پدر مهدی و اهل سنت: تفاوت میان نسخهها
جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵
جز (جایگزینی متن - '== پانویس == {{پانویس}} {{امام مهدی}}' به '== پانویس == {{پانویس}}') |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
*یکی از موارد [[اختلاف]] بین [[شیعه]] و [[سنّی]] در موضوع [[مهدویت]]، [[اختلاف]] در [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] است. [[شیعه]]، با استناد به دلیلهای فراوان ثابت کرده [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} است؛ در حالی که بیشتر [[اهل سنت]]، با بیان برخی [[روایات]] در این زمینه، بر این باورند که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]] [[عبد]] اللّه، همنام [[پدر]] [[پیامبر]]{{صل}} است. | *یکی از موارد [[اختلاف]] بین [[شیعه]] و [[سنّی]] در موضوع [[مهدویت]]، [[اختلاف]] در [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] است. [[شیعه]]، با استناد به دلیلهای فراوان ثابت کرده [[پدر]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}، [[امام حسن عسکری]]{{ع}} است؛ در حالی که بیشتر [[اهل سنت]]، با بیان برخی [[روایات]] در این زمینه، بر این باورند که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]] [[عبد]] اللّه، همنام [[پدر]] [[پیامبر]]{{صل}} است. | ||
*[[دانشمندان]] [[شیعه]]، با حفظ [[امانت]] کامل، برخی از این [[احادیث]] را - هر چند صحیح نمیدانستهاند- بدون کم و کاست از کتابهای [[اهل سنت]] [[نقل]] کردهاند؛ اما هرگز در این موضوع [[تردید]] به خود راه ندادهاند. برخی از احادیثی که [[اهل سنت]] با استناد به آنها، چنین دیدگاهی را [[انتخاب]] کردهاند، بدین قرار است: [[ابن ابی شیبه]]، [[طبرانی]] و [[حاکم]]، از [[عاصم بن ابی النجود]]، از [[زرّ بن حبیش]] از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[دنیا]] از میان نمیرود، مگر اینکه [[خداوند]] سبحانه و تعالی مردی را برمیانگیزاند که نام او هم نام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است"<ref>{{عربی|" لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِي وَ اسْمُ أَبِيهِ اسْمَ أَبِي"}}</ref><ref> ابن ابی شیبه، المصنف، ج ۱۵، ص ۱۹۸، ح ۱۹۴۹۳؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج ۱۰، ص ۱۶۳، ح ۱۰۲۱۳ و ص ۱۶۶، ح ۱۰۲۲۲؛ مستدرک حاکم، ج ۴، ص ۴۴۲؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة، ج ۳، ص ۲۶۱</ref>. [[ابو عمرو دانی]] و [[خطیب بغدادی]]، از [[عاصم بن ابی النجود]] از [[زرّ بن حبیش]]، از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[نقل]] کردهاند که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[قیامت]] برپا نمیشود؛ مگر آنکه مردی از [[خاندان]] من بر همه [[مردم]] [[پادشاهی]] کند، نام او نام من و نام پدرش، نام [[پدر]] من است"<ref> ابو عمرو دانی، سنن، ص ۹۴ و ۹۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۳۷۰</ref>. [[نعیم بن حماد]]، [[خطیب]] و [[ابن حجر]]، همگی از عاصم، از [[زرّ بن حبیش]] از [[ابن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[رسول اکرم]]{{صل}} فرمود: "[[مهدی]] نامش همنام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است". [[نعیم بن حماد]] به [[سند]] خودش از [[ابو الطفیل]] آورده است که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: " [[مهدی]] نامش نام من و نام پدرش، نام [[پدر]] من است"<ref> ابو عمرو دانی، سنن، ص ۹۴ و ۹۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۳۷۰</ref>. هیچیک از این [[احادیث]]، نمیتواند دلیلی محکم، بر ادعای کسانی باشد که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} را "[[عبد]] اللّه" دانستهاند. [[سند]] [[حدیث]] چهارم به اتفاق همه [[محدثان]] ضعیف است؛ زیرا یکی از [[راویان]] آن [[رشدین بن سعد]] است؛ یعنی همان "[[رشدین بن ابی رشدین]]" است که همه بزرگان [[اهل سنت]] در [[علم رجال]] بر [[ضعف]] او اتفاق دارند<ref> ر. ک: المزی، تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۱۹۱؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج ۳، ص ۲۴۰</ref>. بدین ترتیب و بدون [[شک]] در چنین امر مهمّی، نمیتوان سخن اینگونه افراد را پذیرفت. سه [[حدیث]] نخستین، نیز نمیتوانند [[حجّت]] و [[دلیل]] باشند؛ چون عبارت "نام پدرش نام [[پدر]] من است" را بزرگان و حافظان [[حدیث]] [[نقل]] نکردهاند و فقط جمله "نام او، نام من است" را همگان، بدون اضافهای دیگر آوردهاند. | * [[دانشمندان]] [[شیعه]]، با حفظ [[امانت]] کامل، برخی از این [[احادیث]] را - هر چند صحیح نمیدانستهاند- بدون کم و کاست از کتابهای [[اهل سنت]] [[نقل]] کردهاند؛ اما هرگز در این موضوع [[تردید]] به خود راه ندادهاند. برخی از احادیثی که [[اهل سنت]] با استناد به آنها، چنین دیدگاهی را [[انتخاب]] کردهاند، بدین قرار است: [[ابن ابی شیبه]]، [[طبرانی]] و [[حاکم]]، از [[عاصم بن ابی النجود]]، از [[زرّ بن حبیش]] از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[دنیا]] از میان نمیرود، مگر اینکه [[خداوند]] سبحانه و تعالی مردی را برمیانگیزاند که نام او هم نام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است"<ref>{{عربی|" لَا تَذْهَبُ الدُّنْيَا حَتَّى يَبْعَثَ اللَّهُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ بَيْتِي يُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِي وَ اسْمُ أَبِيهِ اسْمَ أَبِي"}}</ref><ref> ابن ابی شیبه، المصنف، ج ۱۵، ص ۱۹۸، ح ۱۹۴۹۳؛ طبرانی، المعجم الکبیر، ج ۱۰، ص ۱۶۳، ح ۱۰۲۱۳ و ص ۱۶۶، ح ۱۰۲۲۲؛ مستدرک حاکم، ج ۴، ص ۴۴۲؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمة، ج ۳، ص ۲۶۱</ref>. [[ابو عمرو دانی]] و [[خطیب بغدادی]]، از [[عاصم بن ابی النجود]] از [[زرّ بن حبیش]]، از [[عبد اللّه بن مسعود]] [[نقل]] کردهاند که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[قیامت]] برپا نمیشود؛ مگر آنکه مردی از [[خاندان]] من بر همه [[مردم]] [[پادشاهی]] کند، نام او نام من و نام پدرش، نام [[پدر]] من است"<ref> ابو عمرو دانی، سنن، ص ۹۴ و ۹۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۳۷۰</ref>. [[نعیم بن حماد]]، [[خطیب]] و [[ابن حجر]]، همگی از عاصم، از [[زرّ بن حبیش]] از [[ابن مسعود]] [[روایت]] کردهاند که [[رسول اکرم]]{{صل}} فرمود: "[[مهدی]] نامش همنام من و نام پدرش نام [[پدر]] من است". [[نعیم بن حماد]] به [[سند]] خودش از [[ابو الطفیل]] آورده است که [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود: " [[مهدی]] نامش نام من و نام پدرش، نام [[پدر]] من است"<ref> ابو عمرو دانی، سنن، ص ۹۴ و ۹۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج ۱، ص ۳۷۰</ref>. هیچیک از این [[احادیث]]، نمیتواند دلیلی محکم، بر ادعای کسانی باشد که نام [[پدر]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} را "[[عبد]] اللّه" دانستهاند. [[سند]] [[حدیث]] چهارم به اتفاق همه [[محدثان]] ضعیف است؛ زیرا یکی از [[راویان]] آن [[رشدین بن سعد]] است؛ یعنی همان "[[رشدین بن ابی رشدین]]" است که همه بزرگان [[اهل سنت]] در [[علم رجال]] بر [[ضعف]] او اتفاق دارند<ref> ر. ک: المزی، تهذیب الکمال، ج ۹، ص ۱۹۱؛ ابن حجر، تهذیب التهذیب، ج ۳، ص ۲۴۰</ref>. بدین ترتیب و بدون [[شک]] در چنین امر مهمّی، نمیتوان سخن اینگونه افراد را پذیرفت. سه [[حدیث]] نخستین، نیز نمیتوانند [[حجّت]] و [[دلیل]] باشند؛ چون عبارت "نام پدرش نام [[پدر]] من است" را بزرگان و حافظان [[حدیث]] [[نقل]] نکردهاند و فقط جمله "نام او، نام من است" را همگان، بدون اضافهای دیگر آوردهاند. | ||
*برخی از پژوهشگران [[اهل سنت]] که روایتکنندگان از [[عاصم بن ابی النجود]] را بررسی کردهاند، به این مطلب تصریح کرده و گفتهاند: "این اضافه در اصل [[حدیث]] نیست". | *برخی از پژوهشگران [[اهل سنت]] که روایتکنندگان از [[عاصم بن ابی النجود]] را بررسی کردهاند، به این مطلب تصریح کرده و گفتهاند: "این اضافه در اصل [[حدیث]] نیست". | ||
*از طرف دیگر، هر سه [[حدیث]]، فقط به [[ابن مسعود]]، ختم میشود و حال آن که در [[مسند احمد]] در چند مورد، همین [[حدیث]] از [[ابن مسعود]] [[نقل]] شده که با جمله "نام او، نام من است"، پایان یافته است<ref> احمد بن حنبل، مسند، ج ۱، ص ۳۷۶ و ۳۷۷ و ۴۳۰ و ۴۴۸</ref>. | *از طرف دیگر، هر سه [[حدیث]]، فقط به [[ابن مسعود]]، ختم میشود و حال آن که در [[مسند احمد]] در چند مورد، همین [[حدیث]] از [[ابن مسعود]] [[نقل]] شده که با جمله "نام او، نام من است"، پایان یافته است<ref> احمد بن حنبل، مسند، ج ۱، ص ۳۷۶ و ۳۷۷ و ۴۳۰ و ۴۴۸</ref>. | ||
*[[ترمذی]] میگوید: "[[حدیث]] از [[امام علی|علی]]{{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]]، فقط با لفظ "نام او، نام من است" [[روایت]] شده است." آنگاه- بعد از [[نقل]] [[حدیث]] [[ابن مسعود]] با این لفظ - میافزاید: " در این باب، از [[امام علی|علی]]{{ع}}، [[ابو سعید]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] [[روایت]] شده و این [[حدیث]] [[نیکو]] و صحیح است"<ref> سنن ترمذی، ج ۴، ص ۵۰۵، ح ۲۲۳۰</ref>. | * [[ترمذی]] میگوید: "[[حدیث]] از [[امام علی|علی]]{{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]]، فقط با لفظ "نام او، نام من است" [[روایت]] شده است." آنگاه- بعد از [[نقل]] [[حدیث]] [[ابن مسعود]] با این لفظ - میافزاید: " در این باب، از [[امام علی|علی]]{{ع}}، [[ابو سعید]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] [[روایت]] شده و این [[حدیث]] [[نیکو]] و صحیح است"<ref> سنن ترمذی، ج ۴، ص ۵۰۵، ح ۲۲۳۰</ref>. | ||
