صل}} بود که پس از اسلام آوردن، [[پیامبر]] {{صل}} او را به همسری برگزید و او را در نخلستانی که امروز به «مشربه ام ابراهیم» معروف است و از [[اموال]] [[بنینضیر]] بود، جای داد<ref>طبقات، ج۱، ص۱۰۷.</ref>. | |||
رسول خدا{{صل}} | |||
==فدایی [[امام حسین]]{{ع}}== | ابراهیم در [[ذیحجه]] [[سال هشتم هجری]] در [[مدینه]] به [[دنیا]] آمد. خبر ولادت او را قابله ماریه، سلمی، کنیز آزاد شده رسول خدا {{صل}} برای شوهرش [[ابورافع]] آورد. ابورافع مژده تولد ابراهیم را به پیامبر داد و آن حضرت غلامی را برای مژدگانی به ابورافع بخشید و فرمود: امشب دارای [[فرزندی]] شدم و نام پدرم ابراهیم را بر او نهادم. همچنین فرمود: این پسر، مادرش را از [[بردگی]] [[آزاد]] کرد. | ||
[[ | |||
بعد از تولد ابراهیم، [[جبرئیل]] با کنیه «[[ابو ابراهیم]]» نزد [[رسول خدا]] {{صل}} آمد و بر ایشان [[سلام]] داد<ref>طبقات، ج۱، ص۱۰۸.</ref>. [[روز]] هفتم ولادت [[ابراهیم]]، [[رسول خدا]] {{صل}} گوسفندی را به رسم عقیقه، [[قربانی]] کرد و به وزن موهای سر او میان [[فقیران]] نقره تقسیم کرد. سپس دستور داد آن موها را [[دفن]] کنند<ref>الاستیعاب، ج۱، ص۵۰.</ref>. این کار رسول خدا {{صل}} به عنوان [[سنت]] ایشان، تأکیدی بر [[استحباب]] این رسم هنگام ولادت فرزند است. | |||
بعد از تولد ابراهیم، [[زنان]] [[انصار]] بسیار [[مشتاق]] بودند تا به وی شیردهند. [[پیامبر]] او را به ام برده، دختر منذر بن زید از [[طایفه]] [[بنینجار]] و [[همسر]] [[براء بن اوس]] سپرد. ایشان هر روز برای دیدن فرزندش ابراهیم به [[قبیله]] بنینجار میرفت و [[خواب]] قیلوله نیمروز خود را کنار پسرش ابراهیم انجام میداد. | |||
رسول خدا {{صل}} ابراهیم را شبیه خود میدانست. [[ابن سعد]] در روایتی از [[عایشه]] آورده است: روزی رسول خدا {{صل}} ابراهیم را همراه خود نزد عایشه برد و به او فرمود: {{متن حدیث|انْظُرِي إِلَى شَبَهِهِ بِي}}؛ «شباهتش را به من بنگر!» عایشه گفت: شباهتی نمیبینم. فرمود: مگر سفیدی او را نمیبینی؟ عایشه پاسخ داد: هر کودکی که دوران جنینیاش کوتاه باشد، سفید و فربه میشود<ref>طبقات، ج۱، ص۸۶.</ref>. | |||
باردار شدن [[ماریه]] از پیامبر، سبب ناخوشایندی برخی از [[همسران]] ایشان شد. نیز در روایتی از [[امام باقر]] {{ع}} نقل شده است که رسول خدا {{صل}} به ماریه (همانند زنان [[آزاد]]) دستور [[حجاب]] داد. این بر زنان ایشان ناخوش آمد و سبب [[حسادت]] آنان به ماریه شد<ref>طبقات، ج۱، ص۱۰۸.</ref>. گویا همین امر سبب انتقال ماریه به بیرون [[مدینه]] گشت<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۶.</ref>. | |||
=== فدایی [[امام حسین]] {{ع}} === | |||
[[ابنشهرآشوب]] از [[ابن عباس]] [[روایت]] کرده است: در خدمت [[نبی]] مکرم {{صل}} بودم و فرزندش ابراهیم بر زانوی چپ و [[حسین بن علی]] {{ع}} بر زانوی راست او نشسته بودند و آن حضرت گاهی این را میبوسید و گاه آن را. | |||
ناگاه [[جبرئیل]] از جانب [[پروردگار]] [[جهان]] بر آن حضرت نازل شد. چون حالت [[وحی]] از حضرت برطرف گشت فرمود: جبرئیل نزد من آمد و گفت: ای محمد، [[پروردگار]] تو بر تو [[سلام]] میرساند و میگوید: من این دو را با هم برای تو نمیگذارم. یکی را فدای دیگری کن. | ناگاه [[جبرئیل]] از جانب [[پروردگار]] [[جهان]] بر آن حضرت نازل شد. چون حالت [[وحی]] از حضرت برطرف گشت فرمود: جبرئیل نزد من آمد و گفت: ای محمد، [[پروردگار]] تو بر تو [[سلام]] میرساند و میگوید: من این دو را با هم برای تو نمیگذارم. یکی را فدای دیگری کن. | ||
