برهان: تفاوت میان نسخهها
←برهان در اصطلاح
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
==برهان در اصطلاح== | ==برهان در اصطلاح== | ||
* برهان، قیاسی منطقی است که از مقدّمات یقینی تشکیل شده و غرض از آن اثبات حقّ است<ref>شرح المنظومه، ج۱، ص۳۲۲ـ۳۲۳.</ref>. احتجاج [[حضرت موسی]] با فرعون، جنبه برهان به خود میگیرد. موسی با این برهان که خلق و هدایت و راهبری همه نظام هستی در دست قدرت خداوندی است، حقّ را برای فرعون آشکار میسازد: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى }}﴾}} <ref> گفت: پروردگار ما کسی است که آفرینش هر چیز را به (فراخور) او، ارزانی داشته سپس راهنمایی کرده است؛ سوره طه، آیه: ۵۰.</ref>. استدلال مذکور، بر ربوبیت خداوند، بر موجودات و هدایت تکوینی آنها متّکی است<ref>المیزان، ج۱۴، ص۱۶۷؛ التحریروالتنویر، ج۱۶ ص۲۳۳؛ تفسیرمراغی، مج۶، ج۱۶، ص۱۱۸.</ref>. خداوند، روش احتجاج برهانی را در آیه۱۲۵ سوره نحل<ref>المیزان، ج۱۲ ص۳۷۲</ref>. به رسول گرامی سفارش کرده و به وی دستور میدهد که در دعوت خویش و استدلال خود از سخنان حقّ<ref>التحریروالتنویر، ج۱۴، ص۳۲۷؛ المیزان، ج۱۲ ص۳۷۱.</ref>. سود جوید و سخن ناروا و باطل را بهکار نبرد: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ }}﴾}} <ref> مردم را) به راه پروردگارت با حکمت و پند نیکو فرا خوان؛ سوره نحل، آیه: ۱۲۵.</ref>؛ ازاینرو، [[رسول خدا]]{{صل}} در احتجاجات خود در مباحث عقلی، هرگز از مقدّمات وهمی و خیالی استمداد نمیجست و در بحثهای کلامی از متشابهات کتابهای آسمانی انبیای گذشته یاری نمیگرفت و در استدلالهای منقول از ملل و نحل از محکمات [[وحی]] تجاوز نمیکرد<ref>تفسیر موضوعی، ج۹، ص۱۳۹.</ref>. | |||
==برهان در قران کریم== | ==برهان در قران کریم== | ||