*[[طبرانی]] در المعجم الکبیر آن را از [[ابن مسعود]]، از چند طریق فقط با لفظ "نام او نام من است" در حدیثهای ۱۰۲۱۴ به بعد، [[نقل]] کرده است. | * [[طبرانی]] در المعجم الکبیر آن را از [[ابن مسعود]]، از چند طریق فقط با لفظ "نام او نام من است" در حدیثهای ۱۰۲۱۴ به بعد، [[نقل]] کرده است. | ||
*[[حاکم]] نیز در مستدرک، [[حدیث]] را از [[ابن مسعود]] فقط با جمله "نام او نام من است"، [[نقل]] کرده و گفته است: "این [[حدیث]] با شرط [[شیخین]] صحیح است و آنان آن را [[نقل]] نکردهاند" <ref> حاکم نیشابوری، المستدرک، ج ۴، ص ۴۴۲</ref>. | * [[حاکم]] نیز در مستدرک، [[حدیث]] را از [[ابن مسعود]] فقط با جمله "نام او نام من است"، [[نقل]] کرده و گفته است: "این [[حدیث]] با شرط [[شیخین]] صحیح است و آنان آن را [[نقل]] نکردهاند" <ref> حاکم نیشابوری، المستدرک، ج ۴، ص ۴۴۲</ref>. | ||
*[[بغوی]] در مصابیح السنة [[حدیث]] را - بدون اضافه- [[نقل]] کرده و گوید: [[حدیث]] [[نیکو]] است<ref> مصابیح السنة، ص ۴۹۲، ح ۴۲۱۰</ref>. [[مقدسی شافعی]] تصریح میکند: این افزوده را بزرگان [[حدیث]] [[روایت]] نکردهاند. پس از [[نقل]] [[حدیث]] - بدون آن اضافه- مینویسد: "گروهی از بزرگان [[حدیث]]، در کتابهای خود به همینگونه آورده اند؛ مانند: [[ابو عیسی ترمذی]] در جامع، [[ابی داود]] در [[سنن]] و [[حافظ ابو بکر بیهقی]] و [[شیخ]] [[ابو عمرو دانی]]" <ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۲، ص ۵۱</ref> | * [[بغوی]] در مصابیح السنة [[حدیث]] را - بدون اضافه- [[نقل]] کرده و گوید: [[حدیث]] [[نیکو]] است<ref> مصابیح السنة، ص ۴۹۲، ح ۴۲۱۰</ref>. [[مقدسی شافعی]] تصریح میکند: این افزوده را بزرگان [[حدیث]] [[روایت]] نکردهاند. پس از [[نقل]] [[حدیث]] - بدون آن اضافه- مینویسد: "گروهی از بزرگان [[حدیث]]، در کتابهای خود به همینگونه آورده اند؛ مانند: [[ابو عیسی ترمذی]] در جامع، [[ابی داود]] در [[سنن]] و [[حافظ ابو بکر بیهقی]] و [[شیخ]] [[ابو عمرو دانی]]" <ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۲، ص ۵۱</ref> | ||
*سپس حدیثهای دیگری در تأیید درستی [[نقل]] خود از بزرگانی چند - مانند [[طبری]]، [[احمد بن حنبل]]، [[ترمذی]]، [[ابو داود]]، [[حافظ ابو داود]] و [[بیهقی]] - به [[نقل]] از [[عبد اللّه بن مسعود]]، [[عبد اللّه بن عمر]] و [[حذیفه]] میآورد<ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۲، ص ۵۱- ۵۶</ref>. | *سپس حدیثهای دیگری در تأیید درستی [[نقل]] خود از بزرگانی چند - مانند [[طبری]]، [[احمد بن حنبل]]، [[ترمذی]]، [[ابو داود]]، [[حافظ ابو داود]] و [[بیهقی]] - به [[نقل]] از [[عبد اللّه بن مسعود]]، [[عبد اللّه بن عمر]] و [[حذیفه]] میآورد<ref> مقدسی شافعی، عقد الدرر، باب ۲، ص ۵۱- ۵۶</ref>. | ||
*همانگونه که اشاره شد، [[ترمذی]] این [[حدیث]] را از [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] فقط با جمله "نام او، نام من است"، [[روایت]] کرده است. اگر جمله "و نام پدرش، نام [[پدر]] من است" در متن اصلی [[روایت]] [[ابن مسعود]] میبود، قابل تصور نیست که همه این شخصیتهای یاد شده، به اتفاق آن را حذف کرده باشند؛ هرچند آنان از [[عاصم بن ابی النجود]] هم [[روایت]] کرده باشند. | *همانگونه که اشاره شد، [[ترمذی]] این [[حدیث]] را از [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}}، [[ابو سعید خدری]]، [[ام سلمه]] و [[ابو هریره]] فقط با جمله "نام او، نام من است"، [[روایت]] کرده است. اگر جمله "و نام پدرش، نام [[پدر]] من است" در متن اصلی [[روایت]] [[ابن مسعود]] میبود، قابل تصور نیست که همه این شخصیتهای یاد شده، به اتفاق آن را حذف کرده باشند؛ هرچند آنان از [[عاصم بن ابی النجود]] هم [[روایت]] کرده باشند. | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
#از سوی طرفداران [[بنی عباس]]، برای تأیید [[مهدویت]] [[محمد بن عبد اللّه منصور عباسی]]، به [[حدیث]] [[ابن مسعود]] افزوده شده است. این احتمال، زمانی به واقعیت نزدیک میشود که بدانیم [[محمد بن عبد اللّه بن حسن مثنا]]، لکنت زبان داشت؛. از این رو پیروانش [[دروغ]] دیگری به [[روایت]] [[ابو هریره]] افزوده و چنین [[نقل]] کردهاند: "به درستی که [[مهدی]] نامش [[محمد بن عبد اللّه]] است و در زبانش کندی وجود دارد"<ref>ر.ک: ابو الفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص ۱۶۳ و ۱۶۴</ref>. | #از سوی طرفداران [[بنی عباس]]، برای تأیید [[مهدویت]] [[محمد بن عبد اللّه منصور عباسی]]، به [[حدیث]] [[ابن مسعود]] افزوده شده است. این احتمال، زمانی به واقعیت نزدیک میشود که بدانیم [[محمد بن عبد اللّه بن حسن مثنا]]، لکنت زبان داشت؛. از این رو پیروانش [[دروغ]] دیگری به [[روایت]] [[ابو هریره]] افزوده و چنین [[نقل]] کردهاند: "به درستی که [[مهدی]] نامش [[محمد بن عبد اللّه]] است و در زبانش کندی وجود دارد"<ref>ر.ک: ابو الفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ص ۱۶۳ و ۱۶۴</ref>. | ||