==[[وفات]] و [[دفن]]== | [[پیغمبر]] {{صل}} نگاهی به [[ابراهیم]] کرد و بگریست و گفت: مادر او کنیزکی است و اگر رحلت کند کسی غیر از من بر او محزون نگردد و مادر حسین [[فاطمه]] است و پدرش علی پسرعم من است که گوشت و [[خون]] من است. اگر حسین از [[دنیا]] برود، دخترم و پسرعمم و خود من بر او محزون میشویم، و من [[حزن]] خویش را بر حزن آنها برگزیدم. ای [[جبرئیل]]! ابراهیم درگذرد که او را فدای حسین کردم. [[غم]] از دست دادن ابراهیم برای [[پیامبر]] {{صل}} بسیار دشوار بود، ولی پیامبر {{صل}} به خاطر [[خدا]] به چنین مصیبتی [[رضایت]] داد. | ||
ابراهیم پس از یک سال و اندی، روز سه [[شنبه]] دهم [[ربیع الاول]] [[سال دهم هجری]] وفات یافت. برخی وفات او را در هجدهم [[رجب]] همان سال دانستهاند. مدت [[عمر]] وی را به [[اختلاف]] ۱۶ یا ۱۸ یا ۲۲ ماه گفتهاند. بنا بر اینکه او در [[ذیحجه]] [[سال]] هشتم زاده شده و در ربیع الاول [[سال دهم]] رحلت کرده باشد، ۱۶ ماه زنده بوده است. [[رسول خدا]]{{صل}} بعد از درگذشت او فرمود: «او در [[بهشت]] دایهای دارد که باقیمانده مدت شیرخواریاش را کامل خواهد کرد».<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۸.</ref> | |||
[[ابن عباس]] گفت: ابراهیم پس از سه [[روز]] رحلت کرد و پیغمبر {{صل}} هرگاه حسین {{ع}} را میدید به سوی او میآمد، او را میبوسید و به سینه میچسبانید و ثنایای او را میمکید و میگفت: {{متن حدیث|فَدَيْتُ مَنْ فَدَيْتُهُ بِابْنِي إِبْرَاهِيمَ}}؛ فدای آنکه فرزند خود ابراهیم را فدای او کردم<ref>مناقب ابنشهرآشوب، ج۴، ص۸۱؛ بحارالأنوار، ج۲۲، ص۱۵۳.</ref>.<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۷.</ref> | |||
=== [[وفات]] و [[دفن]] === | |||
ابراهیم پس از یک سال و اندی، روز سه [[شنبه]] دهم [[ربیع الاول]] [[سال دهم هجری]] وفات یافت. برخی وفات او را در هجدهم [[رجب]] همان سال دانستهاند. مدت [[عمر]] وی را به [[اختلاف]] ۱۶ یا ۱۸ یا ۲۲ ماه گفتهاند. بنا بر اینکه او در [[ذیحجه]] [[سال]] هشتم زاده شده و در ربیع الاول [[سال دهم]] رحلت کرده باشد، ۱۶ ماه زنده بوده است. [[رسول خدا]] {{صل}} بعد از درگذشت او فرمود: «او در [[بهشت]] دایهای دارد که باقیمانده مدت شیرخواریاش را کامل خواهد کرد»<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۸.</ref>. | |||
=== در [[اندوه]] ابراهیم === | |||
پیامبر در [[مرگ]] فرزندش ابراهیم سخت [[اندوهگین]] شد و گریست. از ایشان پرسیدند: آیا شما هم [[گریه]] میکنید؟ فرمود: {{متن حدیث|تَدْمَعُ الْعَيْنُ، وَ يَحْزَنُ الْقَلْبُ، وَ لَانَقُولُ مَا يُسْخِطُ الرَّبَّ}}<ref>بحارالأنوار، ج۲۲، ص۱۵۷.</ref>؛ [[دل]] میسوزد و چشم [[اشک]] میریزد؛ اما سخنی نمیگوییم که [[خدا]] را به [[خشم]] آورد. | |||
