عقل و خاتمیت در آثار شهید مطهری (مقاله): تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان            = عقل و خاتمیت در آثار شهید مطهری

| موضوع            = [[خاتمیت نبوت]]

'''عقل و خاتمیت در آثار شهید مطهری''' عنوان مقاله‌ای است که با زبان فارسی به بررسی توانایی انسان در دریافت و حفظ برنامه کلی حیات، حجیّت داشتن عقل در کشف و درک مصالح و مفاسد؛ و به رسمیت شناختن اجتهاد به منزله موتور محرّک اسلام که امکان تطبیق شرایط جدید را با اصول کلی فراهم می‌سازد، می‌پردازد. این مقالهٔ ۱۵ صفحه‌ای به قلم [[علی غفارزاده]] نگاشته شده و در [[پیام جاویدان (نشریه)|فصلنامه پیام جاویدان]] (شماره ۲، بهار ۱۳۸۳) منتشر گشته است.<ref name=p1>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/4747/%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1%DB%8C?q=%D8%AE%D8%AA%D9%85%20%D9%86%D8%A8%D9%88%D8%AA&score=72.07029&rownumber=10 پایگاه مجلات تخصصی نور]</ref>

* نویسنده در چکیده مقاله خود می‌نویسد: «استاد مطهّری فیلسوف و متکلّمی آگاه به زمان بود که با احساس مسئولیت الهی، هر جا نیاز بود سؤالی پاسخ داده شود و حقیقتی از حقایق دین تبیین گردد، با سلاح تفکر و اندیشه پای در میدان می‌نهاد و به حق، با سرفرازی از آن بیرون می‌آمد. یکی از مباحثی که به عنوان یک موضوع جدید کلامی در زمان حیات ایشان مورد تحلیل قرار گرفت، بحث خاتمیت و جاودانگی دین اسلام بود. این بحث در واقع، پاسخی است در مقابل این سؤال، که با تغییر شرایط و مقتضیات زمان، چگونه می‌توان به اعتقاد و عمل به قوانین ثابت اسلام در طول ادوار و زمان‌های کاملاً متفاوت، دعوت کرد؟ اسلام چه ویژگی‌هایی دارد که شریعت خاتم تلقّی می‌گردد و چه تفاوتی بین ختم نبوّت وجود دارد؟ تغییر چهره زندگی بشر به دلیل اختراع ماشین و گسترش این تحوّلات به تمام شئون فردی و اجتماعی انسان، نزد عده‌ای به منزله نیاز به تغییر یا بی‌اعتنایی به دین تلقّی می‌گردد. اما استاد مطهّری در تبیین خاتمیت، با عنایت به تمایز نیازهای ثابت و متغیّر بشر، اساس جاودانگی اسلام را بر تطابق تام اسلام با فطرت انسان و امور ذیل می‌داند: توانایی انسان در دریافت و حفظ برنامه کلی حیات، حجیّت داشتن عقل در کشف و درک مصالح و مفاسد؛ و به رسمیت شناختن اجتهاد به منزله موتور محرّک اسلام که امکان تطبیق شرایط جدید را با اصول کلی فراهم می‌سازد. در این مقاله، تلاش شده است این خطوط مورد بررسی قرار گیرد».<ref name=p1></ref>

*خاتمیت در قرآن؛

*خاتمیت در احادیث:

#جهانی بودن و جاودانگی دین اسلام؛

#جامعیت دین اسلام؛

#مراتب دین؛

*فلسفه و حکمت ختم نبوت تبلیغی؛

*فلسفه وحکمت ختم نبوت تشریعی؛

*اسلام و مقتضیات زمان؛

*ویژگی‌های مستقیم قانون‌گذاری در اسلام و عناصر پویایی آن:

#ورود عقل در حریم قانون‌گذاری؛

#اجتهاد قوه محرّکه اسلام؛

#مبتنی بودن احکام  اسلام بر مصالح و مفاسد واقعی؛

#اختیارات حکومت اسلامی؛