*بر این اساس هر سه [[حدیث]] نخستین، با [[نقل]] حافظان [[حدیث]] از عاصم [[مخالفت]] دارد. از اینرو [[حافظ ابو نعیم اصفهانی]] در [[مناقب المهدی]] این [[حدیث]] را با ۳۳ سلسله [[راویان]] مختلف تا عاصم، [[نقل]] کرده است. در این نقلها حتی یکی از آنها عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را ندارد و با عبارت "نام او نام من است" پایان یافته است. | *بر این اساس هر سه [[حدیث]] نخستین، با [[نقل]] حافظان [[حدیث]] از عاصم [[مخالفت]] دارد. از اینرو [[حافظ ابو نعیم اصفهانی]] در [[مناقب المهدی]] این [[حدیث]] را با ۳۳ سلسله [[راویان]] مختلف تا عاصم، [[نقل]] کرده است. در این نقلها حتی یکی از آنها عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را ندارد و با عبارت "نام او نام من است" پایان یافته است. | ||
*[[گنجی شافعی]] متن اصفهانی را [[نقل]] و اضافه میکند: "این [[حدیث]] را غیر از عاصم، دیگرانی هم مانند [[عمرو بن حره]]، از زرّ [[نقل]] کردهاند و همگی با "نام او نام من است"، آن را به پایان بردهاند؛ جز روایتی که عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را دارد. کوتاه سخن اینکه چنین اضافهای پذیرفتنی نیست؛ به خصوص که [[احمد بن حنبل]] با دقتی که در ضبط [[حدیث]] دارد، این [[حدیث]] را چند بار در مسندش با جمله "و نامش نام من است" [[نقل]] کرده است"<ref> کنجی شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۴۸۲</ref>. | * [[گنجی شافعی]] متن اصفهانی را [[نقل]] و اضافه میکند: "این [[حدیث]] را غیر از عاصم، دیگرانی هم مانند [[عمرو بن حره]]، از زرّ [[نقل]] کردهاند و همگی با "نام او نام من است"، آن را به پایان بردهاند؛ جز روایتی که عبارت "و نام پدرش نام [[پدر]] من است" را دارد. کوتاه سخن اینکه چنین اضافهای پذیرفتنی نیست؛ به خصوص که [[احمد بن حنبل]] با دقتی که در ضبط [[حدیث]] دارد، این [[حدیث]] را چند بار در مسندش با جمله "و نامش نام من است" [[نقل]] کرده است"<ref> کنجی شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف، ص ۴۸۲</ref>. | ||
*از بحثهای گذشته روشن میشود که تبار [[امام مهدی]]{{ع}}، به [[امام حسین]]{{ع}} میرسد و دیگر احادیثی که خلاف این را میرسانند، ضعیف و بیاعتبار بوده، هیچ قرینهای بر صحت آنها در دست نیست. با توجه به نتیجه بحثهای گذشته نیز به دست میآید: [[نقل]] [[متواتر]] نزد [[مسلمانان]] نیز همین نتیجه را تأیید میکند<ref> سید ثامر هاشم العمیدی، مهدی منتظر در اندیشه اسلامی، ص ۹۲- ۱۰۷( با تصرف)</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۱۳۱ - ۱۳۵.</ref>. | *از بحثهای گذشته روشن میشود که تبار [[امام مهدی]]{{ع}}، به [[امام حسین]]{{ع}} میرسد و دیگر احادیثی که خلاف این را میرسانند، ضعیف و بیاعتبار بوده، هیچ قرینهای بر صحت آنها در دست نیست. با توجه به نتیجه بحثهای گذشته نیز به دست میآید: [[نقل]] [[متواتر]] نزد [[مسلمانان]] نیز همین نتیجه را تأیید میکند<ref> سید ثامر هاشم العمیدی، مهدی منتظر در اندیشه اسلامی، ص ۹۲- ۱۰۷(با تصرف)</ref><ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص۱۳۱ - ۱۳۵.</ref>. | ||
==پرسش مستقیم== | ==پرسش مستقیم== | ||
* [[چه اختلافاتی میان شیعه و سنی در موضوع مهدویت وجود دارد؟ (پرسش)]] | * [[چه اختلافاتی میان شیعه و سنی در موضوع مهدویت وجود دارد؟ (پرسش)]] | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
{{پرسمان مهدویت از دیدگاه مذاهب اسلامی}} | {{پرسمان مهدویت از دیدگاه مذاهب اسلامی}} | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{ | {{مدخل وابسته}} | ||
*[[آخر الزمان]] | * [[آخر الزمان]] | ||
*[[آدینه]] ([[جمعه]]) | * [[آدینه]] ([[جمعه]]) | ||
*[[آستانه عسکریین]] | * [[آستانه عسکریین]] | ||
*[[آستانه قیامت]] | * [[آستانه قیامت]] | ||
*[[آفتاب پشت ابر]] ([[خورشید پشت ابر]]) | * [[آفتاب پشت ابر]] ([[خورشید پشت ابر]]) | ||
*[[آینده پژوهی]] | * [[آینده پژوهی]] | ||
*[[آیین جدید دین در عصر ظهور]] | * [[آیین جدید دین در عصر ظهور]] | ||
*[[اَبدال]] | * [[اَبدال]] | ||
*[[ابوالادیان]] | * [[ابوالادیان]] | ||
*[[ابوصالح]] | * [[ابوصالح]] | ||
*[[ابوالقاسم (امام مهدی)]] | * [[ابوالقاسم (امام مهدی)]] | ||