بعد از درگذشت [[ابراهیم]]، [[رسول خدا]] {{صل}} دستور داد تا [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} او را برای [[دفن]] آماده کند. علی {{ع}} او را [[غسل]] داد و کفن کرد. سپس [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: او را در کنار یار پیشگام خود، [[عثمان بن مظعون]] دفن میکنیم. به دستور پیامبر گرامی{{صل}} ابراهیم را در [[قبرستان بقیع]] و کنار [[قبر]] عثمان بن مظعون که رسول خدا {{صل}} به او بسیار علاقه داشت، در منطقه [[روحاء]] [[بقیع]] دفن کردند. | |||
هنگام دفن ابراهیم، پیامبر {{صل}} به علی بن ابی طالب {{ع}} دستور داد تا وارد قبر شود و سنگ لحد را بگذارد. [[مردم]] [[گمان]] کردند جایز نیست کسی وارد قبر فرزند خود شود. پیامبر {{صل}} فرمود: [[حرام]] نیست که در قبر [[فرزندان]] خویش وارد شوید؛ اما از این بیمناکم که وقتی در قبر وارد شوید و کفن را از صورت فرزندتان کنار زنید، [[شیطان]] با شما [[بازی]] کند تا در بیتابی [[افراط]] ورزید و [[اجر]] و [[پاداش]] شما تباه شود. بعد از دفن ابراهیم، پیامبر {{صل}} دستور داد بر روی قبر وی آب بپاشند<ref>بحار الأنوار، ج۲۲، ص۱۵۶.</ref>.<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۸.</ref> | |||
=== خورشیدگرفتی در فوت ابراهیم {{ع}} === | |||
هنگام [[مرگ]] ابراهیم [[خورشید]] گرفت. مردم پنداشتند که [[خورشید گرفتگی]] به سبب درگذشت اوست. رسول خدا {{صل}} دستور داد مردم در [[مسجد]] گرد آیند. سپس فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يَجْرِيَانِ بِأَمْرِهِ مُطِيعَانِ لَهُ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَ لَا لِحَيَاتِهِ}}<ref>بحار الأنوار، ج۲۲، ص۱۵۵.</ref>؛ [[خورشید و ماه]] دو نشانه خدایند که به امر او جریان دارند و [[مطیع]] او هستند و برای مرگ یا [[زندگی]] کسی نمیگیرند<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۹.</ref>. | |||
== | === طعنه به رسول خدا {{صل}} === | ||
پس از مرگ ابراهیم، برخی از [[زنان]] رسول خدا {{صل}} طعنه زدند که اگر محمد پیامبر بود، فرزندش نمیمرد. برخی نیز ایشان را ابتر نامیدند. عدهای از مردم گفتند: رسول خدا {{صل}} از شدت بیتابی و [[ناراحتی]] فراموش کرد بر فرزندش [[نماز]] بگزارد. [[جبرئیل]] فرود آمد و سخنان مردم را به رسول خدا خبرداد. | |||
{{ | |||
پیامبر رو به روی جمعیت ایستاد و فرمود: [[جبرئیل]] سخنان شما را به من خبر داد. اما چنان نیست که گفتید. [[خداوند متعال]] پنج [[نماز]] بر شما [[واجب]] کرده و امر فرموده که نماز میت نخوانم، مگر بر جنازهای که نماز خوانده باشد، یا به صورت تمرینی بتواند نماز بخواند. | |||
مقصود از این جمله اخیر آن است که دست کم آن [[کودک]] به هفت سالگی رسیده باشد. از اینرو، در فقه شیعه نماز میت تنها بر جنازه کودکی واجب است که شش سال او تمام شده باشد. بر پایه روایتی از [[امام کاظم]] {{ع}} پس از درگذشت [[ابراهیم]] سه [[سنت]] جریان یافت که مستند [[فقها]] برای سه حکم فقهی شد؛ از جمله [[استحباب]] نماز میت بر کودک، و نه [[وجوب]] آن<ref>بحارالأنوار، ج۲۲، ص۱۵۷.</ref>.<ref>[[حبیبالله فرحزاد|فرحزاد، حبیبالله]]، [[غدیر برترین پیام آسمانی (کتاب)|غدیر برترین پیام آسمانی]]، ص ۱۲۹.</ref> | |||
مقصود از این جمله اخیر آن است که دست کم آن [[کودک]] به هفت سالگی رسیده باشد. از اینرو، در | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۶۲: | خط ۷۰: | ||
[[رده:ذیحجه]] | [[رده:ذیحجه]] | ||