*[[اثناعشریه]] | * [[اثناعشریه]] | ||
*[[احمد (امام مهدی)]] | * [[احمد (امام مهدی)]] | ||
*[[احمد بن اسحاق قمی]] | * [[احمد بن اسحاق قمی]] | ||
*[[احمد بن هلال کرخی]] | * [[احمد بن هلال کرخی]] | ||
*[[احمدیه]] ([[قادیانیه]]) | * [[احمدیه]] ([[قادیانیه]]) | ||
*[[اخیار]] | * [[اخیار]] | ||
*[[ادله رجعت]] | * [[ادله رجعت]] | ||
*[[اسماعیلیه]] | * [[اسماعیلیه]] | ||
*[[أشراط الساعه]] | * [[أشراط الساعه]] | ||
*[[اصحاب قائم]] ([[یاران امام مهدی]]){{ع}} | * [[اصحاب قائم]] ([[یاران امام مهدی]]){{ع}} | ||
*[[اصحاب کهف]] | * [[اصحاب کهف]] | ||
*[[اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور]] ([[مسجد سهله]]) | * [[اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور]] ([[مسجد سهله]]) | ||
*[[القاب امام مهدی]]{{ع}} | * [[القاب امام مهدی]]{{ع}} | ||
*[[امامت امام مهدی]]{{ع}} | * [[امامت امام مهدی]]{{ع}} | ||
*[[امامت و مهدویت]] | * [[امامت و مهدویت]] | ||
*[[امام حسن عسکری]] | * [[امام حسن عسکری]] | ||
*[[امام زمان]] ([[صاحب الزمان]]) | * [[امام زمان]] ([[صاحب الزمان]]) | ||
*[[امام شناسی]] ([[مرگ جاهلی]]) | * [[امام شناسی]] ([[مرگ جاهلی]]) | ||
*[[امام مهدی از ولادت تا ظهور]] | * [[امام مهدی از ولادت تا ظهور]] | ||
*[[امامیه]] | * [[امامیه]] | ||
*[[امدادهای غیبی]] | * [[امدادهای غیبی]] | ||
*[[امکان رجعت رجعت]] | * [[امکان رجعت رجعت]] | ||
*[[امنیت حکومت جهانی]] | * [[امنیت حکومت جهانی]] | ||
*[[انتظار فرج]] | * [[انتظار فرج]] | ||
*[[انتقام]] | * [[انتقام]] | ||
*[[انجمن حجتیه]] | * [[انجمن حجتیه]] | ||
*[[انطاکیه]] | * [[انطاکیه]] | ||
*[[اوتاد]] | * [[اوتاد]] | ||
*[[اهل سنت و امام مهدی موعود]] | * [[اهل سنت و امام مهدی موعود]] | ||
*[[اهل سنّت و ولادت امام مهدی{{ع}}]] | * [[اهل سنّت و ولادت امام مهدی{{ع}}]] | ||
*[[اهل کتاب در عصر ظهور]] | * [[اهل کتاب در عصر ظهور]] | ||
*[[ایام الله]] | * [[ایام الله]] | ||
*[[ایستادن هنگام شنیدن لقب قائم]] | * [[ایستادن هنگام شنیدن لقب قائم]] | ||
*[[باب]] ([[علی محمد شیرازی]]) | * [[باب]] ([[علی محمد شیرازی]]) | ||
*[[بابیه باب]] | * [[بابیه باب]] | ||
*[[باران های پیاپی]] | * [[باران های پیاپی]] | ||
*[[باقریه]] | * [[باقریه]] | ||
*[[البرهان فی علامات امام مهدی آخر الزمان]] | * [[البرهان فی علامات امام مهدی آخر الزمان]] | ||
*[[بعثت امام مهدی]] | * [[بعثت امام مهدی]] | ||
*[[بلالی محمد بن علی بن بلال]] | * [[بلالی محمد بن علی بن بلال]] | ||
*[[بلالیه]] | * [[بلالیه]] | ||
*[[بهائیت]] | * [[بهائیت]] | ||
*[[البیان فی اخبار صاحب الزمان]] | * [[البیان فی اخبار صاحب الزمان]] | ||
*[[بیت الحمد]] | * [[بیت الحمد]] | ||
*[[بیت المقدس]] | * [[بیت المقدس]] | ||
*[[بیدا خسف به بیدا]] | * [[بیدا خسف به بیدا]] | ||
*[[بیعت امام مهدی]] | * [[بیعت امام مهدی]] | ||
*[[بیعت نامه امام مهدی]] | * [[بیعت نامه امام مهدی]] | ||
*[[البیعه لله]] | * [[البیعه لله]] | ||
*[[پایان تاریخ آخرالزمان]] | * [[پایان تاریخ آخرالزمان]] | ||
*[[پدر امام مهدی امام حسن عسکری]] | * [[پدر امام مهدی امام حسن عسکری]] | ||
*[[پدر امام مهدی و اهل سنّت]] | * [[پدر امام مهدی و اهل سنّت]] | ||
*[[پرچم امام مهدی ]] | * [[پرچم امام مهدی]] | ||
*[[پرچم های سیاه]] | * [[پرچم های سیاه]] | ||
*[[پیراهن امام مهدی]] | * [[پیراهن امام مهدی]] | ||
*[[تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم]] | * [[تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم]] | ||
*[[تاریخ عصر غیبت]] | * [[تاریخ عصر غیبت]] | ||
*[[تاریخ غیبت کبرا]] | * [[تاریخ غیبت کبرا]] | ||
*[[تشرف ملاقات با امام مهدی]] | * [[تشرف ملاقات با امام مهدی]] | ||
*[[تکذیب وقت گزاران وقت ظهور]] | * [[تکذیب وقت گزاران وقت ظهور]] | ||
*[[تَناثُرُ النُّجُوم]] | * [[تَناثُرُ النُّجُوم]] | ||
*[[توقیع]] | * [[توقیع]] | ||
*[[جبرئیل]] | * [[جبرئیل]] | ||
*[[جده]] | * [[جده]] | ||
*[[جزیره خضرا]] | * [[جزیره خضرا]] | ||
*[[جزیره خضرا در ترازوی نقد]] | * [[جزیره خضرا در ترازوی نقد]] | ||
*[[جعفر کذاب]] | * [[جعفر کذاب]] | ||
*[[جمعه]] | * [[جمعه]] | ||
*[[جنگ افزارهای امام مهدی سلاح امام مهدی]] | * [[جنگ افزارهای امام مهدی سلاح امام مهدی]] | ||
*[[حجت]] | * [[حجت]] | ||
*[[حجر الاسود]] | * [[حجر الاسود]] | ||
*[[حدیث غدیر]] | * [[حدیث غدیر]] | ||
*[[حدیث لوح حضرت زهرا لوح حضرت زهرا]] | * [[حدیث لوح حضرت زهرا لوح حضرت زهرا]] | ||
*[[حدیث معراج]] | * [[حدیث معراج]] | ||
*[[حِرْز امام مهدی ]] | * [[حِرْز امام مهدی]] | ||
*[[حرمت نام بردن امام مهدی]] | * [[حرمت نام بردن امام مهدی]] | ||
*[[حسن شریعی]] | * [[حسن شریعی]] | ||
*[[حسین بن روح نوبختی]] | * [[حسین بن روح نوبختی]] | ||
*[[حسین بن منصور حلاج]] | * [[حسین بن منصور حلاج]] | ||
*[[حکومت جهانی]] | * [[حکومت جهانی]] | ||
*[[حکومت صالحان]] | * [[حکومت صالحان]] | ||
*[[حکومت مستضعفان]] | * [[حکومت مستضعفان]] | ||
*[[حکیمه خاتون]] | * [[حکیمه خاتون]] | ||
*[[حیرت]] | * [[حیرت]] | ||
*[[خاتم الاوصیاء]] | * [[خاتم الاوصیاء]] | ||
*[[خراسانی]] ([[خروج خراسانی]]) | * [[خراسانی]] ([[خروج خراسانی]]) | ||
*[[خردسال ترین پیشوای معصوم]] ([[امامت امام مهدی]]) | * [[خردسال ترین پیشوای معصوم]] ([[امامت امام مهدی]]) | ||
*[[خروج خراسانی]] | * [[خروج خراسانی]] | ||
*[[خروج دابة الاَرض]] | * [[خروج دابة الاَرض]] | ||
*[[خروج دجال]] | * [[خروج دجال]] | ||
*[[خروج سفیانی]] | * [[خروج سفیانی]] | ||
*[[خروج سید حسنی]] | * [[خروج سید حسنی]] | ||
*[[خروج شعیب بن صالح]] | * [[خروج شعیب بن صالح]] | ||
*[[خروج شیصبانی]] | * [[خروج شیصبانی]] | ||
*[[خروج عوف سلمی]] | * [[خروج عوف سلمی]] | ||
*[[خروج امام مهدی]] ([[قیام امام مهدی]]) | * [[خروج امام مهدی]] ([[قیام امام مهدی]]) | ||
*[[خروج یأجوج]] ([[یأجوج و مأجوج]]) | * [[خروج یأجوج]] ([[یأجوج و مأجوج]]) | ||
*[[خروج یمانی]] | * [[خروج یمانی]] | ||
*[[خسف به بیداء]] | * [[خسف به بیداء]] | ||
*[[خسوف و کسوف غیرعادی]] | * [[خسوف و کسوف غیرعادی]] | ||
*[[خضر]] | * [[خضر]] | ||
*[[خلافت موعود]] | * [[خلافت موعود]] | ||
*[[خورشید پشت ابر]] | * [[خورشید پشت ابر]] | ||
*[[خطبه قیام]] | * [[خطبه قیام]] | ||
*[[خورشید مغرب]] | * [[خورشید مغرب]] | ||
*[[خیمه]] | * [[خیمه]] | ||
*[[دابه الارض]] ([[خروج دابه الارض]]) | * [[دابه الارض]] ([[خروج دابه الارض]]) | ||
*[[دادگستر جهان]] | * [[دادگستر جهان]] | ||
*[[دانشمندان عامه و امام مهدی موعود]] | * [[دانشمندان عامه و امام مهدی موعود]] | ||
*[[دجال خروج دجال]] | * [[دجال خروج دجال]] | ||
*[[در انتظار ققنوس]] | * [[در انتظار ققنوس]] | ||
*[[در فجر ساحل]] | * [[در فجر ساحل]] | ||
*[[دست بر سر گذاشتن]] | * [[دست بر سر گذاشتن]] | ||
*[[دعای افتتاح]] | * [[دعای افتتاح]] | ||
*[[دعای عهد]] | * [[دعای عهد]] | ||
*[[دعای ندبه]] | * [[دعای ندبه]] | ||
*[[دعای سمات]] | * [[دعای سمات]] | ||
*[[دوازده امامی]] ([[اثناعشریه]]) | * [[دوازده امامی]] ([[اثناعشریه]]) | ||
*[[دولت کریمه]] ([[حکومت جهانی]]) | * [[دولت کریمه]] ([[حکومت جهانی]]) | ||
*[[دین در آخرالزمان آخرالزمان]] | * [[دین در آخرالزمان آخرالزمان]] | ||
*[[دین عصر ظهور]] | * [[دین عصر ظهور]] | ||
*[[ذی طوی]] | * [[ذی طوی]] | ||
*[[رایات سود]] ([[پرچم های سیاه]]) | * [[رایات سود]] ([[پرچم های سیاه]]) | ||
*[[رحلت امام مهدی]] ([[فرجام امام مهدی]]) | * [[رحلت امام مهدی]] ([[فرجام امام مهدی]]) | ||
*[[رجعت]] | * [[رجعت]] | ||
*[[رجعت کنندگان]] | * [[رجعت کنندگان]] | ||
*[[رکن و مقام]] | * [[رکن و مقام]] | ||
*[[رؤیت امام مهدی]] ([[ملاقات امام مهدی]]) | * [[رؤیت امام مهدی]] ([[ملاقات امام مهدی]]) | ||
*[[زبور داود]] | * [[زبور داود]] | ||
*[[زمینه سازان ظهور]] | * [[زمینه سازان ظهور]] | ||
*[[زنان آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]) | * [[زنان آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]) | ||
*[[زنان و قیام امام مهدی]] ([[یاران امام مهدی]]) | * [[زنان و قیام امام مهدی]] ([[یاران امام مهدی]]) | ||
*[[زندگی آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]) | * [[زندگی آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]) | ||
*[[زیارت آل یس]] | * [[زیارت آل یس]] | ||
*[[زیارت ناحیه مقدسه]] | * [[زیارت ناحیه مقدسه]] | ||
*[[زیارت رجبیه]] | * [[زیارت رجبیه]] | ||
*[[زیدیه]] | * [[زیدیه]] | ||
*[[سازمان وکالت]] | * [[سازمان وکالت]] | ||
*[[سامرا]] | * [[سامرا]] | ||
*[[سرداب سامرا]] | * [[سرداب سامرا]] | ||
*[[سلاح امام مهدی]] | * [[سلاح امام مهدی]] | ||
*[[سفیانی]] ([[خروج سفیانی]]) | * [[سفیانی]] ([[خروج سفیانی]]) | ||
*[[سید حسنی]] ([[خروج سید حسنی]]) | * [[سید حسنی]] ([[خروج سید حسنی]]) | ||
*[[سیره حکومتی امام مهدی]] | * [[سیره حکومتی امام مهدی]] | ||
*[[سیصد و سیزده]] | * [[سیصد و سیزده]] | ||
*[[شاهدان ولادت امام مهدی]] | * [[شاهدان ولادت امام مهدی]] | ||
*[[شرایط ظهور]] | * [[شرایط ظهور]] | ||
*[[شرید]] | * [[شرید]] | ||
*[[شریعیه]] | * [[شریعیه]] | ||
*[[شعبان]] | * [[شعبان]] | ||
*[[شعیب بن صالح]] ([[خروج شعیب ]]) | * [[شعیب بن صالح]] ([[خروج شعیب]]) | ||
*[[شلمغانیه]] | * [[شلمغانیه]] | ||
*[[شمائل امام مهدی]] | * [[شمائل امام مهدی]] | ||
*[[شمشیر سلاح امام مهدی]] | * [[شمشیر سلاح امام مهدی]] | ||
*[[شهادت امام مهدی]] ([[فرجام امام مهدی]]) | * [[شهادت امام مهدی]] ([[فرجام امام مهدی]]) | ||
*[[شیخیه]] | * [[شیخیه]] | ||
*[[شیطان]] ([[کشته شدن شیطان]]) | * [[شیطان]] ([[کشته شدن شیطان]]) | ||
*[[شیصبانی]] ([[خروج شیصبانی]]) | * [[شیصبانی]] ([[خروج شیصبانی]]) | ||
*[[شیعه]] | * [[شیعه]] | ||
*[[صاحب الامر]] | * [[صاحب الامر]] | ||
*[[صاحب الدار]] | * [[صاحب الدار]] | ||
*[[صاحب الزمان]] | * [[صاحب الزمان]] | ||
*[[صاحب السیف]] | * [[صاحب السیف]] | ||
*[[صاحب الغیبه]] | * [[صاحب الغیبه]] | ||
*[[صاید بن صید]] ([[خروج دجال]]) | * [[صاید بن صید]] ([[خروج دجال]]) | ||
*[[صقیل]] ([[مادر امام مهدی]]) | * [[صقیل]] ([[مادر امام مهدی]]) | ||
*[[صیحه آسمانی]] ([[ندای آسمانی]]) | * [[صیحه آسمانی]] ([[ندای آسمانی]]) | ||
*[[طالقان]] | * [[طالقان]] | ||
*[[طرید]] | * [[طرید]] | ||
*[[طلوع خورشید از مغرب]] | * [[طلوع خورشید از مغرب]] | ||
*[[طویل العمر]] | * [[طویل العمر]] | ||
*[[طی الارض]] | * [[طی الارض]] | ||
*[[طیبه]] | * [[طیبه]] | ||
*[[ظهور]] | * [[ظهور]] | ||
*[[عاشورا]] | * [[عاشورا]] | ||
*[[عبرتایی]] ([[احمد بن هلال]]) | * [[عبرتایی]] ([[احمد بن هلال]]) | ||
*[[عثمان بن سعید عمری]] | * [[عثمان بن سعید عمری]] | ||
*[[عدد یاران امام مهدی]] ([[سیصد و سیزده]]) | * [[عدد یاران امام مهدی]] ([[سیصد و سیزده]]) | ||
*[[عدل و قسط حکومت جهانی]] | * [[عدل و قسط حکومت جهانی]] | ||
*[[العرف الوردی فی اخبار الامام مهدی]] | * [[العرف الوردی فی اخبار الامام مهدی]] | ||
*[[عسکریه]] | * [[عسکریه]] | ||
*[[عصائب]] | * [[عصائب]] | ||
*[[عصر زندگی]] | * [[عصر زندگی]] | ||
*[[عقد الدرر فی اخبار المنتظر]] | * [[عقد الدرر فی اخبار المنتظر]] | ||
*[[علایم ظهور]] ([[نشانه های ظهور]]) | * [[علایم ظهور]] ([[نشانه های ظهور]]) | ||
*[[علائم قیامت اشراط الساعه]] | * [[علائم قیامت اشراط الساعه]] | ||
*[[علی بن محمد سمری]] | * [[علی بن محمد سمری]] | ||
*[[غار انطاکیه]] ([[انطاکیه]]) | * [[غار انطاکیه]] ([[انطاکیه]]) | ||
*[[غایب]] ([[امام غایب]]) | * [[غایب]] ([[امام غایب]]) | ||
*[[غریم]] | * [[غریم]] | ||
*[[غلام]] | * [[غلام]] | ||
*[[غیبت]] ([[پنهان شدن]]) | * [[غیبت]] ([[پنهان شدن]]) | ||
*[[الغیبه]] | * [[الغیبه]] | ||
*[[غیبت صغرا]] | * [[غیبت صغرا]] | ||
*[[غیبت کبرا]] | * [[غیبت کبرا]] | ||
*[[فترت]] | * [[فترت]] | ||
*[[فرید]] | * [[فرید]] | ||
*[[فرجام امام مهدی]] | * [[فرجام امام مهدی]] | ||
*[[فرجام شناسی]] ([[آینده پژوهی]]) | * [[فرجام شناسی]] ([[آینده پژوهی]]) | ||
*[[فضیلت انتظار فرج]] ([[انتظار فرج ]]) | * [[فضیلت انتظار فرج]] ([[انتظار فرج]]) | ||
*[[فضیلت منتظران]] ([[منتظر]]) | * [[فضیلت منتظران]] ([[منتظر]]) | ||
*[[فلسفه رجعت]] ([[رجعت]]) | * [[فلسفه رجعت]] ([[رجعت]]) | ||
*[[فلسفه غیبت صغرا]] ([[غیبت صغرا]]) | * [[فلسفه غیبت صغرا]] ([[غیبت صغرا]]) | ||
*[[فلسفه غیبت]] ([[غیبت امام مهدی]]) | * [[فلسفه غیبت]] ([[غیبت امام مهدی]]) | ||
*[[فواید امام غایب]] | * [[فواید امام غایب]] | ||
*[[فوتوریسم]] | * [[فوتوریسم]] | ||
*[[قائم]] | * [[قائم]] | ||
*[[قادیانیه]] | * [[قادیانیه]] | ||
*[[قتل نفس زَکیّه]] | * [[قتل نفس زَکیّه]] | ||
*[[قم]] | * [[قم]] | ||
*[[قیامت صغرا]] ([[رجعت]]) | * [[قیامت صغرا]] ([[رجعت]]) | ||
*[[قیام های پیش از ظهور]] | * [[قیام های پیش از ظهور]] | ||
*[[کتاب الغیبه للحجه]] | * [[کتاب الغیبه للحجه]] | ||
*[[کشته شدن شیطان]] | * [[کشته شدن شیطان]] | ||
*[[کمال الدین و تمام النعمه]] | * [[کمال الدین و تمام النعمه]] | ||
*[[کوفه]] | * [[کوفه]] | ||
*[[کنیه امام مهدی]] ([[ابوالقاسم]]) | * [[کنیه امام مهدی]] ([[ابوالقاسم]]) | ||
*[[کوه رَضْوی]] | * [[کوه رَضْوی]] | ||
*[[کیسانیه]] | * [[کیسانیه]] | ||
*[[لباس امام مهدی]] ([[پیراهن امام مهدی]]) | * [[لباس امام مهدی]] ([[پیراهن امام مهدی]]) | ||
*[[لوح حضرت زهرا]] | * [[لوح حضرت زهرا]] | ||
*[[مادر امام مهدی]] | * [[مادر امام مهدی]] | ||
*[[متامام مهدی]] ([[مدعیان مهدویت]]) | * [[متامام مهدی]] ([[مدعیان مهدویت]]) | ||
*[[مثلث برمودا]] ([[جزیره خضرا]]) | * [[مثلث برمودا]] ([[جزیره خضرا]]) | ||
*[[محدَّث]] | * [[محدَّث]] | ||
*[[محل بیعت امام مهدی]] ([[رکن و مقام]]) | * [[محل بیعت امام مهدی]] ([[رکن و مقام]]) | ||
*[[محل ظهور امام مهدی]] ([[مسجد الحرام]]) | * [[محل ظهور امام مهدی]] ([[مسجد الحرام]]) | ||
*[[محل قتل نفس زکیه رکن و مقام]] | * [[محل قتل نفس زکیه رکن و مقام]] | ||
*[[محمد]] | * [[محمد]] | ||
*[[محمد بن عثمان بن سعید عمری]] | * [[محمد بن عثمان بن سعید عمری]] | ||
*[[محمد بن علی بن هلال]] | * [[محمد بن علی بن هلال]] | ||
*[[محمد بن علی شلمغانی]] | * [[محمد بن علی شلمغانی]] | ||
*[[محمد بن نصیر نمیری]] | * [[محمد بن نصیر نمیری]] | ||
*[[محمدیه]] | * [[محمدیه]] | ||
*[[مدعیان بابیت]] | * [[مدعیان بابیت]] | ||
*[[مدعیان مهدویت]] | * [[مدعیان مهدویت]] | ||
*[[مرجع تقلید]] | * [[مرجع تقلید]] | ||
*[[مردان آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]) | * [[مردان آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]]) | ||
*[[مرکز حکومت امام مهدی]] ([[مسجد کوفه]]) | * [[مرکز حکومت امام مهدی]] ([[مسجد کوفه]]) | ||
*[[مرگ جاهلی]] | * [[مرگ جاهلی]] | ||
*[[مرگ سرخ]] | * [[مرگ سرخ]] | ||
*[[مرگ سفید]] | * [[مرگ سفید]] | ||
*[[مستضعف]] | * [[مستضعف]] | ||
*[[مسجد جمکران]] | * [[مسجد جمکران]] | ||
*[[مسجد الحرام]] | * [[مسجد الحرام]] | ||
*[[مسجد سهله]] | * [[مسجد سهله]] | ||
*[[مسجد صاحب الزمان]] ([[مسجد جمکران]]) | * [[مسجد صاحب الزمان]] ([[مسجد جمکران]]) | ||
*[[مسجد کوفه]] | * [[مسجد کوفه]] | ||
*[[مصلای جمعه و جماعات در عصر ظهور]] ([[مسجد کوفه]]) | * [[مصلای جمعه و جماعات در عصر ظهور]] ([[مسجد کوفه]]) | ||
* [[مضطر]] | * [[مضطر]] | ||
*[[معجم احادیث الامام الامام مهدی ]] | * [[معجم احادیث الامام الامام مهدی]] | ||
*[[معمرین]] | * [[معمرین]] | ||
*[[مغیریه]] | * [[مغیریه]] | ||
*[[مقتدای مسیح]] | * [[مقتدای مسیح]] | ||
*[[مکیال المکارم فی فواید الدعاء للقائم]] | * [[مکیال المکارم فی فواید الدعاء للقائم]] | ||
*[[ملاحم و فتن]] | * [[ملاحم و فتن]] | ||
*[[ملاقات با امام مهدی]] | * [[ملاقات با امام مهدی]] | ||
*[[ملیکه مادر امام مهدی]] | * [[ملیکه مادر امام مهدی]] | ||
*[[منتخب الاثر]] | * [[منتخب الاثر]] | ||
*[[منتظِر]] | * [[منتظِر]] | ||
*[[منتَظَر]] | * [[منتَظَر]] | ||
*[[منتقم]] | * [[منتقم]] | ||
*[[منصور]] | * [[منصور]] | ||
*[[موتور]] | * [[موتور]] | ||
*[[موسویه]] | * [[موسویه]] | ||
*[[موعود مسیحیت]] | * [[موعود مسیحیت]] | ||
*[[موعود یهود]] | * [[موعود یهود]] | ||
*[[امام مهدی]] | * [[امام مهدی]] | ||
*[[امام مهدی سودانی]] | * [[امام مهدی سودانی]] | ||
*[[امام مهدی موعود]] | * [[امام مهدی موعود]] | ||
*[[مهدویت]] | * [[مهدویت]] | ||
*[[ممهدون]] ([[زمینه سازان ظهور]]) | * [[ممهدون]] ([[زمینه سازان ظهور]]) | ||
*[[مهدویت پژوهی]] ([[آینده پژوهی]]) | * [[مهدویت پژوهی]] ([[آینده پژوهی]]) | ||
*[[امام مهدی شخصی و امام مهدی نوعی]] | * [[امام مهدی شخصی و امام مهدی نوعی]] | ||
*[[امام مهدیه]] | * [[امام مهدیه]] | ||
*[[میراث دار پیامبران]] | * [[میراث دار پیامبران]] | ||
*[[ناحیه مقدسه]] | * [[ناحیه مقدسه]] | ||
*[[نام های حضرت محمد]] ([[احمد]]) | * [[نام های حضرت محمد]] ([[احمد]]) | ||
*[[ناووسیه]] | * [[ناووسیه]] | ||
*[[نجبا]] | * [[نجبا]] | ||
*[[ندای آسمانی]] | * [[ندای آسمانی]] | ||
*[[نرگس]] ([[مادر امام مهدی]]) | * [[نرگس]] ([[مادر امام مهدی]]) | ||
*[[نزول عیسی]] | * [[نزول عیسی]] | ||
*[[نشانه های آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]] | * [[نشانه های آخرالزمان]] ([[آخرالزمان]] | ||
*[[نشانه های ظهور]] | * [[نشانه های ظهور]] | ||
*[[نفس زکیه]] | * [[نفس زکیه]] | ||
*[[نماز امام زمان]] | * [[نماز امام زمان]] | ||
*[[نواب خاص]] | * [[نواب خاص]] | ||
*[[نیابت خاص]] | * [[نیابت خاص]] | ||
*[[نیابت عام]] | * [[نیابت عام]] | ||
*[[نیمه شعبان]] | * [[نیمه شعبان]] | ||
*[[وقاتون]] ([[وقت ظهور]]) | * [[وقاتون]] ([[وقت ظهور]]) | ||
*[[وقت ظهور]] | * [[وقت ظهور]] | ||
*[[وقت معلوم]] | * [[وقت معلوم]] | ||
*[[وکلای امام مهدی]] | * [[وکلای امام مهدی]] | ||
*[[ولادت امام مهدی]] | * [[ولادت امام مهدی]] | ||
*[[ولایت فقیه]] | * [[ولایت فقیه]] | ||
*[[ولی فقیه]] | * [[ولی فقیه]] | ||
*[[همسر و فرزند امام مهدی]] | * [[همسر و فرزند امام مهدی]] | ||
*[[هیبت امام مهدی]] | * [[هیبت امام مهدی]] | ||
*[[یأجوج و مأجوج]] | * [[یأجوج و مأجوج]] | ||
*[[یاران امام مهدی]] | * [[یاران امام مهدی]] | ||
*[[یالثارات الحسین]] | * [[یالثارات الحسین]] | ||
{{پایان مدخل وابسته}} | {{پایان مدخل وابسته}} | ||